İsviçre
Piratenpartei, Dijital Bütünlük ve İnternet Hakları Alanında Öncü Rol Üstleniyor
Cemil Baysal
Piratenpartei – Türkçe Adı Korsan Partisi. Partinin Genel Sekreteri Monica Amgwerd, 20min gazetesiyle yaptığı özel bir röportajda dijital bütünlük için yeni girişimin arka planını ve hedeflerini açıklıyor.
Pirat Partisi, „insan dostu dijitalleşme“ için aktif bir şekilde mücadele ediyor ve bu bağlamda daha fazla şeffaflık ve güçlü veri koruması talep ediyor. Şu anda başarılı bir şekilde bu sonuncusuna odaklanıyor.
Haziran 2023’te „Dijital Bütünlük“ inisiyatifi, Cenevre Kantonu’nda etkileyici bir yüzde 94 onay oranıyla kabul edildi, son derece açık bir sonuç. Pirat Partisi, Zürih Kantonu’nda pazartesi günü başlayacak olan benzer bir girişim planlıyor. Altı ay içinde 6000 imza toplanması gerekiyor.
Pirat Partisi Genel Sekreteri Monica Amgwerd (38), İnisiyatifin amacı, bir internet temel hakkı aracılığıyla dijitalleşmenin avantajları ve dezavantajlarını dengelemek, diyor. Bu çerçevede, özellikle yapay zeka tarafından etkilenen iş başvurularının yapıldığı dönemlerde önemli olan Unutulma Hakkı gibi talepler bulunmaktadır.
Unutulma Hakkı: Diyelim ki bir kişi 20 yaşında Facebook’ta bir fotoğraf paylaşıyor. Ancak bu kişi 40 yaşına geldiğinde, geçmişte paylaştığı bu fotoğrafın hala onunla ilişkilendirilmemesi gerekiyor. Fakat günümüzde, başvuru süreçlerinde başvurular yapay zeka tarafından sıralandığı için bu durum zorlaşabiliyor. Özellikle büyük şirketlerde, bir kişinin internet üzerinde bıraktığı iz, işe alınıp alınmama kararını etkileyebilir. Dolayısıyla, gençliğinde olumsuz bilgileri paylaşmış olan bir başvuru sahibi, bugün yapay zeka kullanımı nedeniyle dezavantajlı bir durumda kalabilir.
Çevrimdışı Yaşam Hakkı: Monica Amgwerd, bazı duraklarda nakit para ile bilet alınamadığını belirtiyor. Artık internet ve cep telefonu olmadan işlem yapmanın zorlaştığı bir dönemde, sadece nakit paraya sahip olan çocuklar veya yaşlı kişiler gibi durumlar kaybolmuş durumda. İnsanların internet olmadan günlük yaşamlarını yönetme hakkına sahip olmaları gerektiğini vurguluyor. Örneğin, banka hesaplarına ulaşmak, hasta dosyalarını kontrol etmek veya yetkililerle iletişim kurmak gibi temel haklara erişim, internetin olmadığı durumlarda bile korunmalıdır. Ayrıca, banka veya telefon servis sağlayıcısını aradığınızda bir insan yerine konuşma robotundan hizmet alma hakkına sahip olma gerekliliğini belirtiyor. Bu bağlamda, belirli toplu taşıma duraklarında sadece dijital ödeme yöntemlerinin kabul edilmesi, sadece nakit paraya sahip olanlar için büyük bir sorun yaratabilir.
İnternet Hizmetinin Kullanımı ve Reddi: Herkesin internet hizmetini kullanabilmesi önemlidir, ancak aynı zamanda herkesin bu hizmeti reddetme “hayır“ diyebilme ama hayatını yine de budnan etkilenmeden sürdürebilme hakkına sahip olması da önemlidir. Ancak bugünün koşullarında, vatandaşlar veri canavarlarına karşı savunmasız bir şekilde bırakılmış durumda. Veriler toplanır, satılır ve kullanılır, ancak etkili kurallar ve düzenlemeler bulunmamakta. Örneğin, bir kişi dijital hizmetleri kullanmaya zorlanabilir, ancak bu hizmetleri reddetme seçeneği olmayabilir. Bu da veri kötüye kullanımına karşı savunmasız bir duruma yol açabilir. Bu nedenle, internet hizmetinin kullanımı ve reddi konusunda net ve etkili kuralların oluşturulması önemlidir.
