Gündem
İsviçre’de Emeklilik Oylaması: Kritik Karar!
İsviçre’nin Sesi, 3 Mart’taki kritik halk oylamasında yapılacak oylama öncesi emeklilik konusunu mercek altına alıyor. Bu oylama, günümüzü ve geleceği etkileyecek; iki karşıt görüşlü önemli halk inisiyatifi ile dikkat çekiyor.
Sendikaların desteklediği bir inisiyatif, emeklilere AHV-Emeklilik Sandığı aracılığıyla ek 13. aylık maaş sağlamayı amaçlıyor. Bireyler için maksimum yıllık emekli maaşını 31,850 İsviçre Frangı’na, çiftler için ise 47,775 İsviçre Frangı’na kadar artırarak, ek gelire ihtiyaç duyan emeklilere destek sağlamayı hedefliyor.

Diğer taraftan, sistemde düzenleme yapmayı amaçlayan bir inisiyatif, emeklilik yaşını aşamalı olarak artırarak ve yaşam beklentisiyle orantılı bir şekilde devam ettirerek sistemi sürdürülebilir hale getirmeye çalışıyor.
Her iki inisiyatif de emeklilik sistemi üzerinde önemli etkiler doğurabilir. 3 Mart’taki oylama, İsviçre’nin emeklilik geleceğini belirleme noktasında kritik bir adım olacak.
1. 13. AHV-Rente İnisiyatifi Ne İstiyor?
AHV alıcılarına bir ekstra aylık emekli maaşı verilmesini hedefleyen bu inisiyatif, her yıl 13. bir emekli maaşının eklenmesini öngörüyor. Bu, bireyler için yılda 2450 İsviçre Frangı artışla maksimum yıllık emekli maaşını 31.850 İsviçre Frangı’na, çiftler için ise 3675 İsviçre Frangı artışla 47.775 İsviçre Frangı’na çıkaracaktır. İnisiyatif, 13. maaş nedeniyle ek yardımların kesilmemesini öngörüyor. Yani, ek gelirden ihtiyaç sahibi emekli bireyler de faydalanabilecek.
2. 13. AHV-Rente Ne Kadar Maliyetli?
Rente’nin ilk kez 2026’da ödenmesi planlanıyor. O zamana kadar yıllık AHV harcamaları yaklaşık 53 milyar İsviçre Frangı olacak ve ekstra harcamalar 2031’e kadar yılda 5 milyar İsviçre Frangı’ya kadar çıkacaktır.
3. 13. Rente Nasıl Finanse Edilecek?
İnisiyatif metninde finansman konusunda bilgi bulunmamaktadır. Sendikalar, federal hükümetin finansal perspektiflerine göre AHV’nin varlığının 2030’a kadar yaklaşık 68 milyar İsviçre Frangı’na çıkacağını ancak bu durumun 13. AHV-Rente olmadan mümkün olduğunu belirtiyor. İnisiyatifin uygulanmasıyla AHV sermayesi 2030’a kadar 49 milyar İsviçre Frangı’na düşecektir. AHV’nin varlığının yıllık emekli maaşlarını bir yıl boyunca karşılaması gereken yasal düzenlemeler belirgin bir şekilde karşılanmamış olacaktır. 2030’da yalnızca yıllık harcamaların %75’i karşılanabilecektir.
Sendikalar – Gewerkschaften, 13. AHV-Rente’nin uzun vadeli finansmanını sağlamak için ücret katkılarının artırılmasını destekliyor, ancak ne kadar artırılacağını belirtmiyor. 5 milyar İsviçre Frangı ek maliyeti karşılamak için, işçi ve işverenler arasında eşit olarak bölünecek şekilde %0,8’lik bir artış gerekir. 5000 İsviçre Frangı aylık maaş durumunda, işçiler için bu ek bir maaş kesintisi anlamına gelirken, işverenler de aynı miktarı ödemek zorunda kalacaktır. AHV harcamalarının %20,2’sini vergi gelirleri ile finanse eden federal hükümetin de AHV için daha fazla kaynak sağlaması gerekecektir. Bu nedenle, Maliye Bakanı Karin Keller-Sutter, vergi artışına karşı uyarıda bulunuyor.
4. İnisiyatörler Neden Daha Yüksek AHV Emekli Maaşları Talep Ediyor?
İnisiyatörler, emeklilerin son yıllarda enflasyon, artan kira ve sağlık sigortası primleri nedeniyle bir aylık gelir kaybına uğradığını iddia ediyor. Bu satın alma gücü kaybının, AHV aracılığıyla telafi edilmesi gerektiğini savunuyorlar, çünkü ikinci sütun emekli maaşları sürekli olarak azalmaktadır. Özellikle kadınlar için 13. AHV-Rente’nin önemli olduğunu söylüyorlar, çünkü kadınların emekli geliri genellikle erkeklerinkinden daha düşüktür. Bugünkü emekli kadınların birçoğu ikinci sütuna sahip değildir veya mesleki emeklilikten sadece düşük bir emekli maaşı alır. Befürwortulara göre, ek emekli maaşı taşınabilir, çünkü bürgerlichen ve ekonomi çevrelerinin AHV finanslarıyla ilgili dehşet senaryoları şimdiye kadar gerçekleşmemiştir.
5. 13. AHV-Rente Karşıtları Ne Diyor?
Sağ Konservatif partiler ve ekonomi çevreleri, AHV’nin iflasının kaçınılmaz olduğu konusunda uyarıyor. Bu durumun 2030’dan itibaren ortaya çıkacağını söylüyorlar. AHV genişlemesinin finansmanı için, karşıtlara göre, Katma Değer Vergisi veya ücret kesintilerinin önemli ölçüde artırılması gerekiyor ve bu da özellikle orta sınıfı sert bir şekilde etkiliyor. İnisiyatifin satın alma gücünü zayıflattığını iddia ediyorlar. Genç nesillerin başlıca yükü taşıması gerekeceğini söylüyorlar. Ayrıca, zenginlerin de ihtiyaçları olmadığı halde 13. Rente’yi alacaklarına dikkat çekiyorlar.
6. 13. Rente, AHV Finansmanı İçin Ne Anlama Geliyor?
