Gündem
Sağlık Odaklı Tatillerin Yükselen Trendi: ‚Alkolsüz Tatil – Teetotal‘
Sağlık Odaklı Tatillerin Yükselen Trendi: ‚Alkolsüz Tatil – Teetotal‘
Cemil Baysal – Son yıllarda sağlık ve wellness odaklı tatiller popülerlik kazanmaya devam ediyor. Alkolsüz tatil olarak da adlandırılan ‚Teetotal‘ tatil trendi, sağlık bilinci ve alternatif tatil anlayışıyla birlikte küresel seyahat tercihlerinde önemli bir yer ediniyor.
Kuoni tarafından yapılan araştırmaya göre, teetotal tatil yapmayı dini inançlardan ziyade sağlık kaygıları nedeniyle tercih edenler, Türkiye ve İtalya gibi destinasyonlara özellikle ilgi gösteriyorlar. Kuoni’nin önceki araştırmaları da benzer sonuçlar doğrultusunda ilerlemişti.
Araştırma kapsamında 1000’den fazla katılımcıya yöneltilen ankette, alkolsüz tatilcilerin ABD’yi ilk sırada göstermesinin nedeni, ülkenin zengin ve çeşitli seyahat imkanları sunması. New York ve Chicago gibi şehirlerde alışveriş, gezi ve gösterilerle dolu eğlenceli bir hafta sonundan, Yosemite veya Büyük Kanyon’un nefes kesici manzaraları eşliğinde doğayla iç içe bir haftaya kadar geniş bir yelpazede seçenek sunması olarak belirtiliyor.
Kuoni’nin araştırmasına göre, Türkiye ve İtalya da teetotal tatil yapmayı tercih edenler için cazip destinasyonlar arasında yer alıyor. Ankete katılanların ilgi gösterdiği bu ülkeler, teetotaller için alkol almadan yapılacak etkinliklerin diğer yerlere kıyasla daha zengin olması ile öne çıkıyor.
Türkiye’de Sultanahmet Camii’nde tarihi bir yolculuk, Fethiye Ölüdeniz’de eşsiz manzaralar eşliğinde deniz keyfi, Dalyan’da deniz kaplumbağalarını gözlemleme ve Kapadokya’da mehtaplı bir yürüyüş gibi etkinlikler, teetotallerin tercihleri arasında yer alıyor.
Euronews Travel tarafından yapılan ankette, alkolsüz tatilcilerin tercih ettiği diğer ülkeler arasında İspanya ve İtalya’nın sürdürülebilir seyahat kararlarını destekleyen bir atmosfere sahip olduğu belirtiliyor.
Özetle, sağlık ve wellness odaklı tatillerle birlikte alkolsüz tatil trendi, seyahat endüstrisinde önemli bir yer edinerek alternatif tatil anlayışının artan popülerliğini yansıtıyor. Bu yeni trend, seyahat deneyimlerini sadece dinlenme değil aynı zamanda sağlık ve kültürel keşiflerle birleştiren seyahatçiler için ideal bir seçenek olarak karşımıza çıkıyor.
Almanca, Fransızca ve İtalyanca okumak için alttaki Linke tıklayın
Gündem
İSVİÇRE’DE BÜYÜK SİBER SALDIRI! BASEL-LANDSCHAFT’TA 97 BİN KAYITTAN KİŞİSEL VERİLER ÇALINDI
İSVİÇRE’NİN SESİ | +41 HABER — 21 Kasım 2026
İsviçre’nin Basel-Landschaft kantonunda kamu kurumlarının bilgisayar sistemlerini hedef alan siber saldırının boyutu ortaya çıktı. Kanton yönetiminin 20 Kasım 2026 tarihinde yaptığı resmi açıklamaya göre saldırganlar, sınır ötesi çalışanlara ait çalışma izni başvurularının bulunduğu veri tabanına erişerek kişisel bilgileri ele geçirdi. Yaklaşık 97 bin kayıt risk altında bulunuyor. Çalınan bilgiler arasında isim, adres, doğum tarihi, medeni durum, meslek ve göçmenlik sistemine ait kimlik numaraları da yer alıyor. Yetkililer özellikle kimlik hırsızlığı ve sahte mesajlara karşı uyarıyor. Peki kimlerin bilgileri çalındı, Türkiye kökenli çalışanlar etkilenmiş olabilir mi ve vatandaşlar kendilerini nasıl koruyabilir?
BASEL-LANDSCHAFT KANTONUNDA SİBER SALDIRI
İsviçre’nin kuzeybatısında bulunan Basel-Landschaft kantonunun kamu bilişim altyapısı, Kasım 2026 ortasında ciddi bir siber saldırıya uğradı.
Kanton yönetimi ilk açıklamalarında bazı bilgisayar sistemlerinin saldırıdan etkilendiğini duyurdu.
18 Kasım tarihinde yayımlanan bilgilere göre yaklaşık 20 kantonal uygulamada sorun yaşandı.
Bu uygulamalar altı sunucu üzerinde çalışıyordu.
Güvenlik önlemleri kapsamında bazı sistemlerin internet bağlantısı kesildi ve etkilenen sunucuların yeniden kurulmasına başlandı.
Ancak olayın asıl boyutu 20 Kasım Cuma günü ortaya çıktı.
Kanton yönetimi, siber güvenlik uzmanlarının incelemelerinde saldırganların yalnızca sistemleri etkilemekle kalmadığını, kişisel verilerin bulunduğu bir veri tabanından bilgi çaldığını doğruladı.
97 BİN KAYIT RİSK ALTINDA
Basel-Landschaft kantonunun resmi açıklamasına göre saldırganlar, sınır ötesi çalışanların çalışma izinlerine ilişkin veri tabanına erişti.
Bu veri tabanında yaklaşık 97 bin kayıt bulunuyor.
Yetkililer, hangi kayıtların tek tek çalındığını henüz kesin biçimde belirleyemedikleri için tedbir amacıyla yaklaşık 97 bin kaydın tamamını etkilenmiş kabul ediyor.
Burada önemli bir ayrım bulunuyor.
97 bin kayıt, mutlaka 97 bin farklı kişinin bilgilerinin çalındığı anlamına gelmiyor.
Aynı kişiye ait birden fazla çalışma izni başvurusu, uzatma işlemi, adres değişikliği veya iş değişikliği kaydı bulunabiliyor.
Dolayısıyla kayıt sayısıyla etkilenen gerçek kişi sayısı birbirinden farklı olabilir.
Kanton yönetimi, incelemelerin sürdüğünü ve olayın kesin kapsamının henüz belirlenmediğini açıkladı.
HANGİ KİŞİSEL BİLGİLER ELE GEÇİRİLDİ?
Yetkililerin açıklamasına göre saldırganların eriştiği veri tabanında son derece hassas kişisel bilgiler bulunuyor.
Bunlar arasında isim ve soyadı, ikamet adresi, doğum tarihi, medeni durum, mesleki görev ve İsviçre’nin merkezi göç bilgi sistemindeki ZEMIS kimlik numarası yer alıyor.
Ayrıca Basel-Landschaft kantonundaki işverenlere ait iletişim bilgileri de veri tabanında bulunuyor.
ZEMIS, Almanca Zentrales Migrationsinformationssystem ifadesinin kısaltması.
İsviçre’de yabancıların göç ve oturum işlemleriyle bağlantılı kullanılan merkezi bilgi sistemini ifade ediyor.
ZEMIS numarasının diğer kişisel bilgilerle birlikte ele geçirilmesi, dolandırıcıların daha inandırıcı sahte mesajlar hazırlaması riskini artırabilir.
Ancak kişisel bilgilerin çalınmış olması, bu bilgilerle şimdiden kimlik hırsızlığı yapıldığının kanıtlandığı anlamına gelmiyor.
Yetkililerin uyarısı, ortaya çıkabilecek risklere karşı önlem alınması amacı taşıyor.
EN ÇOK KİMLER ETKİLENDİ?
Siber saldırının hedef aldığı veri tabanı, İsviçre’de yaşamak yerine komşu ülkelerde ikamet edip Basel-Landschaft kantonunda çalışan kişilerin izin işlemleriyle bağlantılı.