Monica Amgwerd, Germanistik, Film ve Felsefe alanlarında uzmanlaşmış ve ZHdK’de Film ve Yönetim öğrencisi olmuş bir aktivist. Annesliği ve dijitalleşmenin çocukları üzerindeki etkilerine dair farkındalığıyla ilham alarak politik aktif hale gelmiş.
Politik eylemleri, çevre koruma ve kaynak israfına karşı olan inancını yansıtmakta. Monica Amgwerd’e göre, Pirat Partisi, küçük bir bilgisayar uzmanı çekirdeğinden daha çeşitli bir organizasyona doğru evrim geçiriyor.
Bu nedenle Pirat Partisi, sadece dijital temel hakları savunmakla kalmıyor, aynı zamanda kendi faaliyetlerinde ve veri kullanımında bir değişimi temsil ediyor. Veri koruma ve dijital denge talepleri, kişisel bilgilerle ilgili kendi dikkatini yansıtıyor.
Gündem
İSVİÇRE’DE SAĞLIK HARCAMALARI DÜŞTÜ MÜ? FEDERAL VERİLERDE DİKKAT ÇEKEN AYRINTI!
İsviçre’de sağlık hizmetlerinin maliyeti ve zorunlu temel sağlık sigortası primleri, hane bütçelerini doğrudan etkileyen konuların başında geliyor. Federal Sağlık Dairesinin (BAG/OFSP) 2026 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin verileri de bu nedenle önem taşıyor.
Açıklanan rakamlara göre, sigorta şirketlerinin işleme aldığı faturalar üzerinden hesaplanan sağlık harcamalarında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1,2’lik düşüş görülüyor.
Ancak bu sonuç, İsviçre’de tedavi, muayene ve hastane hizmetlerinin gerçekten aynı oranda ucuzladığı anlamına gelmiyor.
Üçüncü çeyrekte yüzde 1,2’lik azalma
Federal verilerdeki düşüş, zorunlu temel sağlık sigortası kapsamında işleme alınan faturalara dayanıyor.
Önceki raporda aktarılan rakamlara göre:
- 2026’nın üçüncü çeyreğinde işlenen faturalara dayalı maliyetler yüzde 1,2 azaldı.
- Son 12 aylık dönemde sigortalı kişi başına ortalama maliyet 4.846 frank olarak hesaplandı.
- Bu tutar, önceki karşılaştırılabilir döneme göre 60 frank daha düşük gerçekleşti.
Bu göstergeler, sigorta sisteminde belirli bir dönemde kaydedilen harcamaları ortaya koyuyor. Ancak bütün sağlık hizmetlerinin nihai maliyetini tek başına göstermiyor.
Hastanelerdeki fatura gecikmeleri neden önemli?
Sağlık harcamalarının değerlendirilmesindeki temel sorunlardan biri, hizmetin verildiği tarih ile faturanın sigorta şirketi tarafından işleme alındığı tarihin farklı olabilmesi.
Örneğin bir hasta eylül ayında hastanede ayakta tedavi gördüğünde, bu hizmetin faturası çeşitli nedenlerle daha sonraki bir tarihte sigorta şirketine ulaşabilir.
Bu durumda tedavi gerçekleşmiş olsa bile ilgili maliyet, üçüncü çeyreğin işlenmiş fatura istatistiğinde henüz görünmeyebilir.
Ayakta tedavi hizmetlerine ilişkin yeni tarife sistemine geçişin de faturalandırma süreçlerini etkileyebildiği belirtiliyor.
Dolayısıyla istatistikteki azalma iki farklı gelişmeyle ilişkili olabilir: Gerçek hizmet maliyetlerinde değişim yaşanması veya bazı faturaların henüz sisteme yansımamış olması.
Bu iki etki birbirinden ayrılmadan sağlık harcamalarının kalıcı biçimde düştüğünü söylemek doğru olmaz.
Sağlık harcamaları neden gerçekte daha yüksek olabilir?
Federal Sağlık Dairesi, 1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren TARDOC ve ayakta tedavi paket tarifeleri nedeniyle özellikle hastanelerin ayakta tedavi faturalarında önemli gecikmeler yaşandığını açıkladı.