AHV-Rente olsun ya da olmasın, 2030’dan itibaren ek gelirler veya tasarruf tedbirleri gerekecektir. Mevcut düzenleme (emeklilik yaşı 65) ile 2031’den itibaren Sosyal Sigorta’nın harcamaları gelirlerini aşacaktır. Bu durum, Umlageergebnis’in negatif olması anlamına gelir. 13. AHV-Rente ile bu durum 2026’da gerçekleşecektir; ancak kısa vadeli olarak, sermaye gelirleri hala pozitif bir sonuç için sağlayabilir. 2026’da 13. Rente ile AHV varlığı, bir yıllık harcamayı ancak zorlukla karşılayabilirken, sonraki yıllarda varlık sürekli olarak azalacaktır.
7. 13. AHV-Rente’ye Evet Ne Anlama Geliyor, Bir Sonraki Reform İçin?
2026’da Federal Konsey, 2030’dan sonraki finansmanı güvence altına alan bir sonraki AHV reformunu sunmak zorunda kalacak. Sendika inisiyatifi kabul edildikten sonra, bu reform, ek finansman ihtiyacını dikkate almalıdır. Reform, dul aylığına ilişkin olarak birkaç yüz milyonluk tasarrufu sağlayabilir: Federal Konsey, gelecekte sadece çocuklara bakmak zorunda olan dul ailelere yalnızca bir emekli maaşı ödemeyi planlıyor – böylece kadınlar ve erkekler için gelecekte aynı kural geçerli olacak. Bu reformun parlamento ve olası bir halk oylamasında çoğunluğu alıp alamayacağı ise belirsizdir. Her durumda, AHV’nin 2030’dan itibaren ek gelirlere ihtiyacı olacak. Ayrıca, Emekli Maaşı İnisiyatifi üzerine yapılan oylamanın sonucuna bağlı olarak emeklilik yaşı artışının tartışmaya açık olması muhtemeldir.
8. Partiler ve Dernekler İnisiyatiflere Nasıl Yaklaşıyor? Bundesrat, 13. AHV-Rente için Halk İnisiyatifi’ni Reddetmeyi Tavsiye Ediyor. Renteninitiative Karşıtlarının Hangi Argümanları Var?
Her iki inisiyatifi destekleyen ve karşı çıkan partiler ve derneklerin duruşlarına dair bilgiler. Ancak, her iki inisiyatifin de destekçileri ve karşı çıkanları arasında ciddi görüş ayrılıkları olduğu biliniyor.

3 Mart 2024’te „Yaşlılıkta Daha İyi Bir Yaşam İçin (13. AHV-Rente İnisiyatifi)“ başlıklı halk inisiyatifi oylamaya sunulacak. Federal hükümet açık bir şekilde reddetmeyi öneriyor, mali yükleri vurguluyor ve uzun vadeli emeklilik güvencesini sağlamaya çağrı yapıyor.
SVP Kararı ve Oylama Tavsiyeleri:
SVP delegeleri, AB müzakere yetki belgesine ve bir teslimiyet anlaşmasına karşı oy birliği ile bir karar aldı. 13. AHV-Rente’yi reddederlerken, emekli maaşları inisiyatifi destekliyor ve özgürlüğün önemini vurguluyorlar. Eleştiriler Bundesrat’a yöneltilmiş ve konuk konuşmacı Beat Kappeler, ikili temelde koordinasyon çağrısında bulunmuştur. Delegeler, 3 Mart’taki oylamalar için kararlarını oybirliğiyle almışlardır.
İki İsviçre parti başkanı, kendi partilerinin delegelerinden ayrıldı: SVP Başkanı Marco Chiesa ve Yeşiller Başkanı Balthasar Glättli. İki parti de ayrıca 3 Mart oylamaları için kararlarını alıyor. Yeşiller, 13. AHV-Rente İnisiyatifi’ni destekliyor, Renteninitiative’yi reddediyorlar – aynı şekilde karşı çıkılmadan. SVP, 13. AHV-Rente’yi reddeder, ancak Renteninitiative için evet oyu kullanır. Ayrılmakta olan SVP Başkanı Marco Chiesa, İsviçre’nin AB ile herhangi bir kurumsal bağlantısına karşı çıkmaya devam ettiğini belirtti. Bu durumun doğrudan demokrasiyi gömmesi ve daha fazla göçe yol açacağını vurguladı. Tessin Senatörü, İsviçre ve Avrupa Birliği arasında yaklaşan yeni müzakereleri „göz boyama“ olarak nitelendirdi. Halkın aptal yerine konulduğunu söyledi, çünkü yeni müzakere yetki belgesi sadece „eski şarap yeni kavanozlarda“ idi. Marco Chiesa, konuşmacı kürsüsünde. Açıklama: Ayrılan SVP Başkanı Marco Chiesa, partisinin Uri Bürglen’deki delegeler toplantısında İsviçre’yi AB’ye bağlama konusunda sert bir uyarıda bulundu. Kurumlar arası bağlanmanın İsviçre’nin „bağımsızlığını ve doğrudan demokrasisini gömmesi“ gerektiğini söyledi. Ayrıca göçün artmasına neden olacaktır. SVP delegeleri, Mart ayında yeni bir başkanlık seçecekler. Delegeler toplantısında SVP, 13. AHV-Rente’ye karşı Hayır kararı aldı. Bürgerliche partiler, inisiyatifi reddederken, SVP kanton partilerinden Romandi ve Tessin’de beklenmedik destek aldı. Ancak SVP delegeleri, Volksinitiative „Güvenli ve Sürdürülebilir Emeklilik İçin“ veya kısacası „Renteninitiative“ için evet oyu veriyor. Bunun için eski Federal Konsey Üyesi Christoph Blocher de kampanya yaptı.