Bu çalışanlar Almanca Grenzgänger, Fransızca frontaliers olarak adlandırılıyor.
Söz konusu kişiler genellikle Almanya veya Fransa gibi komşu ülkelerde yaşarken İsviçre’de çalışıyor.
Bu çalışma biçiminde kullanılan izin ise G oturum/çalışma izni (Ausweis G) olarak biliniyor.
Kanton yönetiminin açıklamasına göre 28 Kasım 2016 tarihinden itibaren ilgili çevrim içi sistem üzerinden yapılan G izni başvurularının kayıtları etkilenmiş olabilir.
Bu durum yalnızca halen İsviçre’de çalışan kişileri kapsamıyor.
Geçmiş yıllarda başvuruda bulunmuş, çalışma iznini uzatmış, iş değiştirmiş veya artık İsviçre’de çalışmayan kişilerin eski kayıtları da veri tabanında bulunabiliyor.
ESKİ ÇALIŞANLARIN BİLGİLERİ DE RİSK ALTINDA
Olayın dikkat çekici yönlerinden biri, veri tabanında yaklaşık on yıllık geçmiş bilgilerin bulunması.
Kantonun açıklamasına göre ilgili çevrim içi başvuru sistemi 28 Kasım 2016 tarihinden beri kullanılıyordu.
Bu nedenle yalnızca 2026 yılında başvuru yapan kişiler değil, geçmiş yıllarda işlem gerçekleştiren kişiler de etkilenmiş olabilir.
Örneğin 2018 yılında Basel-Landschaft’ta çalışan ve daha sonra başka bir kantona veya ülkeye taşınan bir kişinin bilgileri de eski kayıtlarda bulunabilir.
Benzer şekilde artık geçerli G izni olmayan kişilerin geçmiş başvuruları da veri tabanında tutulmuş olabilir.
Bu nedenle yetkililer, yalnızca mevcut çalışanların değil, geçmişte bu sistem üzerinden işlem yapılan kişilerin de dikkatli olması gerektiğini belirtiyor.
İŞVERENLERİN BİLGİLERİ DE ÇALINDI
Siber saldırı yalnızca çalışanların kişisel bilgilerini ilgilendirmiyor.
Basel-Landschaft kantonundaki işverenlerin iletişim bilgileri de ele geçirilen veri tabanında bulunuyor.
Özellikle insan kaynakları birimleri, çalışma izni işlemlerini yürüten görevliler ve şirketlerin ilgili iletişim kişileri etkilenmiş olabilir.
Bu durum işverenlere yönelik sahte e-postalar ve dolandırıcılık girişimleri açısından da risk oluşturuyor.
Örneğin dolandırıcılar, gerçek bir çalışanın adı veya geçmiş başvuru bilgilerini kullanarak şirketlere inandırıcı görünen mesajlar göndermeye çalışabilir.
Bu nedenle hem çalışanların hem de işverenlerin beklenmedik bilgi ve ödeme taleplerine karşı dikkatli olması gerekiyor.
TÜRKİYE KÖKENLİ ÇALIŞANLAR ETKİLENMİŞ OLABİLİR Mİ?
Basel bölgesinde yaşayan ve çalışan Türkiye kökenli kişiler açısından da bu gelişme önem taşıyor.
Ancak burada hukuki bir ayrım bulunuyor.
Saldırının merkezindeki veri tabanı, genel olarak İsviçre’de oturum izniyle yaşayan bütün yabancıların kayıtlarını değil, Basel-Landschaft kantonunun G izni başvuru sistemini kapsıyor.
Dolayısıyla Basel-Landschaft’ta B veya C oturum izniyle yaşayan her Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının bilgilerinin bu saldırıda çalındığı söylenemez.
Buna karşılık Almanya veya Fransa’da ikamet edip Basel-Landschaft’ta G izniyle çalışan Türkiye kökenli kişiler, ilgili çevrim içi sistem üzerinden başvuru yapılmışsa etkilenmiş olabilir.
Bir kişinin Türkiye kökenli olması tek başına saldırıdan etkilendiğini göstermez.
Belirleyici olan, kişiye ait bilgilerin saldırıya uğrayan G izni veri tabanında bulunup bulunmadığıdır.
G İZNİ BAŞVURUSUNU İŞVEREN YAPTIYSA NE OLACAK?
Kantonun resmi soru-cevap sayfasında bu konuya da açıklık getirildi.
G izni başvuruları çoğu zaman çalışan tarafından değil, işveren veya şirketin insan kaynakları birimi tarafından yapılıyor.
Bu nedenle kişinin çevrim içi sisteme kendisinin giriş yapmamış olması, bilgilerinin veri tabanında bulunmadığı anlamına gelmiyor.
İşveren tarafından yapılan başvurular, izin uzatmaları ve kişisel bilgi değişiklikleri de etkilenmiş olabilir.
Hatta başvurusu reddedilen veya henüz sonuçlanmamış kişilerin bilgileri de veri tabanında kayıtlıysa risk altında olabilir.
Bu nedenle geçmişte Basel-Landschaft kantonunda G izni başvurusu yapılmış kişilerin resmi açıklamaları takip etmesi önem taşıyor.
KİMLİK HIRSIZLIĞI VE SAHTE MESAJ UYARISI
Kanton yönetimi, kişisel bilgileri etkilenmiş olabilecek kişileri özellikle iki tehlikeye karşı uyardı.
Bunlardan ilki phishing, yani sahte e-posta, SMS veya internet siteleri üzerinden kişisel bilgi ve ödeme bilgisi ele geçirme girişimleri.
İkincisi ise kimlik hırsızlığı riski.
Dolandırıcılar ele geçirdikleri gerçek isim, adres veya doğum tarihi gibi bilgileri kullanarak kendilerini bir kamu kurumu, banka, sigorta şirketi veya işveren temsilcisi gibi tanıtmaya çalışabilir.
Özellikle kişinin gerçek bilgilerini içeren mesajlar daha inandırıcı görünebilir.
Ancak bir mesajda doğru kişisel bilgilerin bulunması, mesajı gönderen kişinin gerçekten yetkili olduğunu kanıtlamaz.
Kanton yönetimi, beklenmedik iletişim taleplerinin dikkatle değerlendirilmesini öneriyor.
VATANDAŞLAR KENDİLERİNİ NASIL KORUYABİLİR?
Kişisel bilgilerinin etkilenmiş olabileceğinden şüphelenen kişilerin bazı temel önlemler alması önem taşıyor.
Öncelikle beklenmedik e-posta ve SMS mesajlarındaki bağlantılara doğrudan tıklanmamalı.
Kendini kanton yönetimi, banka, sigorta şirketi veya işveren olarak tanıtan kişilerin kimliği bağımsız bir iletişim kanalı üzerinden doğrulanmalı.
Şifre, banka giriş bilgileri ve tek kullanımlık doğrulama kodları telefon veya e-posta yoluyla paylaşılmamalı.
Şüpheli bir ödeme talebiyle karşılaşıldığında işlem yapılmadan önce ilgili kurumun resmi internet sitesi veya bilinen telefon numarası üzerinden doğrulama yapılmalı.
Ayrıca mümkün olan hesaplarda iki aşamalı kimlik doğrulama kullanılmalı.
Ancak yalnızca kişisel bilgilerin sızmış olması, bütün hesap şifrelerinin de çalındığı anlamına gelmiyor.
Bu nedenle güvenlik önlemleri alınırken resmi açıklamalarda doğrulanan bilgilerle henüz bilinmeyen risklerin birbirinden ayrılması gerekiyor.
KANTON RESMİ BİLGİ SAYFASI AÇTI
Basel-Landschaft kantonu, olaydan etkilenmiş olabilecek kişileri bilgilendirmek amacıyla özel bir soru-cevap sayfası oluşturdu.
Bu sayfada hangi kayıtların etkilenmiş olabileceği, kimlerin risk altında bulunduğu ve hangi önlemlerin alınabileceği açıklanıyor.
Resmi bilgilendirme adresi:
Yetkililer, siber saldırının kesin kapsamını belirlemek için incelemelerin sürdüğünü belirtiyor.
Bu nedenle yeni gelişmelerin doğrudan kantonun resmi internet sitesinden takip edilmesi önem taşıyor.
