İsviçre’nin Sesi, 3 Mart’taki kritik halk oylamasında yapılacak oylama öncesi emeklilik konusunu mercek altına alıyor. Bu oylama, günümüzü ve geleceği etkileyecek; iki karşıt görüşlü önemli halk inisiyatifi ile dikkat çekiyor.

Haber Cemil Baysal. –

Sendikaların desteklediği bir inisiyatif, emeklilere AHV-Emeklilik Sandığı aracılığıyla ek 13. aylık maaş sağlamayı amaçlıyor. Bireyler için maksimum yıllık emekli maaşını 31,850 İsviçre Frangı’na, çiftler için ise 47,775 İsviçre Frangı’na kadar artırarak, ek gelire ihtiyaç duyan emeklilere destek sağlamayı hedefliyor.

Diğer taraftan, sistemde düzenleme yapmayı amaçlayan bir inisiyatif, emeklilik yaşını aşamalı olarak artırarak ve yaşam beklentisiyle orantılı bir şekilde devam ettirerek sistemi sürdürülebilir hale getirmeye çalışıyor.

Her iki inisiyatif de emeklilik sistemi üzerinde önemli etkiler doğurabilir. 3 Mart’taki oylama, İsviçre’nin emeklilik geleceğini belirleme noktasında kritik bir adım olacak.

1. 13. AHV-Rente İnisiyatifi Ne İstiyor?

AHV alıcılarına bir ekstra aylık emekli maaşı verilmesini hedefleyen bu inisiyatif, her yıl 13. bir emekli maaşının eklenmesini öngörüyor. Bu, bireyler için yılda 2450 İsviçre Frangı artışla maksimum yıllık emekli maaşını 31.850 İsviçre Frangı’na, çiftler için ise 3675 İsviçre Frangı artışla 47.775 İsviçre Frangı’na çıkaracaktır. İnisiyatif, 13. maaş nedeniyle ek yardımların kesilmemesini öngörüyor. Yani, ek gelirden ihtiyaç sahibi emekli bireyler de faydalanabilecek.

2. 13. AHV-Rente Ne Kadar Maliyetli?

Rente’nin ilk kez 2026’da ödenmesi planlanıyor. O zamana kadar yıllık AHV harcamaları yaklaşık 53 milyar İsviçre Frangı olacak ve ekstra harcamalar 2031’e kadar yılda 5 milyar İsviçre Frangı’ya kadar çıkacaktır.

3. 13. Rente Nasıl Finanse Edilecek?

İnisiyatif metninde finansman konusunda bilgi bulunmamaktadır. Sendikalar, federal hükümetin finansal perspektiflerine göre AHV’nin varlığının 2030’a kadar yaklaşık 68 milyar İsviçre Frangı’na çıkacağını ancak bu durumun 13. AHV-Rente olmadan mümkün olduğunu belirtiyor. İnisiyatifin uygulanmasıyla AHV sermayesi 2030’a kadar 49 milyar İsviçre Frangı’na düşecektir. AHV’nin varlığının yıllık emekli maaşlarını bir yıl boyunca karşılaması gereken yasal düzenlemeler belirgin bir şekilde karşılanmamış olacaktır. 2030’da yalnızca yıllık harcamaların %75’i karşılanabilecektir.

Sendikalar – Gewerkschaften, 13. AHV-Rente’nin uzun vadeli finansmanını sağlamak için ücret katkılarının artırılmasını destekliyor, ancak ne kadar artırılacağını belirtmiyor. 5 milyar İsviçre Frangı ek maliyeti karşılamak için, işçi ve işverenler arasında eşit olarak bölünecek şekilde %0,8’lik bir artış gerekir. 5000 İsviçre Frangı aylık maaş durumunda, işçiler için bu ek bir maaş kesintisi anlamına gelirken, işverenler de aynı miktarı ödemek zorunda kalacaktır. AHV harcamalarının %20,2’sini vergi gelirleri ile finanse eden federal hükümetin de AHV için daha fazla kaynak sağlaması gerekecektir. Bu nedenle, Maliye Bakanı Karin Keller-Sutter, vergi artışına karşı uyarıda bulunuyor.