Balthasar Glättli’nin Görüşleri:
Yeşiller Başkanı Balthasar Glättli, çevrimiçi yapılan Delegeler toplantısında savaşçı bir tavır sergiledi. „Cesur olmaya devam edelim. Birlikte durmalıyız.“ dedi. Mevcut küresel zorluklar karşısında daha fazla çevre önlemine duyulan önemi vurgulayan Glättli, „Şu anda en çok Yeşillere ihtiyaç var.“ dedi. „2023 bize en sıcak yılı bıraktı.“ dedi. Ve muhtemelen bir sonraki en sıcak yıl başlamıştır. Balthasar Glättli, Yeşiller Delegeleri arasında jestlerle duruyor. Açıklama: Yeşiller Başkanı Balthasar Glättli, Delegeler toplantısında yeşil önlemlerin önemini vurguladı. KEYSTONE/CHRISTIAN MERZ Bu nedenle, net sıfıra doğru enerji sistemini yeniden yapılandırma yolunda bir evetle ilerlemenin önemli olduğunu belirtti. Solar İnisiyatifi ile güneş enerjisinin muazzam potansiyelinin nihayet değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Glättli, mevcut dünya durumu hakkında karanlık bir tablo çizdi. Sadece iklim ve doğa krizde değil, „savaşlar ve çatışmalar birçok insanın günlük yaşamını şekillendiriyor.“ dedi. Yeşillerin sorumluluğunu vurguladı: „Tarih boyunca en iyi sonucumuzla ikinci büyük yeşil fraksiyonu oluşturuyoruz.“ Glättli, Yeşiller Başkanı olarak Nisan ayının başlarına kadar görevde kalacak – ardından delegeler halefini seçecekler.
SVP ve Yeşiller İçin Parti Başkanlarının ve Parolalarının Veda Eylemi:
SVP ve Yeşiller’in parti başkanları, Marco Chiesa ve Balthasar Glättli, delegelerinden ayrıldı. Her iki parti de ayrıca 3 Mart’taki oylamalar için parola belirledi. Yeşiller’in Parolaları: Yeşiller, 13. AHV-Rente İnisiyatifi’ni oybirliğiyle destekliyor, ancak Renteninitiative’yi aynı şekilde reddediyorlar. Savaşçı veda mesajı, Yeşiller Başkanı Glättli’nin mevcut küresel zorluklar karşısında daha fazla çevre önlemine duyulan önemini vurguluyor. SVP’nin Parolaları: SVP, 13. AHV-Rente’yi reddeder, ancak Renteninitiative için evet parolası verir. Ayrılmakta olan SVP Başkanı Marco Chiesa, AB ile İsviçre’nin kurumsal bir bağlanmasına karşı uyarıda bulunuyor ve doğrudan demokrasiyi tehdit ediyor ve muhtemel bir göç artışına işaret ediyor. Marco Chiesa’nın Pozisyonları: Chiesa, İsviçre’nin AB ile kurumsal bir bağlantısının, İsviçre’nin bağımsızlığını ve doğrudan demokrasisini tehdit edeceğini düşünüyor. İsviçre ve AB arasındaki gelecek müzakereleri „göz boyama“ olarak nitelendiriyor ve halkın aldatılmasından kaçınılmalıdır diyor. SVP Delegelerinin Toplantıdaki Diğer Kararları: SVP delegeleri, 13. AHV-Rente için Hayır parolasını oybirliğiyle kabul etti. Ancak, inisiyatif beklenmedik şekilde Romandi ve Tessin’deki SVP kanton partilerinden destek aldı. SVP delegeleri, Volksinitiative „Güvenli ve Sürdürülebilir Emeklilik İçin“ veya kısacası „Renteninitiative“ için evet oyu veriyor. Christoph Blocher da bu konuda kampanya yaptı. Balthasar Glättli’nin Pozisyonları: Yeşiller Başkanı Balthasar Glättli, çevre önlemlerinin önemini vurguluyor ve cesur olmaya ve birlikte olmaya çağrı yapıyor. İklim krizi, doğa sorunları ve küresel çatışmaların yaşandığı bir dönemde Yeşillerin sorumluluğunu vurguluyor. Geleceğe Dair Bakış: Balthasar Glättli, Nisan ayının başlarına kadar Yeşiller Başkanı olarak görevine devam edecek, ardından delegeler halefini seçecekler.
Jungfreisinnigen’in Renteninitiative Ne İstiyor?
Jungfreisinnigen’in Renteninitiative’si, erkeklerin ve kadınların emeklilik yaşını aşamalı olarak 66 yaşa yükseltmeyi talep ediyor. Daha sonra emeklilik yaşı, yaşam beklentisi ile birlikte devam etmelidir. Eğer inisiyatif kabul edilirse, kadınlar ve erkekler için emeklilik yaşı 2028’den itibaren yılda 2 ay artacak ve 2033’te 66 yaşında olacaktır. Daha sonra emeklilik yaşı ne kadar artarsa, bu yaşam beklentisinin gelişimine bağlı olacaktır.
Yaşam Beklentisi ile Bağlantı Nasıl Çalışır?
Emeklilik yaşı, yaşam beklentisi yükseldiğinde otomatik olarak artar. Ancak bu, birbirine tamamen denk gelmez, bunun yerine artan yaşam beklentisinin yüzde 80’i kadar ve yılda en fazla iki ay artışla olur. Yani, yaşam beklentisi bir yıl artarsa, emeklilik yaşı 0.8 yıl artar. Emeklilik yaşı artışı, emeklilik yaşına ulaşmalarından en az beş yıl önce çalışanlara bildirilmelidir. Bu nedenle, emekliliğe beş yıldan az bir süre kala olanlar, artıştan etkilenmezler.
Neden Emeklilik Yaşı Artırılmalıdır?
Girişimciler, artan yaşam beklentisine işaret ediyorlar. Aynı zamanda, düşük doğum oranı nedeniyle artan emekli sayısı ve düşen işçi sayısı ile argüman yapıyorlar. Bu nedenle, AHV’nin iflas tehdidi altında olduğunu söylüyorlar. Bu yapısal sorunun daha fazla para ile değil, sadece emeklilik yaşı artırılarak çözülebileceğini savunan destekçiler.
AHV’ye Emeklilik Yaşı Artışı Ne Getirir?
Emeklilik yaşı 66’ya yükseltildiğinde, AHV’nin yıllık harcamaları yaklaşık olarak 2 milyar İsviçre frangı azalacaktır. Emeklilik yaşının yaşam beklentisine otomatik olarak uyumlu hale getirilmesi, AHV’yi ek olarak rahatlatacaktır. Ancak, Renteninitiative’ye evet oylaması yapılması durumunda, sosyal kurum hala kırmızı sayılara düşecektir. Federal verilere göre bu 2033’te olacak, mevcut emeklilik yaşı olan 65 yaşından iki yıl sonra. Ancak, Renteninitiative ile AHV’nin 2033’te hala bir reform için birkaç yıl oyun alanı sağlayacak bir varlık yastığı olacaktır. Federal Finansal Perspektiflere göre, Renteninitiative kabul edilirse 2033’te AHV’nin yaklaşık 71 milyar İsviçre frangı, kabul edilmezse yaklaşık 64 milyar İsviçre frangı sermayesi olacaktır (13. AHV-Rente reddedilirse varsayılan olarak). AHV’nin yıllık harcamaları 2033’te Renteninitiative olmadan yaklaşık 66 milyar İsviçre frangı olacaktır, Renteninitiative ile ise 64.5 milyar İsviçre frangı olacaktır.