ÇALIŞMA İZNİ BAŞVURULARI DURDURULDU MU?
Saldırının ardından G izni başvurularının yapıldığı çevrim içi platform güvenlik gerekçesiyle devre dışı bırakıldı.
Ancak bu durum, sınır ötesi çalışanlar için yeni çalışma izni başvurularının tamamen durdurulduğu anlamına gelmiyor.
Kanton yönetimi, başvuruların alternatif yöntemlerle yapılmaya devam edebileceğini açıkladı.
Gerekli formlar ve iletişim bilgileri Basel-Landschaft Göç, Entegrasyon ve Vatandaşlık Dairesinin internet sitesinde yayımlandı.
Resmi adres: www.bl.ch/amib
Bu nedenle yeni bir G izni başvurusu yapacak işverenlerin ve çalışanların güncel başvuru yöntemini doğrudan ilgili kurumdan öğrenmesi gerekiyor.
20 KANTONAL UYGULAMA ETKİLENDİ
Siber saldırının ilk aşamasında yaklaşık 20 kantonal uygulamanın etkilendiği açıklandı.
Bu uygulamalar altı sunucu üzerinde çalışıyordu.
Etkilenen sistemler arasında daha sonra değiştirilmiş olan vergi hesaplama uygulaması da bulunuyordu.
Kanton yönetimi, güvenlik amacıyla bazı sunucuların internet bağlantısını kesti.
Etkilenen sunucuların yeniden kurulması için çalışmalar başlatıldı.
Bu süreçte bazı çevrim içi kamu hizmetlerinde geçici kesintiler yaşanabileceği belirtildi.
Ancak 20 uygulamanın etkilenmesi, bu uygulamaların tamamından kişisel veri çalındığının doğrulandığı anlamına gelmiyor.
Resmen doğrulanan veri hırsızlığı, G izni başvurularıyla bağlantılı veri tabanına ilişkin.
Diğer sistemlere yönelik incelemeler devam ediyor.
ACİL YARDIM VE GÜVENLİK SİSTEMLERİ ETKİLENDİ Mİ?
Saldırı sırasında Basel-Landschaft kantonundaki acil yardım hizmetleriyle ilgili de endişe yaşandı.
Alertswiss sistemi üzerinden 112, 117 ve 118 numaralı acil çağrı hatlarında olası teknik kısıtlamalara ilişkin ihtiyati uyarı yayımlandı.
Ancak daha sonra bu uyarı kaldırıldı.
Kanton yönetiminin açıklamasına göre güvenlik ve kurtarma kuruluşlarının bilgisayar sistemleri saldırıdan etkilenmedi.
Acil yardım kuruluşları görevlerini sürdürdü.
Yetkililer, acil çağrı numaralarına erişimin güvence altında olduğunu bildirdi.
Dolayısıyla acil yardım sistemlerinin tamamen devre dışı kaldığı yönünde bir bilgi bulunmuyor.
FEDERAL KURUMLAR VE KOMŞU ÜLKELER BİLGİLENDİRİLDİ
Kanton yönetimi, olayın ardından İsviçre Federal Siber Güvenlik Dairesini (BACS) bilgilendirdi.
Ayrıca kantonal veri koruma denetim makamı ve İsviçre Federal Dışişleri Departmanı da olay hakkında haberdar edildi.
Saldırının sınır ötesi çalışanları ilgilendirmesi nedeniyle Almanya ve Fransa büyükelçiliklerine de bilgi verildi.
Bu gelişme, olayın yalnızca İsviçre’de yaşayan kişileri değil, komşu ülkelerden İsviçre’ye çalışmaya gelen kişileri de ilgilendirdiğini gösteriyor.
SALDIRGANLAR KİM?
21 Kasım 2026 itibarıyla saldırıyı gerçekleştiren kişi veya grubun kimliği kamuoyuna açıklanmış değil.
Kanton yönetimi, kimliği bilinmeyen saldırganlar hakkında suç duyurusunda bulunduğunu duyurdu.
Polis ve savcılık makamları olayla ilgili soruşturma yürütüyor.
Ancak saldırının hangi yöntemle gerçekleştirildiği ve saldırganların kim olduğu konusunda kesinleşmiş bir açıklama bulunmuyor.
Bu nedenle saldırının belirli bir ülke, grup veya kuruluş tarafından gerçekleştirildiğini ileri sürmek için yeterli doğrulanmış bilgi mevcut değil.
RESMİ SİSTEMLERDEKİ VERİLER NE KADAR GÜVENDE?
Basel-Landschaft’taki olay, kamu kurumlarında saklanan kişisel bilgilerin güvenliği konusunda önemli bir tartışma yaratıyor.
Çalışma izni, oturum, adres ve kimlik bilgileri gibi kayıtlar, resmi işlemlerin yürütülmesi için gerekli.
Ancak bu bilgilerin uzun yıllar boyunca elektronik sistemlerde saklanması, siber saldırılar gerçekleştiğinde geniş bir veri arşivinin risk altına girmesine neden olabiliyor.
Bu olayda 2016 yılından itibaren biriken kayıtların etkilenmiş olabileceğinin açıklanması, geçmiş verilerin korunması konusunu da gündeme getiriyor.
Özellikle artık kullanılmayan veya tamamlanmış işlemlere ait bilgilerin ne kadar süreyle saklandığı, hangi güvenlik önlemleriyle korunduğu ve yetkisiz erişimin nasıl engellendiği önemli sorular.
Bu soruların yanıtlanması, yalnızca mevcut saldırının araştırılması açısından değil, benzer olayların gelecekte önlenmesi bakımından da önemli.
SONUÇ: SİBER SALDIRININ ETKİSİ TEKNİK SİSTEMLERLE SINIRLI DEĞİL
Basel-Landschaft kantonunda yaşanan siber saldırı, İsviçre’deki kamu kurumlarının da ciddi dijital güvenlik riskleriyle karşılaşabileceğini gösterdi.
Yaklaşık 20 kantonal uygulamanın etkilenmesi ve G izni başvurularına ait yaklaşık 97 bin kaydın risk altında bulunması, olayın boyutunu ortaya koyuyor.
Ancak burada iki önemli ayrımın korunması gerekiyor.
Birincisi, 97 bin kayıt mutlaka 97 bin ayrı kişi demek değil.
İkincisi, kişisel bilgilerin çalınması, bu bilgilerle bütün mağdurlar adına dolandırıcılık yapıldığının kanıtlandığı anlamına gelmiyor.
Buna rağmen isim, adres, doğum tarihi ve göçmenlik sistemi numaraları gibi bilgilerin ele geçirilmesi, gelecekte kötüye kullanım riskini artırıyor.
Özellikle Almanya ve Fransa’da yaşayıp Basel-Landschaft kantonunda çalışan kişiler açısından resmi uyarıların takip edilmesi büyük önem taşıyor.
İsviçre’de yaşayan Türkiye kökenli kişiler için de bu olay, resmi kurumlardan geliyormuş gibi görünen mesajlara karşı dikkatli olunması gerektiğini hatırlatıyor.
İSVİÇRE’NİN SESİ olarak, kamu kurumlarının dijital güvenliğinin yalnızca teknik bir mesele olmadığını; insanların kişisel bilgilerinin, çalışma hayatlarının ve resmi işlemlere duydukları güvenin korunmasıyla doğrudan ilgili olduğunu vurguluyoruz.
Çünkü bir siber saldırının etkisi yalnızca bilgisayar sistemleriyle sınırlı kalmayabilir.
Saldırının sonuçları, yıllar sonra bile insanların kişisel bilgilerinin kötüye kullanılması riskiyle gündeme gelebilir.
Bu nedenle vatandaşların dikkatli olması kadar, kamu kurumlarının da kişisel verileri güvenli biçimde koruması ve olaylar karşısında şeffaf bilgilendirme yapması büyük önem taşıyor.