4. İnisiyatörler Neden Daha Yüksek AHV Emekli Maaşları Talep Ediyor?

İnisiyatörler, emeklilerin son yıllarda enflasyon, artan kira ve sağlık sigortası primleri nedeniyle bir aylık gelir kaybına uğradığını iddia ediyor. Bu satın alma gücü kaybının, AHV aracılığıyla telafi edilmesi gerektiğini savunuyorlar, çünkü ikinci sütun emekli maaşları sürekli olarak azalmaktadır. Özellikle kadınlar için 13. AHV-Rente’nin önemli olduğunu söylüyorlar, çünkü kadınların emekli geliri genellikle erkeklerinkinden daha düşüktür. Bugünkü emekli kadınların birçoğu ikinci sütuna sahip değildir veya mesleki emeklilikten sadece düşük bir emekli maaşı alır. Befürwortulara göre, ek emekli maaşı taşınabilir, çünkü bürgerlichen ve ekonomi çevrelerinin AHV finanslarıyla ilgili dehşet senaryoları şimdiye kadar gerçekleşmemiştir.

5. 13. AHV-Rente Karşıtları Ne Diyor?

Sağ Konservatif partiler ve ekonomi çevreleri, AHV’nin iflasının kaçınılmaz olduğu konusunda uyarıyor. Bu durumun 2030’dan itibaren ortaya çıkacağını söylüyorlar. AHV genişlemesinin finansmanı için, karşıtlara göre, Katma Değer Vergisi veya ücret kesintilerinin önemli ölçüde artırılması gerekiyor ve bu da özellikle orta sınıfı sert bir şekilde etkiliyor. İnisiyatifin satın alma gücünü zayıflattığını iddia ediyorlar. Genç nesillerin başlıca yükü taşıması gerekeceğini söylüyorlar. Ayrıca, zenginlerin de ihtiyaçları olmadığı halde 13. Rente’yi alacaklarına dikkat çekiyorlar.

6. 13. Rente, AHV Finansmanı İçin Ne Anlama Geliyor?

AHV-Rente olsun ya da olmasın, 2030’dan itibaren ek gelirler veya tasarruf tedbirleri gerekecektir. Mevcut düzenleme (emeklilik yaşı 65) ile 2031’den itibaren Sosyal Sigorta’nın harcamaları gelirlerini aşacaktır. Bu durum, Umlageergebnis’in negatif olması anlamına gelir. 13. AHV-Rente ile bu durum 2026’da gerçekleşecektir; ancak kısa vadeli olarak, sermaye gelirleri hala pozitif bir sonuç için sağlayabilir. 2026’da 13. Rente ile AHV varlığı, bir yıllık harcamayı ancak zorlukla karşılayabilirken, sonraki yıllarda varlık sürekli olarak azalacaktır.

7. 13. AHV-Rente’ye Evet Ne Anlama Geliyor, Bir Sonraki Reform İçin?

2026’da Federal Konsey, 2030’dan sonraki finansmanı güvence altına alan bir sonraki AHV reformunu sunmak zorunda kalacak. Sendika inisiyatifi kabul edildikten sonra, bu reform, ek finansman ihtiyacını dikkate almalıdır. Reform, dul aylığına ilişkin olarak birkaç yüz milyonluk tasarrufu sağlayabilir: Federal Konsey, gelecekte sadece çocuklara bakmak zorunda olan dul ailelere yalnızca bir emekli maaşı ödemeyi planlıyor – böylece kadınlar ve erkekler için gelecekte aynı kural geçerli olacak. Bu reformun parlamento ve olası bir halk oylamasında çoğunluğu alıp alamayacağı ise belirsizdir. Her durumda, AHV’nin 2030’dan itibaren ek gelirlere ihtiyacı olacak. Ayrıca, Emekli Maaşı İnisiyatifi üzerine yapılan oylamanın sonucuna bağlı olarak emeklilik yaşı artışının tartışmaya açık olması muhtemeldir.