İsviçre’de 3 Mart 2024’te gerçekleşecek olan halk oylamasında, „Yaşlılıkta Daha İyi Bir Yaşam İçin (13. AHV-Rente İnisiyatifi)“ adlı girişim oylanacak. Girişim, AHV’nin emekli maaşlarını aylık bir emekli maaşı artışı ile yükseltmeyi amaçlamaktadır. Yılda bir defa 13. bir emekli maaşı eklenerek, toplamda 13 emekli maaşı oluşturulması hedeflenmektedir. Ancak, yılda en az 4,1 milyar İsviçre frangı ek maliyet nedeniyle Bundesrat, girişimi reddetmeyi tavsiye etmektedir.
Girişim, AHV’nin emekli ve dul ve yetim maaşlarının yılda 12 kez değil, 13 kez ödenmesini talep etmektedir. Bu, birçok işçinin aldığı 13. aylık maaşa benzer bir yaklaşımdır. Bu durum, yıllık AHV emekli maaşını %8,3 artırır. Girişim, yıllık asgari emekli maaşını 14.700 İsviçre frangından 15.925 İsviçre frangına, maksimum emekli maaşını ise 29.400 İsviçre frangından 31.850 İsviçre frangına çıkarmayı hedeflemektedir. Girişim aynı zamanda, 13. AHV-Rente’nin tamamlama yardımları üzerinde herhangi bir etkisi olmamasını öngörmektedir. Bu, tamamlama yardımı alan tüm emeklilere, diğer emekli maaşlarına ise yılda 12 kez ödeme yapılmasına devam edileceği anlamına gelir.
Girişim, ek AHV emekli maaşının nasıl finanse edileceğine dair herhangi bir öneride bulunmamaktadır; bu konuda kararı Parlamento’nun vermesi gerekmektedir. Girişimin uygulanmasıyla yılda 50 milyar İsviçre frangı civarında olan AHV’nin mevcut yıllık harcamalarının yaklaşık olarak 4,1 milyar İsviçre frangı artması beklenmektedir. Bu maliyetin 800 milyon İsviçre frangının üzerindeki kısmını federal hükümetin karşılaması gerekecektir. Girişimin ek maliyetleri, emekli sayısının hızla artması nedeniyle yıldan yıla artacaktır. Tahminlere göre, beş yıl sonra maliyetlerin 5 milyar İsviçre frangının üzerine çıkması beklenmektedir.
Bugün AHV, genellikle ücret katkıları, federal katkı ve Katma Değer Vergisi gelirleri ile finanse edilmektedir. AHV’nin 13. Rente için beklenen ek harcamalarının ücret kesintileri üzerinden finanse edilmesi durumunda, bu kesintilerin %8,7’den %9,4’e çıkarılması gerekecektir. Finansmanın Katma Değer Vergisi üzerinden yapılması durumunda ise oranın %8,1’den %9,1’e yükseltilmesi gerekecektir. Başka finansman önlemleri veya bunların bir kombinasyonu da düşünülebilir.
Girişim komitesinin argümanlarına göre, yaşlılık maaşlarını hızla artırmak, artan yaşam maliyetlerini (kira, sağlık sigortası primleri, gıda) dengelemek için gereklidir. Günümüzde birçok emekli, maaşıyla mali zorluklar yaşamaktadır. Ek maliyetlerin bir kısmı, AHV’nin fazla gelirleri ile karşılanabilir. Ek finansman için, işçi ve işverenlerden ek bir ücret kesintisinin düşünülebileceği belirtilmektedir.
Bundesrat ve Parlamento’nun argümanlarına göre ise, girişim, AHV’nin zaten mevcut olan finansman sorunlarını ciddi bir şekilde kötüleştireceği için reddedilmelidir. 13. AHV-Rente’yi finanse etmek için ya ücret kesintileri ya da Katma Değer Vergisi’nin artırılması gerekeceği, bu durumun hem işçileri hem de işverenleri etkileyeceği ve tüketimi pahalılaştıracağı ifade edilmektedir. 13. AHV emekli maaşı, aynı zamanda Federal Bütçe üzerinde olumsuz etkilere sahip olacaktır. Bu durumda federal hükümet, her yıl artan 800 milyon İsviçre frangoluk ek maliyetle karşı karşıya kalacaktır. Federal hükümet, vergileri artırmak veya harcamaları kısmak zorunda kalacaktır. Girişim, bu duruma ihtiyaç duymayan emeklilere de 13. AHV-Rente vermeyi öngörmektedir.
Geçen beş yılda, AHV’yi gelecek on yıl için istikrarlı hale getirmek için iki emeklilik reformu yapılmıştır. Özellikle çalışma çağındaki nüfusa, daha yüksek ücret kesintileri ve kadınlar için emeklilik yaşı artışı gibi yeni yükler getirmiştir. Bundesrat ve Parlamento’ya göre, AHV’ye daha fazla harcama yapmak yerine, AHV’nin 2030’dan sonraki dönemde de emekli maaşlarını güvence altına almak için çalışılmalıdır. Yeni bir reform zaten planlanmıştır ve Bundesrat, 2026’ya kadar Parlamento’ya 2030’dan sonraki dönem için AHV’nin finanslarını nasıl istikrarlı hale getirebileceğine dair öneriler sunacaktır.
AHV, İsviçre’nin emeklilik sisteminin temelidir. Şu anda 2,5 milyondan fazla emekli, AHV emekli maaşı almaktadır. AHV emekli maaşı, yaşlılıkta yaşam maliyetini uygun bir şekilde karşılamak amacıyla tasarlanmıştır. Çoğu emeklinin ek gelirleri, özellikle bir emeklilik fonu maaşı vardır. Bu gelirle geçinme imkanı olmayanlar, Tamamlama Yardımları’na hak kazanabilir.