İSVİÇRE’NİN SESİ | +41 HABER
Gündem
İSVİÇRE, SINIR DIŞI MERKEZLERİ İÇİN RUANDA SEÇENEĞİNİ DEĞERLENDİRİYOR! YABANCILAR HUKUKUNDA YENİ TARTIŞMA
İSVİÇRE’NİN SESİ | +41 HABER — 21 Kasım 2026
İsviçre’nin iltica ve sınır dışı politikasında yeni bir tartışma başladı. Almanya, Avusturya, Danimarka, Hollanda ve Yunanistan’ın, iltica başvuruları reddedilen kişilerin Avrupa dışındaki merkezlere gönderilmesi amacıyla Ruanda ile görüşmelere başlamasının ardından İsviçre de bu modele gelecekte katılma ihtimalini gündemine aldı. Federal Adalet ve Polis Departmanı (EJPD/DFJP), projenin başarılı, sürdürülebilir ve hukuka uygun olması halinde İsviçre’nin katılım seçeneğini değerlendirebileceğini açıkladı. Ancak henüz Ruanda ile imzalanmış bir İsviçre anlaşması veya uygulamaya alınmış bir sınır dışı merkezi bulunmuyor. Peki bu sistem nasıl işleyecek, kimleri kapsayacak ve İsviçre’de yaşayan yabancılar açısından ne anlama gelecek?
BEŞ AVRUPA ÜLKESİ RUANDA İLE GÖRÜŞMELERE BAŞLADI
Avrupa’da göç ve iltica politikaları konusunda dikkat çekici bir gelişme yaşanıyor.
Almanya, Avusturya, Danimarka, Hollanda ve Yunanistan, 16 Kasım 2026 tarihinde Avusturya’nın başkenti Viyana’da gerçekleştirdikleri görüşmelerin ardından yeni bir geri gönderme merkezi projesini kamuoyuna duyurdu.
Projenin merkezinde Doğu Afrika ülkesi Ruanda bulunuyor.
Beş ülke, Avrupa’da iltica başvurusu reddedilen ve ülkelerine geri gönderilmeleri mümkün olmayan kişilerin, üçüncü bir ülkede kurulacak merkezlere transfer edilmesini hedefliyor.
İngilizce Return Hubs, Almanca Rückkehrzentren olarak adlandırılan bu merkezlerin ilk örneğinin 2027 yılında Ruanda’da faaliyete geçirilmesi planlanıyor.
Ancak bu tarih, henüz tamamlanmış bir tesisin açılış tarihi değil, projeyi destekleyen ülkelerin hedefi.
Görüşmelerin ayrıntıları, merkezlerin kapasitesi, maliyetleri ve uygulanacak hukuki güvenceler henüz bütünüyle netleşmiş değil.
İSVİÇRE HÜKÜMETİ NE AÇIKLADI?
İsviçre Federal Adalet ve Polis Departmanı (EJPD/DFJP), Keystone-SDA haber ajansına yaptığı açıklamada Avrupa’daki gelişmeleri takip ettiğini belirtti.
Departman sözcüsüne göre, Ruanda’da kurulması planlanan merkezler başarılı, sürdürülebilir ve bütün hukuki gerekliliklere uygun biçimde uygulanabilir olursa İsviçre de projeye katılma ihtimalini değerlendirecek.
Bu açıklama, İsviçre’nin söz konusu modeli tamamen reddetmediğini gösteriyor.
Ancak bir seçeneğin değerlendirilmesi, hükümetin o seçeneği uygulama kararı aldığı anlamına gelmiyor.
İsviçre’nin Ruanda ile kesinleşmiş bir anlaşması bulunmuyor.
İsviçre’den Ruanda’ya bu model kapsamında insan gönderilmeye başlandığına ilişkin de bir karar açıklanmış değil.
Dolayısıyla şu anda tartışılan konu, gelecekte uygulanabilecek olası bir göç politikası.
RETURN HUB NEDİR, NASIL ÇALIŞMASI PLANLANIYOR?
Return Hub, yani geri gönderme merkezi, iltica başvurusu reddedilmiş ve hakkında uygulanabilir geri gönderme kararı bulunan kişilerin, kendi ülkelerine dönüşleri gerçekleşene kadar üçüncü bir ülkede tutulmasını öngören bir model.
Bu sistemde örneğin Avrupa’da iltica başvurusu reddedilen ancak kendi ülkesine doğrudan geri gönderilemeyen bir kişi, belirli hukuki koşullar altında Avrupa dışındaki bir merkeze transfer edilebilecek.
Planın savunucuları, böylece geri gönderme süreçlerinin daha etkili hale gelebileceğini ve Avrupa ülkelerindeki iltica sistemlerinin üzerindeki baskının azalabileceğini ileri sürüyor.
Ancak sistemin nasıl işleyeceği konusunda önemli sorular bulunuyor.
Kişilerin merkezlerde ne kadar süre kalacağı, hangi hukuki güvencelerden yararlanacağı, sağlık hizmetlerine nasıl ulaşacağı ve geri gönderilememeleri halinde ne olacağı tartışılan başlıklar arasında.
BU MODEL BÜTÜN YABANCILARI MI KAPSIYOR?
Hayır.
Bu haberin en önemli noktalarından biri, tartışılan modelin kapsamının doğru anlaşılması.
Avrupa ülkelerinin açıkladığı plan, esas olarak iltica başvurusu reddedilmiş ve ülkeden ayrılması gereken kişilere yönelik.
İsviçre’de geçerli oturum izniyle yaşayan, çalışan, eğitim gören veya aile birleşimi kapsamında bulunan bütün yabancıların Ruanda’ya gönderilmesi gibi bir karar söz konusu değil.
Aynı şekilde iltica başvurusu henüz değerlendirme aşamasında bulunan kişilerle, başvurusu kesin olarak reddedilmiş kişiler aynı hukuki durumda değil.
Kişinin hangi statüde bulunduğu, hakkında geri gönderme kararı olup olmadığı ve bu kararın uygulanabilirliği belirleyici.
İsviçre’de yaşayan yabancılar açısından bu ayrım özellikle önemli.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ VATANDAŞLARI ETKİLENİR Mİ?
İsviçre’de yaşayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının durumu, sahip oldukları oturum veya koruma statüsüne göre değişiyor.
B, C veya diğer geçerli oturum statüleriyle ülkede yasal olarak yaşayan kişilerin durumu, hakkında kesinleşmiş geri gönderme kararı bulunan kişilerden farklı.
İsviçre vatandaşlığına geçmiş Türkiye kökenli kişiler de bu tartışmanın hedef kitlesi değil.
Bununla birlikte iltica başvurusu reddedilmiş bir Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının durumu, bireysel dosyasına ve geçerli hukuki kurallara göre değerlendirilebilir.
Ancak bugün itibarıyla İsviçre’nin Ruanda modeline katılımı kesinleşmediği için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının bu ülkeye gönderileceği yönünde genel bir karar bulunduğu söylenemez.
Bir kişinin vatandaşlığı tek başına böyle bir merkeze gönderileceği anlamına gelmez. Hukuki statüsü, bireysel durumu ve geçerli koruma yükümlülükleri önemlidir.
İSVİÇRE PARLAMENTOSUNDA DA TARTIŞILIYOR
Ruanda merkezleri konusu yalnızca hükümetin değerlendirmesiyle sınırlı değil.
İsviçre Federal Parlamentosunda da Avrupa dışındaki geri gönderme merkezlerine katılım seçeneği tartışılıyor.
FDP’li Schwyz Eyaletler Meclisi Üyesi Petra Gössi tarafından sunulan 26.3244 numaralı önerge, İsviçre’nin Avrupa ülkeleriyle birlikte Return Hub projelerine katılabilmesi için gerekli hukuki ve operasyonel koşulların oluşturulmasını talep ediyor.
Eyaletler Meclisi (Ständerat), 2026 yazında önergeye geniş destek verdi.
Ulusal Meclisin (Nationalrat) ilgili komisyonu da önergenin kabul edilmesini tavsiye etti.
Komisyondaki oylama 15’e karşı 10 oyla sonuçlandı.
Ancak bu gelişmeler, İsviçre’nin projeye katılımının kesinleştiği anlamına gelmiyor.
Parlamentodaki yasama süreci ve hükümetin değerlendirmeleri devam ediyor.
FEDERAL HÜKÜMET DAHA ÖNCE RİSKLERE DİKKAT ÇEKMİŞTİ
İsviçre Federal Hükümeti, 15 Nisan 2026 tarihinde yayımladığı değerlendirmede iltica ve geri gönderme süreçlerinin üçüncü ülkelere taşınması ihtimalini incelemişti.