8. Partiler ve Dernekler İnisiyatiflere Nasıl Yaklaşıyor? Bundesrat, 13. AHV-Rente için Halk İnisiyatifi’ni Reddetmeyi Tavsiye Ediyor. Renteninitiative Karşıtlarının Hangi Argümanları Var?

Her iki inisiyatifi destekleyen ve karşı çıkan partiler ve derneklerin duruşlarına dair bilgiler. Ancak, her iki inisiyatifin de destekçileri ve karşı çıkanları arasında ciddi görüş ayrılıkları olduğu biliniyor.

3 Mart 2024’te „Yaşlılıkta Daha İyi Bir Yaşam İçin (13. AHV-Rente İnisiyatifi)“ başlıklı halk inisiyatifi oylamaya sunulacak. Federal hükümet açık bir şekilde reddetmeyi öneriyor, mali yükleri vurguluyor ve uzun vadeli emeklilik güvencesini sağlamaya çağrı yapıyor.

SVP Kararı ve Oylama Tavsiyeleri:

SVP delegeleri, AB müzakere yetki belgesine ve bir teslimiyet anlaşmasına karşı oy birliği ile bir karar aldı. 13. AHV-Rente’yi reddederlerken, emekli maaşları inisiyatifi destekliyor ve özgürlüğün önemini vurguluyorlar. Eleştiriler Bundesrat’a yöneltilmiş ve konuk konuşmacı Beat Kappeler, ikili temelde koordinasyon çağrısında bulunmuştur. Delegeler, 3 Mart’taki oylamalar için kararlarını oybirliğiyle almışlardır.

İki İsviçre parti başkanı, kendi partilerinin delegelerinden ayrıldı: SVP Başkanı Marco Chiesa ve Yeşiller Başkanı Balthasar Glättli. İki parti de ayrıca 3 Mart oylamaları için kararlarını alıyor. Yeşiller, 13. AHV-Rente İnisiyatifi’ni destekliyor, Renteninitiative’yi reddediyorlar – aynı şekilde karşı çıkılmadan. SVP, 13. AHV-Rente’yi reddeder, ancak Renteninitiative için evet oyu kullanır. Ayrılmakta olan SVP Başkanı Marco Chiesa, İsviçre’nin AB ile herhangi bir kurumsal bağlantısına karşı çıkmaya devam ettiğini belirtti. Bu durumun doğrudan demokrasiyi gömmesi ve daha fazla göçe yol açacağını vurguladı. Tessin Senatörü, İsviçre ve Avrupa Birliği arasında yaklaşan yeni müzakereleri „göz boyama“ olarak nitelendirdi. Halkın aptal yerine konulduğunu söyledi, çünkü yeni müzakere yetki belgesi sadece „eski şarap yeni kavanozlarda“ idi. Marco Chiesa, konuşmacı kürsüsünde. Açıklama: Ayrılan SVP Başkanı Marco Chiesa, partisinin Uri Bürglen’deki delegeler toplantısında İsviçre’yi AB’ye bağlama konusunda sert bir uyarıda bulundu. Kurumlar arası bağlanmanın İsviçre’nin „bağımsızlığını ve doğrudan demokrasisini gömmesi“ gerektiğini söyledi. Ayrıca göçün artmasına neden olacaktır. SVP delegeleri, Mart ayında yeni bir başkanlık seçecekler. Delegeler toplantısında SVP, 13. AHV-Rente’ye karşı Hayır kararı aldı. Bürgerliche partiler, inisiyatifi reddederken, SVP kanton partilerinden Romandi ve Tessin’de beklenmedik destek aldı. Ancak SVP delegeleri, Volksinitiative „Güvenli ve Sürdürülebilir Emeklilik İçin“ veya kısacası „Renteninitiative“ için evet oyu veriyor. Bunun için eski Federal Konsey Üyesi Christoph Blocher de kampanya yaptı.