Federal Hükümet Ne diyor
İsviçre’de 3 Mart 2024’te gerçekleşecek olan halk oylamasında, „Yaşlılıkta Daha İyi Bir Yaşam İçin (13. AHV-Rente İnisiyatifi)“ adlı girişim oylanacak. Girişim, AHV’nin emekli maaşlarını aylık bir emekli maaşı artışı ile yükseltmeyi amaçlamaktadır. Yılda bir defa 13. bir emekli maaşı eklenerek, toplamda 13 emekli maaşı oluşturulması hedeflenmektedir. Ancak, yılda en az 4,1 milyar İsviçre frangı ek maliyet nedeniyle Bundesrat, girişimi reddetmeyi tavsiye etmektedir.
Girişim, AHV’nin emekli ve dul ve yetim maaşlarının yılda 12 kez değil, 13 kez ödenmesini talep etmektedir. Bu, birçok işçinin aldığı 13. aylık maaşa benzer bir yaklaşımdır. Bu durum, yıllık AHV emekli maaşını %8,3 artırır. Girişim, yıllık asgari emekli maaşını 14.700 İsviçre frangından 15.925 İsviçre frangına, maksimum emekli maaşını ise 29.400 İsviçre frangından 31.850 İsviçre frangına çıkarmayı hedeflemektedir.
Girişim aynı zamanda, 13. AHV-Rente’nin tamamlama yardımları üzerinde herhangi bir etkisi olmamasını öngörmektedir. Bu, tamamlama yardımı alan tüm emeklilere, diğer emekli maaşlarına ise yılda 12 kez ödeme yapılmasına devam edileceği anlamına gelir. Girişim, ek AHV emekli maaşının nasıl finanse edileceğine dair herhangi bir öneride bulunmamaktadır; bu konuda kararı Parlamento’nun vermesi gerekmektedir.
Girişimin uygulanmasıyla yılda 50 milyar İsviçre frangı civarında olan AHV’nin mevcut yıllık harcamalarının yaklaşık olarak 4,1 milyar İsviçre frangı artması beklenmektedir. Bu maliyetin 800 milyon İsviçre frangının üzerindeki kısmını federal hükümetin karşılaması gerekecektir. Girişimin ek maliyetleri, emekli sayısının hızla artması nedeniyle yıldan yıla artacaktır. Tahminlere göre, beş yıl sonra maliyetlerin 5 milyar İsviçre frangının üzerine çıkması beklenmektedir.
Bugün AHV, genellikle ücret katkıları, federal katkı ve Katma Değer Vergisi gelirleri ile finanse edilmektedir. AHV’nin 13. Rente için beklenen ek harcamalarının ücret kesintileri üzerinden finanse edilmesi durumunda, bu kesintilerin %8,7’den %9,4’e çıkarılması gerekecektir. Finansmanın Katma Değer Vergisi üzerinden yapılması durumunda ise oranın %8,1’den %9,1’e yükseltilmesi gerekecektir. Başka finansman önlemleri veya bunların bir kombinasyonu da düşünülebilir.
Girişim komitesinin argümanlarına göre, yaşlılık maaşlarını hızla artırmak, artan yaşam maliyetlerini (kira, sağlık sigortası primleri, gıda) dengelemek için gereklidir. Günümüzde birçok emekli, maaşıyla mali zorluklar yaşamaktadır. Ek maliyetlerin bir kısmı, AHV’nin fazla gelirleri ile karşılanabilir. Ek finansman için, işçi ve işverenlerden ek bir ücret kesintisinin düşünülebileceği belirtilmektedir.
Bundesrat ve Parlamento’nun argümanlarına göre ise, girişim, AHV’nin zaten mevcut olan finansman sorunlarını ciddi bir şekilde kötüleştireceği için reddedilmelidir. 13. AHV-Rente’yi finanse etmek için ya ücret kesintileri ya da Katma Değer Vergisi’nin artırılması gerekeceği, bu durumun hem işçileri hem de işverenleri etkileyeceği ve tüketimi pahalılaştıracağı ifade edilmektedir. 13. AHV emekli maaşı, aynı zamanda Federal Bütçe üzerinde olumsuz etkilere sahip olacaktır.
Bu durumda federal hükümet, her yıl artan 800 milyon İsviçre frangoluk ek maliyetle karşı karşıya kalacaktır. Federal hükümet, vergileri artırmak veya harcamaları kısmak zorunda kalacaktır. Girişim, bu duruma ihtiyaç duymayan emeklilere de 13. AHV-Rente vermeyi öngörmektedir. Bundesrat ve Parlamento’ya göre, AHV’ye daha fazla harcama yapmak yerine, AHV’nin 2030’dan sonraki dönemde de emekli maaşlarını güvence altına almak için çalışılmalıdır.
Yeni bir reform zaten planlanmıştır ve Bundesrat, 2026’ya kadar Parlamento’ya 2030’dan sonraki dönem için AHV’nin finanslarını nasıl istikrarlı hale getirebileceğine dair öneriler sunacaktır. AHV, İsviçre’nin emeklilik sisteminin temelidir. Şu anda 2,5 milyondan fazla emekli, AHV emekli maaşı almaktadır. AHV emekli maaşı, yaşlılıkta yaşam maliyetini uygun bir şekilde karşılamak amacıyla tasarlanmıştır. Çoğu emeklinin ek gelirleri, özellikle bir emeklilik fonu maaşı vardır. Bu gelirle geçinme imkanı olmayanların, Tamamlama ( Ergänzungsleistung) Ek Destek Yardım Alabilir deniliyor.
Gündem
İSVİÇRE’YE YERLEŞECEK YABANCILARA 4.000 FRANKLIK VERGİ Mİ GELİYOR? AİLE BİRLEŞİMİ DE GÜNDEMDE!
İsviçre Parlamentosunun Kantonlar Konseyi, göçü sınırlamaya yönelik yeni bir ücret önerisini destekledi. Teklifte çalışanlar için 4.000 franka, aile birleşimi kapsamında gelen yetişkinler için 2.000 franka uzanan tutarlar gündemde. Ancak düzenleme henüz yasalaşmadı ve bugün uygulanan genel bir göç vergisi bulunmuyor.
Haber: Cemil Baysal | İsviçre’nin Sesi – +41 Haber
BERN | 15 KASIM 2026
İsviçre’de Avrupa Birliği ile ilişkilerin yeniden düzenlenmesine yönelik siyasi tartışmalarda, ülkeye yerleşmek isteyen yabancıları ilgilendiren yeni bir mali yükümlülük gündeme geldi.