Bu gecikmeler, 2026’nın üçüncü çeyreğine ait maliyet istatistiklerini de etkiledi.
Hastanelerdeki ayakta tedavi harcamaları, işlenmiş faturalar üzerinden yapılan karşılaştırmada yüzde 18 azalmış görünüyor. Kişi başına hesaplanan tutarda ise 176 franklık düşüş kaydedildi.
BAG, bu azalmanın büyük ölçüde faturalandırma gecikmeleriyle ilişkili olduğuna dikkat çekiyor. Kuruma göre gerçek maliyet gelişimi, mevcut istatistiklerin gösterdiğinden belirgin biçimde daha yüksek olabilir. Geciken faturaların sonraki dönemlerde işlenmesi, 2027 yılına ait maliyet artış oranlarını da etkileyebilir. Bundesamt für Gesundheit+1
Hangi sağlık hizmetlerinde harcamalar arttı?
Genel tabloda düşüş görülmesine rağmen birçok sağlık hizmetinde harcamalar yükselmeye devam ediyor.
Federal rapora göre hizmet gruplarındaki yıllık değişim
-20%-10%0%10%20%SpitexPsikoterapiMuayenehanelerHastane ayakta tedavi
Kaynak: BAG, 6 Kasım 2026. İşlenmiş faturalara dayalı yıllık karşılaştırma.
Spitex hizmetleri: Evde bakım ve yardım kuruluşlarının sunduğu hizmetlerde yüzde 14,4 artış görüldü. Bu, kişi başına 24 franklık yükselişe karşılık geliyor.
Psikolojik psikoterapi: Psikologlar tarafından sunulan psikoterapi hizmetlerinde yüzde 9,5 artış kaydedildi. Kişi başına artış 8 frank oldu.
Doktor muayenehaneleri: Muayenehanelerde sunulan ayakta tedavi hizmetlerinin maliyeti yüzde 7,2 arttı. Bu grupta kişi başına artış 75 frank olarak hesaplandı.
Buna karşılık hastanelerdeki ayakta tedavi harcamalarının yüzde 18 düşmüş görünmesi, genel istatistiği aşağı çeken önemli unsurlardan biri oldu. Bundesamt für Gesundheit
Kişi başına 4.846 franklık sağlık harcaması nereye gidiyor?
Federal raporda, son 12 aylık dönemde sigortalı kişi başına hesaplanan 4.846 franklık maliyetin başlıca kalemleri de açıklandı.
| Sağlık hizmeti | Kişi başına yıllık tutar |
|---|---|
| Doktorların ayakta tedavi hizmetleri | 1.127 CHF |
| Eczane ve doktorlardan temin edilen ilaçlar | 909 CHF |
| Hastanelerde yatılı tedavi | 899 CHF |
| Hastanelerde ayakta tedavi | 799 CHF |
Bu dört hizmet grubu, temel sağlık sigortası kapsamındaki harcamaların önemli bölümünü oluşturuyor.
Özellikle hastanelerdeki ayakta tedavi rakamları değerlendirilirken, henüz işlenmemiş faturaların etkisi göz önünde bulundurulmalı.
Sağlık sigortası primleri düşecek mi?
Açıklanan yüzde 1,2’lik istatistiksel azalma, sağlık sigortası primlerinin aynı oranda düşeceği anlamına gelmiyor.
İsviçre’de temel sağlık sigortası primleri, sigorta şirketlerinin beklenen sağlık giderleri ve ilgili mali hesaplamalar dikkate alınarak belirleniyor.
Bu nedenle üçüncü çeyrekte işlenen fatura tutarlarının azalması, tek başına prim indirimi için yeterli bir gösterge değil.
Üstelik BAG, faturalandırma gecikmeleri nedeniyle gerçek maliyet artışının mevcut rakamlardan daha yüksek olabileceğini belirtiyor.
Federal hükümet sağlık maliyetlerini azaltmak için ne yapıyor?
İsviçre Federal İçişleri Departmanı ve Federal Sağlık Dairesi, sağlık sistemindeki maliyet artışını sınırlamak amacıyla çeşitli çalışmalar yürütüyor.