Balthasar Glättli’nin Görüşleri:

Yeşiller Başkanı Balthasar Glättli, çevrimiçi yapılan Delegeler toplantısında savaşçı bir tavır sergiledi. „Cesur olmaya devam edelim. Birlikte durmalıyız.“ dedi. Mevcut küresel zorluklar karşısında daha fazla çevre önlemine duyulan önemi vurgulayan Glättli, „Şu anda en çok Yeşillere ihtiyaç var.“ dedi. „2023 bize en sıcak yılı bıraktı.“ dedi. Ve muhtemelen bir sonraki en sıcak yıl başlamıştır. Balthasar Glättli, Yeşiller Delegeleri arasında jestlerle duruyor. Açıklama: Yeşiller Başkanı Balthasar Glättli, Delegeler toplantısında yeşil önlemlerin önemini vurguladı. KEYSTONE/CHRISTIAN MERZ Bu nedenle, net sıfıra doğru enerji sistemini yeniden yapılandırma yolunda bir evetle ilerlemenin önemli olduğunu belirtti. Solar İnisiyatifi ile güneş enerjisinin muazzam potansiyelinin nihayet değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Glättli, mevcut dünya durumu hakkında karanlık bir tablo çizdi. Sadece iklim ve doğa krizde değil, „savaşlar ve çatışmalar birçok insanın günlük yaşamını şekillendiriyor.“ dedi. Yeşillerin sorumluluğunu vurguladı: „Tarih boyunca en iyi sonucumuzla ikinci büyük yeşil fraksiyonu oluşturuyoruz.“ Glättli, Yeşiller Başkanı olarak Nisan ayının başlarına kadar görevde kalacak – ardından delegeler halefini seçecekler.

SVP ve Yeşiller İçin Parti Başkanlarının ve Parolalarının Veda Eylemi:

SVP ve Yeşiller’in parti başkanları, Marco Chiesa ve Balthasar Glättli, delegelerinden ayrıldı. Her iki parti de ayrıca 3 Mart’taki oylamalar için parola belirledi. Yeşiller’in Parolaları: Yeşiller, 13. AHV-Rente İnisiyatifi’ni oybirliğiyle destekliyor, ancak Renteninitiative’yi aynı şekilde reddediyorlar. Savaşçı veda mesajı, Yeşiller Başkanı Glättli’nin mevcut küresel zorluklar karşısında daha fazla çevre önlemine duyulan önemini vurguluyor. SVP’nin Parolaları: SVP, 13. AHV-Rente’yi reddeder, ancak Renteninitiative için evet parolası verir. Ayrılmakta olan SVP Başkanı Marco Chiesa, AB ile İsviçre’nin kurumsal bir bağlanmasına karşı uyarıda bulunuyor ve doğrudan demokrasiyi tehdit ediyor ve muhtemel bir göç artışına işaret ediyor. Marco Chiesa’nın Pozisyonları: Chiesa, İsviçre’nin AB ile kurumsal bir bağlantısının, İsviçre’nin bağımsızlığını ve doğrudan demokrasisini tehdit edeceğini düşünüyor. İsviçre ve AB arasındaki gelecek müzakereleri „göz boyama“ olarak nitelendiriyor ve halkın aldatılmasından kaçınılmalıdır diyor. SVP Delegelerinin Toplantıdaki Diğer Kararları: SVP delegeleri, 13. AHV-Rente için Hayır parolasını oybirliğiyle kabul etti. Ancak, inisiyatif beklenmedik şekilde Romandi ve Tessin’deki SVP kanton partilerinden destek aldı. SVP delegeleri, Volksinitiative „Güvenli ve Sürdürülebilir Emeklilik İçin“ veya kısacası „Renteninitiative“ için evet oyu veriyor. Christoph Blocher da bu konuda kampanya yaptı. Balthasar Glättli’nin Pozisyonları: Yeşiller Başkanı Balthasar Glättli, çevre önlemlerinin önemini vurguluyor ve cesur olmaya ve birlikte olmaya çağrı yapıyor. İklim krizi, doğa sorunları ve küresel çatışmaların yaşandığı bir dönemde Yeşillerin sorumluluğunu vurguluyor. Geleceğe Dair Bakış: Balthasar Glättli, Nisan ayının başlarına kadar Yeşiller Başkanı olarak görevine devam edecek, ardından delegeler halefini seçecekler.