İsviçre Parlamentosunun üst kanadı olan Kantonlar Konseyi (Ständerat), 29 Eylül 2026 tarihinde AB ile yapılan yeni anlaşmalar çerçevesindeki koruma maddesine bir göç yönlendirme harcı eklenmesini destekledi.
Almanca Zuwanderungsabgabe olarak adlandırılan bu uygulamanın amacı, belirli koşullarda göç hareketlerini ekonomik araçlarla yönlendirmek.
Ancak teklifin hayata geçirilmesi için yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
4.000 frank kimden alınacak?
Kantonlar Konseyinde kabul edilen yaklaşım, özellikle Avrupa Birliği ülkelerinden İsviçre’ye çalışmak amacıyla gelen kişileri ilgilendiriyor.
Teklifte, ücretli çalışanlar bakımından harcın işverenden tahsil edilmesi öngörülüyor.
Dolayısıyla konu, her yeni çalışanın İsviçre’ye girişte cebinden doğrudan 4.000 frank ödemesi şeklinde değerlendirilmemeli.
Parlamento görüşmelerinde 2.000 ile 4.000 frank arasında değişen asgari tutarlar gündeme geldi.
Bu tutarlar henüz yürürlükteki kesin bir ücret tarifesi değil.
Aile birleşimi için 2.000 frank önerisi
Teklifin en çok dikkat çeken yönlerinden biri aile birleşimi.
Kantonlar Konseyinin benimsediği modele göre, aile birleşimi kapsamında İsviçre’ye gelecek yetişkin aile bireylerinden de bir harç alınması mümkün olabilecek.
Bu yaklaşımda ödeme yükümlülüğünün, aile birleşimiyle gelen yetişkin kişiye ait olması öngörülüyor.
Ancak aile birleşimi için 2.000 franklık bir ücretin bugün zorunlu hale geldiği yönündeki haberler doğru değil.
Teklif henüz kesinleşmedi.
Harç hangi durumda uygulanabilecek?
Önerilen uygulama, İsviçre’nin AB ile müzakere ettiği koruma maddesiyle bağlantılı.
Koruma maddesi, AB kaynaklı göçün İsviçre’de ciddi ekonomik veya sosyal sorunlara yol açması halinde belirli tedbirlerin alınabilmesini amaçlıyor.
Bu mekanizma kapsamında değerlendirilecek göstergeler arasında AB’den net göç, yeni sınır ötesi çalışanların sayısı, işsizlikteki artış ve sosyal yardım oranı bulunuyor.
Belirlenen eşiklerin aşılması halinde Federal Konseyin koruma maddesinin işletilip işletilmeyeceğini değerlendirmesi öngörülüyor.
Dolayısıyla önerilen harç, bütün göçmenlere her koşulda uygulanacak otomatik bir ödeme olarak tasarlanmıyor.
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını etkiler mi?
Teklifin temel çıkış noktası AB ile serbest dolaşım ve buna bağlı koruma mekanizması.
Ancak Kantonlar Konseyinin yaklaşımında, koruma maddesi etkinleştirildiğinde üçüncü ülke vatandaşlarının da harç kapsamına alınabilmesi öngörülüyor.
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, AB vatandaşı olmadıkları için üçüncü ülke vatandaşı kategorisinde değerlendiriliyor.
Bu nedenle düzenleme gelecekte kabul edilirse, belirli koşullarda Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları bakımından da sonuçlar doğurabilir.
Bununla birlikte bugün Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının İsviçre’ye yerleşirken bu teklif nedeniyle 4.000 frank ödemesi gerektiği söylenemez.
Federal Konsey ne düşünüyor?
Federal Konsey, göç harcı önerisinin hukuki ve bürokratik güçlükler yaratabileceğine dikkat çekti.
Özellikle harcın tutarının belirlenmesi ve uygulanması konusunda sorunlar yaşanabileceği belirtildi.
Adalet Bakanı Beat Jans, aile birleşimi kapsamındaki kişilere yönelik harcın tekliften çıkarılmasını savundu.
Ancak bu yöndeki değişiklik önerisi Kantonlar Konseyinde kabul edilmedi.
Hükümet ayrıca böyle bir ödemenin tekrarlanan yıllık bir ücret yerine tek seferlik olmasını savundu.
Para nereye gidecek?
Kantonlar Konseyinin kabul ettiği modele göre, göç harcından elde edilecek gelirlerin halka dağıtılması öngörülüyor.
Bu yönüyle teklif yalnızca gelir elde etmeyi değil, işverenlerin ve göç etmek isteyenlerin kararlarını ekonomik açıdan etkilemeyi amaçlıyor.
Ancak gelirlerin dağıtımının nasıl yapılacağı da kesinleşmiş değil.
Yasa ne zaman yürürlüğe girecek?
Bu aşamada kesin bir yürürlük tarihi bulunmuyor.
Teklifin Ulusal Konseyde (Nationalrat) görüşülmesi ve gerekli parlamenter süreçlerden geçmesi gerekiyor.
Ayrıca düzenlemenin AB ile ilişkili koruma mekanizması kapsamında nasıl uygulanacağı da netleşmeli.
Sonuç: İsviçre’de 4.000 franklık göç harcı ve aile birleşimi için 2.000 franklık ödeme önerileri siyasi gündemde. Ancak bunlar henüz yürürlüğe girmiş zorunlu ücretler değil. İsviçre’ye taşınmayı planlayan kişilerin mevcut oturum ve çalışma izni kurallarını esas alması gerekiyor.
Kaynak: İsviçre Parlamentosu, 29 Eylül 2026 tarihli Kantonlar Konseyi görüşmeleri.
Gündem
İSVİÇRE’DE DOKTOR FATURALARI 2027’DE DEĞİŞİYOR! HASTALAR NE BİLMELİ?
İsviçre’de 1 Ocak 2027’den itibaren doktor muayeneleri ve ayakta tedavi hizmetlerinin ücretlendirilmesinde güncellenmiş tarifeler uygulanacak. Federal Konseyin onayladığı değişiklikler, hastaların sağlık faturalarını da ilgilendiriyor. Ancak bu, her muayenenin otomatik olarak zamlanacağı anlamına gelmiyor.
Haber: Cemil Baysal | İsviçre’nin Sesi – +41 Haber
İSVİÇRE | 15 KASIM 2026
İsviçre’de sağlık sisteminin önemli başlıklarından biri olan doktor faturaları, 2027 yılında yeni bir döneme giriyor.