Bu değerlendirmede bazı modellerin gerekli yasal değişikliklerle teorik olarak mümkün olabileceği belirtilmişti.
Ancak önemli hukuki ve pratik engeller de tespit edilmişti.
Özellikle insan hakları standartlarının korunması, güvenilir ortak ülke bulunması, yüksek başlangıç maliyetleri ve üçüncü bir ülkeye bağımlılık gibi risklere dikkat çekilmişti.
Hükümet ayrıca önceki Avrupa projelerinin başarısız olmasının veya beklenen verimliliği sağlayamamasının dikkate alınması gerektiğini vurgulamıştı.
Federal Hükümetin yaklaşımına göre üçüncü ülkelerde kurulabilecek merkezler, İsviçre’nin kendi iltica ve geri gönderme sisteminin yerini alamaz.
En fazla bu sistemi tamamlayıcı bir araç olabilir.
RUANDA NEDEN SEÇİLDİ?
Ruanda, son yıllarda Avrupa ülkelerinin göç politikalarında sıkça gündeme gelen ülkelerden biri.
Doğu Afrika’da bulunan ülke, daha önce Birleşik Krallık’ın iltica başvurularını ülke dışında değerlendirmeyi amaçlayan planında da yer almıştı.
Yeni Avrupa girişiminde ise amaç farklı.
Beş ülkenin açıkladığı model, esas olarak iltica başvurusu reddedilmiş kişilerin geri gönderme sürecine odaklanıyor.
Ruanda’nın seçilmesinde ülkenin böyle bir projeye ev sahipliği yapmaya istekli olması önemli rol oynuyor.
Ancak ülkenin insan hakları sicili, gözaltı uygulamaları ve hukuki güvenceler konusunda ciddi eleştiriler bulunuyor.
Bu nedenle Ruanda’nın olası merkezler için uygun bir ülke olup olmadığı yalnızca siyasi değil, hukuki ve insani açıdan da tartışılıyor.
İNSAN HAKLARI ÖRGÜTLERİNDEN TEPKİ
Uluslararası insan hakları kuruluşları, üçüncü ülkelerde kurulacak geri gönderme merkezlerine yönelik ciddi endişeler dile getiriyor.
Human Rights Watch, 16 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı açıklamada Ruanda’da kurulması planlanan merkezlerin insan hakları açısından önemli riskler taşıdığını savundu.
Kuruluş, üçüncü ülkelere zorla transfer edilen kişilerin keyfî gözaltı, kötü muamele ve temel haklara erişim sorunlarıyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
Eleştirilerin merkezinde, kişilerin Avrupa dışına gönderildikten sonra haklarını nasıl savunabilecekleri sorusu bulunuyor.
Bir kişinin hukuki temsilciye ulaşabilmesi, sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi ve kendisini tehlikeye atabilecek bir ülkeye geri gönderilmemesi temel tartışma konuları arasında.
İnsan hakları kuruluşları, bu güvencelerin yalnızca anlaşma metinlerinde yer almasının yeterli olmayacağını, uygulamada da sağlanması gerektiğini vurguluyor.
AVRUPA ÜLKELERİ NEDEN BU MODELİ SAVUNUYOR?
Projeyi destekleyen Avrupa hükümetleri, mevcut geri gönderme sistemlerinde önemli sorunlar bulunduğunu savunuyor.
Bazı kişiler hakkında ülkeden ayrılma kararı verilmesine rağmen geri gönderme işlemleri gerçekleştirilemiyor.
Bunun nedenleri arasında kişinin vatandaşı olduğu ülkenin geri kabul konusunda işbirliği yapmaması, kimlik belgelerinin bulunmaması veya diğer hukuki ve pratik engeller yer alabiliyor.
Projeyi destekleyen ülkeler, üçüncü ülkelerde kurulacak merkezlerin geri gönderme süreçlerini hızlandırabileceğini düşünüyor.
Ayrıca düzensiz göçü ve insan kaçakçılığı faaliyetlerini caydırabileceğini ileri sürüyorlar.
Ancak bu iddiaların gerçekleşip gerçekleşmeyeceği henüz bilinmiyor.
Çünkü Ruanda’da planlanan yeni merkezlerin uygulama sonuçlarına ilişkin veriler henüz mevcut değil.
İSVİÇRE’DEKİ SİYASİ PARTİLER NE DÜŞÜNÜYOR?
İsviçre’de de konu farklı siyasi görüşler arasında tartışma yaratıyor.
FDP çevreleri, Avrupa ülkeleriyle ortak geri gönderme projelerine katılımın değerlendirilmesini destekliyor.
SVP’nin de bu tür girişimlere destek vermesi bekleniyor.
Sosyal Demokrat Parti (SP) cephesinde ise insan hakları ve üçüncü ülkelere bağımlılık konusunda ciddi itirazlar bulunuyor.
Vaud kantonundan SP Ulusal Meclis Üyesi Jean Tschopp, geri gönderme süreçlerinin üçüncü ülkelere devredilmesinin riskli olduğunu savunuyor.
Yeşil Liberaller (GLP) ise İsviçre’nin tek başına böyle bir proje yürütmesine karşı çıkarken, birden fazla Avrupa ülkesiyle ortak yürütülen ve hukuki koşulları sağlayan modellerin değerlendirilmesine tamamen kapalı değil.
Bu farklı yaklaşımlar, tartışmanın yalnızca göçmenlerin geri gönderilmesiyle ilgili olmadığını gösteriyor.
Konu aynı zamanda İsviçre’nin uluslararası yükümlülükleri, maliyetler, güvenlik ve insan haklarıyla ilgili.
İNGİLTERE’NİN RUANDA PLANI NEDEN BAŞARISIZ OLDU?
Ruanda ismi daha önce Birleşik Krallık’ın göç politikasıyla gündeme gelmişti.
İngiltere, düzensiz yollarla ülkeye gelen bazı kişilerin Ruanda’ya gönderilmesini ve iltica süreçlerinin orada yürütülmesini planlamıştı.
Ancak proje ciddi hukuki engellerle karşılaştı.
Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi, 2023 yılında planın o tarihteki haliyle hukuka aykırı olduğuna karar verdi.
Daha sonra hükümet değişikliğiyle birlikte programdan vazgeçildi.
Bu süreç, üçüncü ülkelerde iltica veya geri gönderme uygulamaları oluşturmanın yalnızca siyasi anlaşmalarla çözülemeyeceğini gösteren önemli bir örnek olarak değerlendiriliyor.
İtalya’nın Arnavutluk’ta kurduğu göç merkezleri de hukuki ve uygulamaya ilişkin tartışmaların konusu oldu.
İsviçre Federal Hükümetinin geçmiş projelerdeki maliyet ve hukuk risklerine dikkat çekmesinin nedenlerinden biri de bu deneyimler.
2027 VE 2028 TARİHLERİ NE ANLAMA GELİYOR?
Avrupa ülkelerinin Ruanda’da kurmayı planladıkları merkez için hedef tarih 2027.
Ancak bu, merkezin kesin olarak o tarihte açılacağı anlamına gelmiyor.
İsviçre açısından ise ayrı bir hukuki süreç bulunuyor.
Avrupa Birliği’nin geri gönderme düzenlemeleri, İsviçre’nin Schengen işbirliği çerçevesindeki yükümlülükleri bakımından da önem taşıyor.
20 Kasım tarihli haberlere göre İsviçre’nin ilgili yeni hukuki çerçeveyi ulusal mevzuatına aktarması için 2028 yılının ekim ayı ortasına kadar süresi bulunuyor.
Bu süreçte Federal Parlamentonun da karar vermesi gerekecek.
Ancak 2028 tarihi, İsviçre’nin o tarihte Ruanda’ya insan göndermeye başlayacağı anlamına gelmiyor.
Bu tarih, ilgili hukuki düzenlemelerin ulusal düzeyde ele alınmasına ilişkin takvimle bağlantılı.
İSVİÇRE’DE YAŞAYAN YABANCILAR NELERE DİKKAT ETMELİ?
Bu tartışma, İsviçre’de yaşayan bütün yabancıların oturum haklarının değiştiği anlamına gelmiyor.