Jungfreisinnigen’in Renteninitiative Ne İstiyor?

Jungfreisinnigen’in Renteninitiative’si, erkeklerin ve kadınların emeklilik yaşını aşamalı olarak 66 yaşa yükseltmeyi talep ediyor. Daha sonra emeklilik yaşı, yaşam beklentisi ile birlikte devam etmelidir. Eğer inisiyatif kabul edilirse, kadınlar ve erkekler için emeklilik yaşı 2028’den itibaren yılda 2 ay artacak ve 2033’te 66 yaşında olacaktır. Daha sonra emeklilik yaşı ne kadar artarsa, bu yaşam beklentisinin gelişimine bağlı olacaktır.

Yaşam Beklentisi ile Bağlantı Nasıl Çalışır?

Emeklilik yaşı, yaşam beklentisi yükseldiğinde otomatik olarak artar. Ancak bu, birbirine tamamen denk gelmez, bunun yerine artan yaşam beklentisinin yüzde 80’i kadar ve yılda en fazla iki ay artışla olur. Yani, yaşam beklentisi bir yıl artarsa, emeklilik yaşı 0.8 yıl artar. Emeklilik yaşı artışı, emeklilik yaşına ulaşmalarından en az beş yıl önce çalışanlara bildirilmelidir. Bu nedenle, emekliliğe beş yıldan az bir süre kala olanlar, artıştan etkilenmezler.

Neden Emeklilik Yaşı Artırılmalıdır?

Girişimciler, artan yaşam beklentisine işaret ediyorlar. Aynı zamanda, düşük doğum oranı nedeniyle artan emekli sayısı ve düşen işçi sayısı ile argüman yapıyorlar. Bu nedenle, AHV’nin iflas tehdidi altında olduğunu söylüyorlar. Bu yapısal sorunun daha fazla para ile değil, sadece emeklilik yaşı artırılarak çözülebileceğini savunan destekçiler.

AHV’ye Emeklilik Yaşı Artışı Ne Getirir?

Emeklilik yaşı 66’ya yükseltildiğinde, AHV’nin yıllık harcamaları yaklaşık olarak 2 milyar İsviçre frangı azalacaktır. Emeklilik yaşının yaşam beklentisine otomatik olarak uyumlu hale getirilmesi, AHV’yi ek olarak rahatlatacaktır. Ancak, Renteninitiative’ye evet oylaması yapılması durumunda, sosyal kurum hala kırmızı sayılara düşecektir. Federal verilere göre bu 2033’te olacak, mevcut emeklilik yaşı olan 65 yaşından iki yıl sonra. Ancak, Renteninitiative ile AHV’nin 2033’te hala bir reform için birkaç yıl oyun alanı sağlayacak bir varlık yastığı olacaktır. Federal Finansal Perspektiflere göre, Renteninitiative kabul edilirse 2033’te AHV’nin yaklaşık 71 milyar İsviçre frangı, kabul edilmezse yaklaşık 64 milyar İsviçre frangı sermayesi olacaktır (13. AHV-Rente reddedilirse varsayılan olarak). AHV’nin yıllık harcamaları 2033’te Renteninitiative olmadan yaklaşık 66 milyar İsviçre frangı olacaktır, Renteninitiative ile ise 64.5 milyar İsviçre frangı olacaktır.