Federal Konsey, 11 Kasım 2026 tarihinde TARDOC ve ayakta tedavi paket tarifelerine ilişkin ilk yıllık güncellemeyi onayladı.
Değişikliklerin 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Yeni düzenleme, özellikle doktor muayenehanelerinde ve hastanelerin ayakta tedavi bölümlerinde sunulan hizmetlerin nasıl hesaplandığını ilgilendiriyor.
TARDOC nedir?
TARDOC, İsviçre’de ayakta tedavi kapsamında verilen tıbbi hizmetlerin ücretlendirilmesinde kullanılan tarife sistemidir.
Doktorun gerçekleştirdiği muayene, değerlendirme ve diğer belirli tıbbi işlemler bu sistemde tanımlanan kurallara göre hesaplanır.
Ayakta tedavi paket tarifeleri ise uygun hizmet gruplarının tek tek işlemler yerine paket olarak ücretlendirilmesini sağlar.
Bu sistemler, sağlık sigortalarıyla sağlık hizmeti sunucuları arasındaki faturalandırmanın temelini oluşturuyor.
2027’de ne değişecek?
Federal Konseyin onayladığı güncelleme, mevcut tarife yapısındaki bazı pozisyonların ve uygulama kurallarının yeniden düzenlenmesini kapsıyor.
Amaç, uygulamada ortaya çıkan sorunları gidermek ve tıbbi hizmetlerin daha uygun biçimde ücretlendirilmesini sağlamak.
Bu nedenle değişiklikler her doktor ziyareti için aynı sonucu doğurmayacak.
Bazı hizmetlerin fatura hesaplaması değişebilirken, başka hizmetlerde mevcut tutarlar benzer düzeyde kalabilecek.
Hastanın ödeyeceği toplam miktar, aldığı hizmete ve sigorta koşullarına bağlı olmaya devam edecek.
Hastalar daha fazla mı ödeyecek?
2027 güncellemesi, bütün hastalar için geçerli sabit bir muayene zammı anlamına gelmiyor.
Bir doktor faturasının toplamı; gerçekleştirilen işlemler, kullanılan tarife pozisyonları, geçerli ücretlendirme kuralları ve diğer ilgili unsurlara göre hesaplanıyor.
Bu nedenle her hastanın faturasında aynı oranda artış veya azalış beklemek doğru değil.
Ayrıca tarife güncellemesi, sağlık sigortası primlerinin otomatik olarak artırılmasıyla aynı şey değil.
Franchise ve Selbstbehalt değişiyor mu?
İsviçre’de temel sağlık sigortası bulunan kişiler, poliçelerine göre yıllık muafiyet tutarı olan franchise ve sonrasındaki kişisel katılım payı olan Selbstbehalt kapsamında ödeme yapabiliyor.
TARDOC güncellemesi, bu iki kavramın ortadan kaldırılması veya bütün sigortalılar için yeniden belirlenmesi anlamına gelmiyor.
Ancak faturalandırılan sağlık hizmetinin tutarı değişirse, kişinin sigorta koşullarına göre cebinden ödediği miktar da etkilenebilir.
Doktor faturasını kontrol etmek neden önemli?
İsviçre’de hastaların sağlık faturalarını kontrol etmesi önemli.
Özellikle şu konulara dikkat edilmeli:
- Faturada belirtilen hizmetler gerçekten sunuldu mu?
- Muayene veya işlem tarihleri doğru mu?
- Aynı hizmet birden fazla kez faturalandırılmış mı?
- Sigortanın karşıladığı ve hastanın ödeyeceği tutarlar doğru gösterilmiş mi?
Anlaşılmayan kalemler için doktor muayenehanesinden veya sağlık sigortasından açıklama istenebilir.
2027’de hastalar ne yapmalı?
Yeni yılın ardından düzenlenen doktor faturalarında farklı tarife pozisyonlarıyla karşılaşılması mümkün.
Bu durum tek başına bir hata veya usulsüzlük anlamına gelmez.
Ancak fatura tutarında beklenmedik bir değişiklik varsa, hangi hizmetin hangi tarifeyle hesaplandığının sorulması yararlı olabilir.
Sonuç: İsviçre’de 1 Ocak 2027’den itibaren güncellenmiş TARDOC ve ayakta tedavi paket tarifeleri uygulanacak. Düzenleme doktor faturalarının hesaplanmasını ilgilendiriyor; ancak bütün hastalar için otomatik ve sabit bir zam kararı bulunmuyor.
Kaynak: İsviçre Federal Konseyi, 11 Kasım 2026 tarihli tarife güncellemesi duyurusu.
Gündem
İSVİÇRE’DE CORONA AŞISI SONRASI SAĞLIK SORUNU YAŞAYANLAR DİKKAT! 5 YILLIK TAZMİNAT BAŞVURU SÜRESİ DOLUYO
Sağlık sorunlarının aşıdan kaynaklandığını göstermek, tazminat başvurularındaki en önemli zorluklardan biri. 2021 yılında COVID-19 aşısı yaptıran yetişkinlerin beş yıllık başvuru süreleri 2026 boyunca sona eriyor.
Haber: Cemil Baysal | İsviçre’nin Sesi – +41 Haber
İSVİÇRE | 15 KASIM 2026
İsviçre’de koronavirüs salgını sırasında COVID-19 aşısı yaptıran ve sonrasında sağlık sorunları yaşadığını düşünen kişiler açısından önemli bir hukuki süre gündemde.
İsviçre Salgın Hastalıklar Yasası kapsamında, belirli koşullar altında aşı nedeniyle oluşan sağlık zararları için federal makamlardan maddi veya manevi tazminat talep edilebiliyor.
Ancak bu hakkın kullanılabilmesi için başvurunun yasal süre içinde yapılması ve sağlık sorunuyla aşı arasında uygun nedensellik bağının gösterilmesi gerekiyor.
2021 yılında aşı olanlar için süre doluyor
İsviçre Federal İçişleri Departmanının (EDI) açıklamasına göre, aşı zararlarına ilişkin federal tazminat başvurularında genel süre, aşının uygulandığı tarihten itibaren beş yıl.
Örneğin 20 Kasım 2021 tarihinde aşı yaptıran bir yetişkin için genel başvuru süresi 20 Kasım 2026 tarihinde sona eriyor.