Geçerli oturum izni bulunan kişiler açısından mevcut yasal haklar ve yükümlülükler devam ediyor.
İltica sürecindeki kişiler için ise bireysel dosyanın hukuki durumu önem taşıyor.
Başvurusu devam eden bir kişi ile başvurusu reddedilmiş ve hakkında uygulanabilir geri gönderme kararı bulunan kişinin durumu aynı değil.
Herhangi bir geri gönderme kararıyla karşılaşan kişilerin, kararın gerekçesini ve itiraz sürelerini dikkatle incelemesi gerekiyor.
Gerektiğinde uzman hukuki danışmanlık alınması önem taşıyor.
Özellikle dil engeli bulunan kişilerin resmi yazışmaları anlamadan hareket etmemesi, hak kaybını önlemek açısından yararlı olabilir.
SONUÇ: GÖÇ POLİTİKASINDA YENİ BİR DÖNEM Mİ BAŞLIYOR?
Avrupa’da üçüncü ülkelerde geri gönderme merkezleri kurulması fikri, göç politikalarında önemli bir değişimin tartışıldığını gösteriyor.
Beş Avrupa ülkesinin Ruanda ile görüşmelere başlaması, bu fikrin artık yalnızca teorik bir öneri olmadığını ortaya koyuyor.
Ancak görüşmelerin başlaması ile projenin hukuken ve fiilen uygulanması arasında önemli bir fark bulunuyor.
İsviçre de gelişmeleri yakından takip ediyor.
Federal Adalet ve Polis Departmanı, gerekli koşullar sağlanırsa katılım seçeneğinin değerlendirilebileceğini açıklamış durumda.
Buna karşılık Federal Hükümetin önceki değerlendirmelerinde insan hakları, maliyetler, hukuki engeller ve üçüncü ülkelere bağımlılık gibi ciddi riskler vurgulanmıştı.
Bu nedenle bugün itibarıyla İsviçre’nin Ruanda ile kesinleşmiş bir sınır dışı anlaşması bulunduğunu söylemek doğru değil.
Aynı şekilde İsviçre’de yaşayan bütün yabancıların bu model kapsamında değerlendirileceği yönündeki iddialar da gerçeği yansıtmıyor.
İSVİÇRE’NİN SESİ olarak, göç ve yabancılar hukukuyla ilgili gelişmelerde özellikle yürürlükteki kararlarla henüz tartışma aşamasındaki önerilerin birbirinden ayrılmasının önemli olduğuna inanıyoruz.
Çünkü bu tür haberler, İsviçre’de yaşayan yüz binlerce yabancı ve göçmen aile açısından doğrudan endişe yaratabiliyor.
Göç politikalarının etkili uygulanması kadar hukuki güvencelerin korunması, insan haklarına uyulması ve kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi de önem taşıyor.
İsviçre’nin Ruanda seçeneğini değerlendiriyor olması bir gelişmedir; ancak henüz verilmemiş bir kararın uygulanıyormuş gibi sunulması doğru değildir.
İSVİÇRE’NİN SESİ | +41 HABER
Gündem
İSVİÇRE’DE SANATÇILARIN ÜÇTE BİRİ MESLEĞİ BIRAKMAYI DÜŞÜNÜYOR! KÜLTÜR SEKTÖRÜNDE EKONOMİK KRİZ
İSVİÇRE’NİN SESİ | +41 HABER — 21 Kasım 2026
İsviçre’de sanat ve kültür dünyasının parlak sahnelerinin arkasında ciddi bir ekonomik mücadele yaşanıyor. Zürih Sanat Üniversitesi (ZHdK) tarafından yayımlanan ilk ulusal Swiss Arts PULSE araştırmasına göre kültür çalışanlarının üçte birinden fazlası son altı ay içerisinde mesleğini bırakmayı ciddi biçimde düşündü. Katılımcıların yüzde 52’si yeterli iş ve sipariş bulamamaktan, yüzde 36’sı ekonomik güvencesizlikten, yüzde 30’u ise projelerine finansman sağlayamamaktan endişe ediyor. Daha da çarpıcısı, araştırmaya katılan her beş kişiden birinden azı yalnızca sanat ve kültür alanındaki çalışmalarıyla geçinebiliyor. İsviçre gibi yüksek gelirli bir ülkede sanatçılar neden geleceklerinden endişe ediyor?
İSVİÇRE’DE KÜLTÜR DÜNYASINDAN ALARM VEREN ARAŞTIRMA
Zürih Sanat Üniversitesi bünyesindeki Centre for Creative Economies (ZCCE), İsviçre’deki sanatçıların ve kültür çalışanlarının mesleki durumunu ortaya koymak amacıyla yeni bir araştırma gerçekleştirdi.
Swiss Arts PULSE 2026 adı verilen çalışma, İsviçre’de kültür sektörünün çalışma koşullarını düzenli olarak izlemeyi hedefleyen ilk ulusal barometre olma özelliğini taşıyor.
Araştırma, kamuoyu araştırma kuruluşu LeeWas ile birlikte 24 Mart–30 Haziran 2026 tarihleri arasında gerçekleştirildi.
Sekiz farklı kültür alanında faaliyet gösteren toplam 1.122 kişi araştırmaya katıldı.
Sonuçlar, 20 Kasım 2026 tarihinde İsviçre basınında geniş yer buldu.
Araştırma yalnızca sanatçıların ne kadar kazandığına değil, geleceğe ilişkin kaygılarına, iş olanaklarına, sosyal güvencelerine ve mesleği sürdürme isteklerine de odaklandı.
Ortaya çıkan tablo, kültür sektöründe ekonomik güvencesizliğin önemli bir sorun olduğunu gösteriyor.
SANATÇILARIN YÜZDE 37’Sİ MESLEĞİ BIRAKMAYI DÜŞÜNDÜ
Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri, sanatçıların ve kültür çalışanlarının mesleklerine ilişkin gelecek kaygıları oldu.
Katılımcıların yaklaşık yüzde 37’si, son altı ay içerisinde kültür sektöründen ayrılmayı ciddi biçimde düşündüğünü belirtti.
Bu oran, araştırmaya katılan her üç kişiden birinden fazlasının mesleki geleceğini sorguladığı anlamına geliyor.
Özellikle 25–39 yaş grubunda durum daha dikkat çekici.
Bu yaş grubundaki katılımcıların neredeyse yarısı, kültür sektöründen ayrılmayı düşündüğünü ifade etti.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor.
Mesleği bırakmayı düşünmek, mesleği gerçekten bırakmış olmak anlamına gelmiyor.
Araştırma, sektör çalışanlarının gelecek kaygılarını ve ayrılma niyetlerini ölçüyor.
Buna rağmen bu kadar yüksek bir oranın ortaya çıkması, sanat ve kültür dünyasında ekonomik sürdürülebilirlik konusunda ciddi sorunlar yaşandığını gösteriyor.
EN BÜYÜK SORUN: YETERLİ İŞ VE SİPARİŞ BULAMAMAK
Sanatçıların karşılaştığı en önemli sorun, kamu desteklerinden önce doğrudan iş piyasasıyla ilgili.
Araştırmaya katılanların yüzde 52’si, yeterli iş, sipariş ve talep bulamamaktan endişe duyduğunu belirtti.
Bu oran, kültür çalışanlarının en büyük kaygısının yalnızca devlet desteği alamamak olmadığını ortaya koyuyor.
Bir müzisyen konser verecek sahne bulamayabilir.
Bir tiyatro oyuncusu yeni bir prodüksiyonda rol alamayabilir.
Bir ressam eserlerini satmakta zorlanabilir.
Bir fotoğrafçı, tasarımcı veya bağımsız sanatçı yeterli sayıda ücretli proje bulamayabilir.
Sanat üretiminin devam etmesi için yalnızca yetenek ve yaratıcılık değil, düzenli iş olanakları ve ödeme yapabilecek müşteriler de gerekiyor.
Araştırma, bu ekonomik gerçekliğin İsviçre kültür sektöründe giderek daha fazla hissedildiğini gösteriyor.
HER BEŞ SANATÇIDAN BİRİ BİLE YALNIZCA SANATLA GEÇİNEMİYOR
Swiss Arts PULSE araştırmasının en dikkat çekici bulgularından biri, sanatçıların gelir kaynaklarına ilişkin.