İsviçre’de 3 Mart 2024’te gerçekleşecek olan halk oylamasında, „Yaşlılıkta Daha İyi Bir Yaşam İçin (13. AHV-Rente İnisiyatifi)“ adlı girişim oylanacak. Girişim, AHV’nin emekli maaşlarını aylık bir emekli maaşı artışı ile yükseltmeyi amaçlamaktadır. Yılda bir defa 13. bir emekli maaşı eklenerek, toplamda 13 emekli maaşı oluşturulması hedeflenmektedir. Ancak, yılda en az 4,1 milyar İsviçre frangı ek maliyet nedeniyle Bundesrat, girişimi reddetmeyi tavsiye etmektedir.

Girişim, AHV’nin emekli ve dul ve yetim maaşlarının yılda 12 kez değil, 13 kez ödenmesini talep etmektedir. Bu, birçok işçinin aldığı 13. aylık maaşa benzer bir yaklaşımdır. Bu durum, yıllık AHV emekli maaşını %8,3 artırır. Girişim, yıllık asgari emekli maaşını 14.700 İsviçre frangından 15.925 İsviçre frangına, maksimum emekli maaşını ise 29.400 İsviçre frangından 31.850 İsviçre frangına çıkarmayı hedeflemektedir. Girişim aynı zamanda, 13. AHV-Rente’nin tamamlama yardımları üzerinde herhangi bir etkisi olmamasını öngörmektedir. Bu, tamamlama yardımı alan tüm emeklilere, diğer emekli maaşlarına ise yılda 12 kez ödeme yapılmasına devam edileceği anlamına gelir.

Girişim, ek AHV emekli maaşının nasıl finanse edileceğine dair herhangi bir öneride bulunmamaktadır; bu konuda kararı Parlamento’nun vermesi gerekmektedir. Girişimin uygulanmasıyla yılda 50 milyar İsviçre frangı civarında olan AHV’nin mevcut yıllık harcamalarının yaklaşık olarak 4,1 milyar İsviçre frangı artması beklenmektedir. Bu maliyetin 800 milyon İsviçre frangının üzerindeki kısmını federal hükümetin karşılaması gerekecektir. Girişimin ek maliyetleri, emekli sayısının hızla artması nedeniyle yıldan yıla artacaktır. Tahminlere göre, beş yıl sonra maliyetlerin 5 milyar İsviçre frangının üzerine çıkması beklenmektedir.

Bugün AHV, genellikle ücret katkıları, federal katkı ve Katma Değer Vergisi gelirleri ile finanse edilmektedir. AHV’nin 13. Rente için beklenen ek harcamalarının ücret kesintileri üzerinden finanse edilmesi durumunda, bu kesintilerin %8,7’den %9,4’e çıkarılması gerekecektir. Finansmanın Katma Değer Vergisi üzerinden yapılması durumunda ise oranın %8,1’den %9,1’e yükseltilmesi gerekecektir. Başka finansman önlemleri veya bunların bir kombinasyonu da düşünülebilir.

Girişim komitesinin argümanlarına göre, yaşlılık maaşlarını hızla artırmak, artan yaşam maliyetlerini (kira, sağlık sigortası primleri, gıda) dengelemek için gereklidir. Günümüzde birçok emekli, maaşıyla mali zorluklar yaşamaktadır. Ek maliyetlerin bir kısmı, AHV’nin fazla gelirleri ile karşılanabilir. Ek finansman için, işçi ve işverenlerden ek bir ücret kesintisinin düşünülebileceği belirtilmektedir.