2022 yılında aşı yaptıran yetişkinlerin beş yıllık süreleri ise ilgili aşı tarihlerine göre 2027 yılında dolacak.
21 yaşını doldurmamış kişiler için ayrıca yaşa bağlı özel süre düzenlemesi bulunuyor.
Bu nedenle herkes için geçerli tek bir son başvuru tarihi yok. Süre, kişinin aşı tarihi ve hukuki durumuna göre değerlendirilmeli.
En önemli zorluk: Sağlık sorununun aşıdan kaynaklandığını göstermek
Aşı sonrasında kalp, sinir sistemi, bağışıklık sistemi veya başka sağlık sorunları yaşadığını belirten kişiler, rahatsızlıklarının aşıyla bağlantılı olduğunu düşünüyor olabilir.
Ancak tıbbi ve hukuki değerlendirmede iki durum birbirinden ayrılıyor:
Bir sağlık sorununun aşıdan sonra ortaya çıkması ile doğrudan aşıdan kaynaklanması aynı anlama gelmiyor.
Federal tazminat başvurusunda, sağlık sorunu ile aşılama arasında uygun nedensellik bağının bulunması gerekiyor.
Bu değerlendirmede tıbbi kayıtlar, hastalığın gelişimi, doktor raporları, tetkikler ve diğer olası nedenler önem taşıyor.
Aile hekimleri neden kesin rapor vermekte zorlanabilir?
Sağlık sorunlarının nedenini belirlemek her zaman kolay olmayabiliyor.
Bir hasta, yaşadığı rahatsızlığın aşıdan kaynaklandığını düşünse bile doktoru mevcut tıbbi bulgularla bu bağlantıyı kesin biçimde doğrulayamayabilir.
Bazı hastalar, hekimlerinden istedikleri kesin nedensellik raporunu alamadıklarını dile getirebilir. Bununla birlikte aile hekimlerinin korktukları veya baskı gördükleri için rapor vermediği yönündeki genel iddiaları doğrulayan yeterli kanıt bulunmuyor.
Hekimlerin hastanın şikâyetlerini, muayene sonuçlarını, tetkiklerini ve tedavi sürecini belgelemesi ile rahatsızlığın nedeninin kesin olarak aşı olduğunu söylemesi farklı konular.
Nedensellik bağı, gerektiğinde uzman değerlendirmesiyle ele alınabiliyor.
Kimler tazminat başvurusu yapabilir?
Federal tazminat mekanizmasının uygulanabilmesi için çeşitli koşulların birlikte karşılanması gerekiyor.
Aşının İsviçre’de yapılmış ve yetkili makamlar tarafından önerilmiş olması, sağlık zararının aşıyla uygun nedensellik bağı taşıması ve ilgili maddi zararın başka kaynaklardan karşılanmamış olması temel koşullar arasında.
Maddi tazminat kapsamında, belirli şartlarda karşılanmamış tedavi giderleri veya çalışma gücü kaybına bağlı gelir kayıpları değerlendirilebiliyor.
Ciddi sağlık zararlarında manevi tazminat da gündeme gelebiliyor.
Bununla birlikte her yan etki veya geçici rahatsızlık tazminat hakkı doğurmuyor. Federal makamlar her başvuruyu ayrı değerlendiriyor.
Başvuru nereye yapılacak?
Başvurular İsviçre Federal İçişleri Departmanına (EDI) yapılıyor.
Başvuru adresi:
Generalsekretariat EDI
Inselgasse 1
3003 Bern
Başvuru formuna aşı belgelerinin, tıbbi kayıtların ve talep edilen zararı destekleyen diğer belgelerin eklenmesi gerekiyor.
Aşı sonrasında şüpheli bir yan etki bildirilmesi ise ayrı bir süreç. Bu tür bildirimler Swissmedic’e yönlendiriliyor.
Beş yıllık süre bütün davalar için geçerli mi?
Hayır.
Bu süre, Salgın Hastalıklar Yasası kapsamındaki federal aşı zararı tazminat başvurusuyla ilgili.
Doktora, sağlık kuruluşuna veya aşı üreticisine karşı açılabilecek başka hukuki davalarda farklı zamanaşımı ve başvuru kuralları söz konusu olabilir.
Dolayısıyla beş yıllık sürenin bütün hukuki yollar için geçerli olduğu düşünülmemeli.
Okuyucu ne yapmalı?
2021 yılında COVID-19 aşısı yaptıran ve ciddi sağlık zararının aşıyla bağlantılı olabileceğini düşünen kişiler, öncelikle aşı tarihlerini ve mevcut tıbbi belgelerini kontrol etmeli.
Yasal süre dolmadan başvuru koşullarının değerlendirilmesi önemli.
Sonuç: İsviçre’de aşı sonrası sağlık zararları için federal tazminat yolu bulunuyor. Ancak başvuru süresine uymak ve sağlık zararıyla aşı arasındaki nedensellik bağını göstermek gerekiyor. Aşı sonrasında yaşanan her hastalık otomatik olarak aşı zararı kabul edilmiyor.
-
Gündem2 Jahren agoTELEGRAM’DA ŞOK EDEN GRUPLAR: TECAVÜZ AĞLARI VE K.O. DAMLALARI
-
Ekonomi3 Jahren agoİsviçre’de Maaş Dengesi: Ortalama bir Kişinin Maaşı 6788 CHF
-
E-Dergi3 Jahren agoİsviçre’nin Sesi Şubat 2024
-
İsviçre3 Jahren agoDünyanın En İyi Sağlık Kurumları: İlk 250 Hastane Sıralamasında İsviçre’den 10 Hastane
-
Yaşam3 Jahren agoKıskanç Kaynana Belirtileri: Gözden Kaçırmamanız Gereken 10 İşaret
-
Gündem2 Jahren ago
ERDOĞAN KARŞITI PAYLAŞIMLARI SIĞINMA BAŞVURUSUNDA HAKLI GEREKÇE OLARAK GÖRÜLMEDİ
-
Dünya2 Jahren ago
META’NIN COVİD-19 AŞILARIYLA İLGİLİ YANILTICI BİLGİ KARARI: İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNÜ KISITLIYOR MU?
-
Gündem2 Jahren ago
TÜRKİYE’DEN GELEN SIĞINMA BAŞVURULARINA GETİRİLEN SERT UYGULAMALARA TEPKİ