Araştırmaya göre katılımcıların beşte birinden daha azı, geçimini tamamen kültürel faaliyetlerinden sağlayabiliyor.
Başka bir ifadeyle, katılımcıların büyük çoğunluğu için sanat ve kültür çalışmaları tek başına yeterli ekonomik kaynak oluşturmuyor.
Bu durum birçok sanatçının farklı işlerde çalışmak, ek gelir elde etmek veya birden fazla mesleki faaliyet yürütmek zorunda kalabileceğini gösteriyor.
Örneğin bir müzisyen gündüz başka bir işte çalışıp akşam konser verebilir.
Bir tiyatro sanatçısı sahne çalışmalarının yanında ders verebilir.
Bir ressam sanat üretimini sürdürebilmek için farklı bir sektörde gelir elde etmek zorunda kalabilir.
Ancak bu örnekler, araştırmaya katılan belirli kişilerin yaşadıkları olaylar değil, sanat sektöründe karşılaşılabilecek çalışma biçimlerini açıklayan örneklerdir.
Asıl sorun, insanların sanat üretmek istemesine rağmen yalnızca sanat gelirleriyle yaşamlarını sürdürememeleri.
ÜÇTE İKİSİNİN AYLIK BÜTÇESİ EN FAZLA 4.000 FRANK
Araştırmanın ekonomik tabloyu gösteren önemli sonuçlarından biri de aylık bütçelerle ilgili.
Katılımcıların yaklaşık üçte ikisi, kişisel ve mesleki giderlerini karşılamak için ayda en fazla 4.000 İsviçre frangı tutarında bütçeye sahip olduğunu bildirdi.
Bu noktada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.
4.000 frank, araştırmaya katılan bütün sanatçıların ortalama maaşı değil.
Açıklanan rakam, katılımcıların yaklaşık üçte ikisinin kişisel ve mesleki harcamalarını karşılamak için sahip oldukları aylık bütçe düzeyini ifade ediyor.
Bu nedenle bu veriyi doğrudan brüt veya net maaş olarak yorumlamak doğru olmaz.
Özellikle bağımsız çalışan sanatçılar açısından mesleki giderler önemli bir maliyet oluşturabiliyor.
Atölye kirası, prova alanı, ekipman, ulaşım, üretim malzemeleri, tanıtım ve proje giderleri gibi harcamalar, kişinin kullanabileceği gelir üzerinde baskı yaratabiliyor.
İsviçre’deki yüksek yaşam maliyetleri de dikkate alındığında, kişisel ve mesleki giderlerin aynı bütçeden karşılanması önemli bir sorun haline gelebiliyor.
HER ALTI SANATÇIDAN BİRİ BİR AY GELİRSİZ KALAMIYOR
Araştırmada ekonomik güvencesizliği gösteren bir başka önemli sonuç daha bulunuyor.
Katılımcıların yaklaşık altıda biri, herhangi bir gelir elde edemediği takdirde bir ay boyunca geçimini sürdüremeyeceğini belirtti.
Bu durum, bazı kültür çalışanlarının beklenmedik gelir kayıplarına karşı yeterli ekonomik güvenceye sahip olmadığını gösteriyor.
Özellikle proje bazlı çalışan kişiler açısından gelirlerin düzensiz olması önemli bir risk.
Bir ay konser, sergi veya proje geliri elde edilirken sonraki ay yeni iş bulunamayabiliyor.
Ancak kira, Krankenkasse, gıda ve diğer zorunlu giderler devam ediyor.
Bu nedenle kültür sektöründeki ekonomik sorun yalnızca düşük gelir değil, aynı zamanda gelirin ne zaman ve ne kadar elde edileceğinin öngörülememesi.
PROJE DESTEKLERİ VAR AMA GÜVENCE HER ZAMAN YOK
İsviçre’de sanat ve kültür faaliyetleri çeşitli kamu kurumları, vakıflar ve kültür kuruluşları tarafından destekleniyor.
Ancak desteklerin önemli bir bölümü belirli projelere bağlı olarak sağlanıyor.
Bir sanatçı yeni bir sergi, konser, tiyatro oyunu veya başka bir kültürel çalışma hazırladığında ayrı bir finansman başvurusu yapmak zorunda kalabiliyor.
Bu süreç zaman ve emek gerektiriyor.
Başvurunun kabul edilip edilmeyeceği ise her zaman önceden bilinmiyor.
Araştırmaya katılanların yüzde 30’u, projelerinin finansmanını önemli kaygılarından biri olarak gösterdi.
Mesleği bırakmayı düşünen katılımcıların yüzde 38’i ise destek başvurularıyla bağlantılı işlemleri caydırıcı nedenler arasında saydı.
Bu sonuçlar, proje finansmanının yalnızca para bulmakla ilgili olmadığını; bürokrasi ve uzun vadeli planlama sorunlarını da içerdiğini ortaya koyuyor.
KÜLTÜR POLİTİKASI VE AZALAN DESTEKLER DE ENDİŞE YARATIYOR
Araştırmada kültür politikaları ve desteklerin azalması da önemli bir sorun olarak öne çıktı.
Katılımcıların yüzde 17’si, kültürel desteklerin azalması ve mevcut kültür politikalarından endişe duyduğunu belirtti.
Ancak bu oran, iş ve sipariş eksikliğine ilişkin yüzde 52’lik kaygının oldukça altında.
Araştırmanın yöneticilerinden Christoph Weckerle’ye göre bu tablo, kültür çalışanlarının yalnızca kamu yardımlarına odaklanmadığını gösteriyor.
Sanatçılar aynı zamanda iş fırsatları, piyasa talebi ve mesleklerini sürdürebilecekleri ekonomik koşullarla ilgileniyor.
Bu nedenle kültür sektöründeki sorunların çözümü, yalnızca daha fazla proje desteği sağlanmasıyla sınırlı görülmüyor.
Düzenli gelir, adil ücretlendirme ve uzun vadeli çalışma güvencesi de tartışmanın önemli parçaları.
YAPAY ZEKÂ SANATÇILARIN YENİ ENDİŞESİ
Araştırma, sanat ve kültür dünyasında yapay zekânın etkilerine de yer verdi.
Katılımcıların yüzde 16’sı yapay zekâyı önemli endişe alanlarından biri olarak gösterdi.
Bununla birlikte neredeyse yarısı, önümüzdeki beş yıl içerisinde yapay zekâ nedeniyle kendi mesleklerinde iş fırsatlarının azalacağını düşünüyor.
Yaklaşık her beş katılımcıdan biri, son bir yıl içerisinde yapay zekâ nedeniyle iş veya sipariş kaybettiğini düşündüğünü belirtti.
Bu sonuçlar, kültür sektöründe teknolojik dönüşümün yalnızca geleceğe ilişkin bir tartışma olmadığını gösteriyor.
Özellikle görsel üretim, tasarım, metin, müzik ve dijital içerik alanlarında yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşması, sanatçıların çalışma biçimlerini etkileyebiliyor.
Ancak araştırmadaki bu sonuçlar, yapay zekânın bütün kültür mesleklerinde aynı etkiyi yarattığı anlamına gelmiyor.
Katılımcıların yaklaşık yarısı, çalışma yöntemlerini yapay zekâya göre uyarladığını da belirtti.
GENÇ SANATÇILAR NEDEN DAHA FAZLA ENDİŞELİ?
Araştırmada 25–39 yaş grubunda mesleği bırakmayı düşünme oranının neredeyse yüzde 50’ye ulaşması dikkat çekiyor.
Bu yaşlar, birçok kişinin mesleki kariyerini geliştirmeye ve ekonomik bağımsızlığını sağlamaya çalıştığı dönem.
Düzensiz gelir, sürekli yeni proje arama zorunluluğu ve gelecekteki iş olanaklarının belirsizliği, uzun vadeli yaşam planları yapmayı zorlaştırabiliyor.
Aile kurmak, çocuk sahibi olmak, düzenli bir konutta yaşamak veya emeklilik için birikim yapmak gibi hedefler açısından gelir güvencesi önemli.
Sanatçıların önemli bir bölümünün geleceklerini sorgulaması, kültür sektörünün yeni kuşakları meslekte tutabilme kapasitesi açısından da tartışma yaratıyor.