Bundesrat ve Parlamento’nun argümanlarına göre ise, girişim, AHV’nin zaten mevcut olan finansman sorunlarını ciddi bir şekilde kötüleştireceği için reddedilmelidir. 13. AHV-Rente’yi finanse etmek için ya ücret kesintileri ya da Katma Değer Vergisi’nin artırılması gerekeceği, bu durumun hem işçileri hem de işverenleri etkileyeceği ve tüketimi pahalılaştıracağı ifade edilmektedir. 13. AHV emekli maaşı, aynı zamanda Federal Bütçe üzerinde olumsuz etkilere sahip olacaktır. Bu durumda federal hükümet, her yıl artan 800 milyon İsviçre frangoluk ek maliyetle karşı karşıya kalacaktır. Federal hükümet, vergileri artırmak veya harcamaları kısmak zorunda kalacaktır. Girişim, bu duruma ihtiyaç duymayan emeklilere de 13. AHV-Rente vermeyi öngörmektedir.

Geçen beş yılda, AHV’yi gelecek on yıl için istikrarlı hale getirmek için iki emeklilik reformu yapılmıştır. Özellikle çalışma çağındaki nüfusa, daha yüksek ücret kesintileri ve kadınlar için emeklilik yaşı artışı gibi yeni yükler getirmiştir. Bundesrat ve Parlamento’ya göre, AHV’ye daha fazla harcama yapmak yerine, AHV’nin 2030’dan sonraki dönemde de emekli maaşlarını güvence altına almak için çalışılmalıdır. Yeni bir reform zaten planlanmıştır ve Bundesrat, 2026’ya kadar Parlamento’ya 2030’dan sonraki dönem için AHV’nin finanslarını nasıl istikrarlı hale getirebileceğine dair öneriler sunacaktır.

AHV, İsviçre’nin emeklilik sisteminin temelidir. Şu anda 2,5 milyondan fazla emekli, AHV emekli maaşı almaktadır. AHV emekli maaşı, yaşlılıkta yaşam maliyetini uygun bir şekilde karşılamak amacıyla tasarlanmıştır. Çoğu emeklinin ek gelirleri, özellikle bir emeklilik fonu maaşı vardır. Bu gelirle geçinme imkanı olmayanlar, Tamamlama Yardımları’na hak kazanabilir.

Federal Hükümet Ne diyor

İsviçre’de 3 Mart 2024’te gerçekleşecek olan halk oylamasında, „Yaşlılıkta Daha İyi Bir Yaşam İçin (13. AHV-Rente İnisiyatifi)“ adlı girişim oylanacak. Girişim, AHV’nin emekli maaşlarını aylık bir emekli maaşı artışı ile yükseltmeyi amaçlamaktadır. Yılda bir defa 13. bir emekli maaşı eklenerek, toplamda 13 emekli maaşı oluşturulması hedeflenmektedir. Ancak, yılda en az 4,1 milyar İsviçre frangı ek maliyet nedeniyle Bundesrat, girişimi reddetmeyi tavsiye etmektedir.

Girişim, AHV’nin emekli ve dul ve yetim maaşlarının yılda 12 kez değil, 13 kez ödenmesini talep etmektedir. Bu, birçok işçinin aldığı 13. aylık maaşa benzer bir yaklaşımdır. Bu durum, yıllık AHV emekli maaşını %8,3 artırır. Girişim, yıllık asgari emekli maaşını 14.700 İsviçre frangından 15.925 İsviçre frangına, maksimum emekli maaşını ise 29.400 İsviçre frangından 31.850 İsviçre frangına çıkarmayı hedeflemektedir.

Girişim aynı zamanda, 13. AHV-Rente’nin tamamlama yardımları üzerinde herhangi bir etkisi olmamasını öngörmektedir. Bu, tamamlama yardımı alan tüm emeklilere, diğer emekli maaşlarına ise yılda 12 kez ödeme yapılmasına devam edileceği anlamına gelir. Girişim, ek AHV emekli maaşının nasıl finanse edileceğine dair herhangi bir öneride bulunmamaktadır; bu konuda kararı Parlamento’nun vermesi gerekmektedir.