ARAŞTIRMANIN YÖNETİCİSİNDEN KÜLTÜREL KAYIP UYARISI
Zürih Sanat Üniversitesi Centre for Creative Economies araştırma yöneticisi Christoph Weckerle, sonuçların ciddi bir uyarı niteliğinde olduğunu belirtti.
Weckerle, kültür çalışanlarının sektörden uzaklaşmasının İsviçre’nin kültürel yaşamı açısından önemli kayıplara yol açabileceğine dikkat çekti.
Araştırma yöneticisine göre mevcut destek sisteminin daha uzun vadeli bir bakış açısıyla değerlendirilmesi gerekiyor.
Özellikle proje bazlı finansmanın yarattığı belirsizlikler ve sanatçıların gelir güvencesi, yeniden ele alınması gereken konular arasında.
Weckerle, adil ücretlendirme ve planlama güvenliğinin önemini vurgularken, kültür bütçeleri artırılamıyorsa daha az sayıda projenin daha uzun süreli ve yeterli biçimde desteklenmesi gibi seçeneklerin tartışılabileceğini ifade etti.
Bu yaklaşım henüz ülke genelinde kabul edilmiş yeni bir finansman modeli değil; araştırma sonuçları üzerine dile getirilen bir öneri.
TEMEL GELİR DESTEĞİ TARTIŞMASI GÜNDEMDE
Araştırmaya katılanların yaklaşık dörtte biri, kültür çalışanlarının ekonomik güvencesini artırabilecek seçenekler arasında çeşitli temel gelir modellerini gündeme getirdi.
Ancak bu, İsviçre’de bütün sanatçılara temel gelir ödenmesine yönelik alınmış bir karar olduğu anlamına gelmiyor.
Tartışmanın temelinde, sanatçıların yalnızca proje tamamladıkları dönemlerde değil, projeler arasında da ekonomik güvenceye ihtiyaç duyabilmeleri bulunuyor.
Weckerle’ye göre mesele, kısa sürede ülke genelinde bir temel gelir sistemi kurmaktan çok kültür desteklerinin daha sürdürülebilir hale getirilmesi.
İSVİÇRE’DEKİ TÜRKİYE KÖKENLİ SANATÇILAR AÇISINDAN NE ANLAMA GELİYOR?
İsviçre’de yaşayan Türkiye kökenli müzisyenler, tiyatrocular, ressamlar, yazarlar, fotoğrafçılar ve diğer kültür çalışanları da ülkenin sanat hayatının bir parçası.
Bağımsız çalışan veya proje bazlı gelir elde eden sanatçılar açısından düzenli iş bulmak, eserlerini tanıtmak ve yeterli gelir elde etmek önemli konular olabiliyor.
Göçmen sanatçılar açısından bunlara dil, kültürel çevrelere erişim ve mesleki bağlantılar kurma gibi ek güçlükler de eşlik edebilir.
Ancak Swiss Arts PULSE araştırmasının kamuoyuna açıklanan sonuçları, Türkiye kökenli sanatçıların durumunu ayrı bir grup olarak ortaya koymuyor.
Bu nedenle araştırmadaki oranların doğrudan Türkiye kökenli sanatçılara ait olduğu söylenemez.
Yine de kültür sektöründeki genel ekonomik güvencesizlik, İsviçre’de sanatla geçinmeye çalışan farklı kökenlerden kişiler açısından önemli bir tartışma konusu.
İSTATİSTİKLERİN ARKASINDA SANATÇILARIN GERÇEK YAŞAMI VAR
İsviçre, yüksek gelir düzeyi ve gelişmiş kültür kurumlarıyla tanınan bir ülke.
Ancak bir ülkede ekonomik göstergelerin güçlü olması, o ülkedeki her meslek grubunun aynı ekonomik güvenceye sahip olduğu anlamına gelmiyor.
Sanatçılarla ilgili bu araştırma da genel refah göstergelerinin bazı meslek gruplarının yaşadığı zorlukları tek başına açıklayamayacağını gösteriyor.
Örneğin İsviçre’de açıklanan ortalama veya medyan ücretler yüksek görünebilir.
Fakat bağımsız çalışan bir sanatçının aylık geliri, ülkedeki genel ücret göstergelerinden çok farklı olabilir.
Üstelik sanatçılar açısından gelir kadar iş sürekliliği de önemli.
Bir ay yüksek gelir elde eden bir kişinin sonraki birkaç ay boyunca yeni bir proje bulamaması mümkün.
Bu nedenle kültür sektöründeki ekonomik durumu değerlendirirken yalnızca toplam kültür bütçelerine veya ülkenin genel ekonomik göstergelerine bakmak yeterli değil.
Sanatçıların gerçek yaşam koşulları, çalışma süreleri, sosyal güvenceleri, mesleki giderleri ve geleceğe ilişkin kaygıları da dikkate alınmalı.
SONUÇ: SANATÇILAR MESLEĞİNİ BIRAKIRSA İSVİÇRE’NİN KÜLTÜREL HAYATI NASIL ETKİLENİR?
Swiss Arts PULSE 2026 araştırması, İsviçre kültür sektörünün ekonomik açıdan önemli sorunlarla karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.
Araştırmaya katılanların yüzde 37’sinin son altı ayda mesleği bırakmayı düşünmesi, yalnızca bireysel kariyer tercihleriyle açıklanabilecek bir sonuç değil.
Yeterli iş bulunamaması, ekonomik güvencesizlik, proje finansmanı ve sosyal koruma sorunları, kültür sektörünün geleceği açısından önemli riskler oluşturuyor.
Özellikle genç sanatçıların neredeyse yarısının mesleki geleceğini sorgulaması, yeni kuşakların kültür alanında kalabilmesi için daha sürdürülebilir koşullara ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor.
Ancak araştırmanın sonuçları, İsviçre’deki bütün sanatçıların aynı koşullarda yaşadığı veya kültür sektörünün tamamının aynı ölçüde etkilendiği anlamına gelmiyor.
İSVİÇRE’NİN SESİ olarak, resmi araştırmaların ortaya koyduğu rakamların arkasındaki insanları ve onların günlük yaşam mücadelelerini de görünür kılmanın önemli olduğuna inanıyoruz.
Çünkü bir sanatçının sahnede alkışlanması, sergisinin ziyaret edilmesi veya eserinin beğenilmesi, o kişinin ekonomik olarak güvende olduğu anlamına gelmiyor.
Sanat ve kültür, yalnızca eğlence ya da boş zaman faaliyeti değil; bir toplumun hafızasını, kimliğini ve yaratıcılığını yaşatan önemli bir alan.
Bir ülkede sanatın geleceğini korumak, o sanatı üreten insanların da mesleklerini sürdürebilecek koşullara sahip olmasını gerektiriyor.
İSVİÇRE’NİN SESİ | +41 HABER
-
Gündem2 Jahren agoTELEGRAM’DA ŞOK EDEN GRUPLAR: TECAVÜZ AĞLARI VE K.O. DAMLALARI
-
Ekonomi3 Jahren agoİsviçre’de Maaş Dengesi: Ortalama bir Kişinin Maaşı 6788 CHF
-
E-Dergi3 Jahren agoİsviçre’nin Sesi Şubat 2024
-
İsviçre3 Jahren agoDünyanın En İyi Sağlık Kurumları: İlk 250 Hastane Sıralamasında İsviçre’den 10 Hastane
-
Yaşam3 Jahren agoKıskanç Kaynana Belirtileri: Gözden Kaçırmamanız Gereken 10 İşaret
-
Gündem2 Jahren ago
ERDOĞAN KARŞITI PAYLAŞIMLARI SIĞINMA BAŞVURUSUNDA HAKLI GEREKÇE OLARAK GÖRÜLMEDİ
-
Dünya2 Jahren ago
META’NIN COVİD-19 AŞILARIYLA İLGİLİ YANILTICI BİLGİ KARARI: İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNÜ KISITLIYOR MU?
-
Gündem2 Jahren ago
TÜRKİYE’DEN GELEN SIĞINMA BAŞVURULARINA GETİRİLEN SERT UYGULAMALARA TEPKİ