Girişimin uygulanmasıyla yılda 50 milyar İsviçre frangı civarında olan AHV’nin mevcut yıllık harcamalarının yaklaşık olarak 4,1 milyar İsviçre frangı artması beklenmektedir. Bu maliyetin 800 milyon İsviçre frangının üzerindeki kısmını federal hükümetin karşılaması gerekecektir. Girişimin ek maliyetleri, emekli sayısının hızla artması nedeniyle yıldan yıla artacaktır. Tahminlere göre, beş yıl sonra maliyetlerin 5 milyar İsviçre frangının üzerine çıkması beklenmektedir.

Bugün AHV, genellikle ücret katkıları, federal katkı ve Katma Değer Vergisi gelirleri ile finanse edilmektedir. AHV’nin 13. Rente için beklenen ek harcamalarının ücret kesintileri üzerinden finanse edilmesi durumunda, bu kesintilerin %8,7’den %9,4’e çıkarılması gerekecektir. Finansmanın Katma Değer Vergisi üzerinden yapılması durumunda ise oranın %8,1’den %9,1’e yükseltilmesi gerekecektir. Başka finansman önlemleri veya bunların bir kombinasyonu da düşünülebilir.

Girişim komitesinin argümanlarına göre, yaşlılık maaşlarını hızla artırmak, artan yaşam maliyetlerini (kira, sağlık sigortası primleri, gıda) dengelemek için gereklidir. Günümüzde birçok emekli, maaşıyla mali zorluklar yaşamaktadır. Ek maliyetlerin bir kısmı, AHV’nin fazla gelirleri ile karşılanabilir. Ek finansman için, işçi ve işverenlerden ek bir ücret kesintisinin düşünülebileceği belirtilmektedir.

Bundesrat ve Parlamento’nun argümanlarına göre ise, girişim, AHV’nin zaten mevcut olan finansman sorunlarını ciddi bir şekilde kötüleştireceği için reddedilmelidir. 13. AHV-Rente’yi finanse etmek için ya ücret kesintileri ya da Katma Değer Vergisi’nin artırılması gerekeceği, bu durumun hem işçileri hem de işverenleri etkileyeceği ve tüketimi pahalılaştıracağı ifade edilmektedir. 13. AHV emekli maaşı, aynı zamanda Federal Bütçe üzerinde olumsuz etkilere sahip olacaktır.

Bu durumda federal hükümet, her yıl artan 800 milyon İsviçre frangoluk ek maliyetle karşı karşıya kalacaktır. Federal hükümet, vergileri artırmak veya harcamaları kısmak zorunda kalacaktır. Girişim, bu duruma ihtiyaç duymayan emeklilere de 13. AHV-Rente vermeyi öngörmektedir. Bundesrat ve Parlamento’ya göre, AHV’ye daha fazla harcama yapmak yerine, AHV’nin 2030’dan sonraki dönemde de emekli maaşlarını güvence altına almak için çalışılmalıdır.

Yeni bir reform zaten planlanmıştır ve Bundesrat, 2026’ya kadar Parlamento’ya 2030’dan sonraki dönem için AHV’nin finanslarını nasıl istikrarlı hale getirebileceğine dair öneriler sunacaktır. AHV, İsviçre’nin emeklilik sisteminin temelidir. Şu anda 2,5 milyondan fazla emekli, AHV emekli maaşı almaktadır. AHV emekli maaşı, yaşlılıkta yaşam maliyetini uygun bir şekilde karşılamak amacıyla tasarlanmıştır. Çoğu emeklinin ek gelirleri, özellikle bir emeklilik fonu maaşı vardır. Bu gelirle geçinme imkanı olmayanların, Tamamlama ( Ergänzungsleistung) Ek Destek Yardım Alabilir deniliyor.