Bunlar arasında ilaç fiyatlarının düzenli incelenmesi, sağlık hizmetlerinin etkinliğinin değerlendirilmesi ve tarife sistemlerinin gözden geçirilmesi bulunuyor.
Federal Konsey Üyesi Elisabeth Baume-Schneider’in başkanlığındaki sağlık maliyetlerini azaltma yuvarlak masa toplantısında da yeni önlemler ele alındı.
26 Ekim 2026’da kabul edilen altı önlem şu alanlara odaklanıyor:
- Ayakta tedavi hizmetlerinin geliştirilmesi
- Hastanelerin acil servislerindeki yoğunluğun azaltılması
- Kronik hastalar için bakım programlarının güçlendirilmesi
- Tıbbi ürünlerin geri ödemelerinde şeffaflığın artırılması
- Yaşlı ve bakım evlerinde ilaç tedarikinin koordinasyonu
- Evde uygulanabilen tedavilerin desteklenmesi
Federal açıklamaya göre daha önce hazırlanan ilk önlem paketiyle yaklaşık 300 milyon franklık tasarruf hedefleniyor. Bu tutar gerçekleşmiş tasarruf değil, hedeflenen miktardır. Bundesamt für Gesundheit
İsviçre’de yaşayanlar için bu rakamlar ne anlama geliyor?
Sağlık harcamalarındaki istatistiksel değişim, vatandaşların ve oturum izni bulunan kişilerin ödediği sigorta primlerini, muayene ücretlerini veya kişisel katılım paylarını doğrudan değiştirmiyor.
Sigortalıların kendi durumlarını değerlendirirken sigorta şirketlerinin prim bildirimlerini, franchise tutarlarını ve kendilerine gönderilen sağlık faturalarını ayrı ayrı incelemesi gerekiyor.
Özellikle yeni tarife sistemine geçiş döneminde gelen faturaların hangi tarihte verilen sağlık hizmetine ait olduğuna dikkat edilmesi yararlı olabilir.
Sonuç: Rakamlar düşüş gösteriyor, ancak tablo yanıltıcı olabilir
İsviçre’de 2026’nın üçüncü çeyreğinde temel sağlık sigortası kapsamında işlenen faturalarda yüzde 1,2’lik düşüş kaydedildi.
Ancak bu veriler, sağlık sisteminin gerçek maliyetlerinde kalıcı bir azalma yaşandığını kanıtlamıyor.
Federal Sağlık Dairesinin açıklaması, özellikle hastanelerdeki ayakta tedavi faturalarının gecikmesi nedeniyle istatistiklerin dikkatle yorumlanması gerektiğini ortaya koyuyor.
Asıl belirleyici nokta, geciken faturaların sisteme yansımasının ardından maliyetlerin nasıl gelişeceği olacak.
Gündem
İSVİÇRE’DE MALULİYET SİGORTASI DEĞİŞEBİLİR! ÇALIŞANLARIN KATKI PAYI İÇİN ARTIŞ ÖNERİSİ
İsviçre Federal Konseyi, maluliyet sigortası (IV/AI) sisteminde değişiklik öngören reform için 4 Kasım 2026’da istişare sürecini başlattı. Reformun amaçları, sigortalı kişilerin mesleki hayata katılımını desteklemek ve sistemin finansmanını güçlendirmek.
REFORM NEDEN GÜNDEMDE?
Federal açıklamaya göre son yıllarda yeni IV aylığı alanların sayısı farklı yaş gruplarında yükseldi. Özellikle ruhsal sağlık sorunları nedeniyle yeni aylık alan 18–24 yaş grubundaki gençlerin durumu dikkat çekiyor. Hükümet, erken destek ve mesleki entegrasyon önlemlerini güçlendirmek istiyor.
MESLEKİ ENTEGRASYON
Öneriler arasında kişilerin çalışma hayatına dönüşünü veya iş yaşamında kalmasını kolaylaştırabilecek yeni destek araçları bulunuyor. Bu araçların ayrıntıları istişare ve yasama süreci sonunda netleşecek.
KATKI PAYI ARTIŞI ÖNERİSİ
Federal Konsey, mali istikrar için farklı önlemleri değerlendiriyor. Bu çerçevede IV sigorta katkı oranının 0,2 yüzde puanı artırılması önerildi. Bu ifade, mevcut katkı oranının yüzde 0,2’si kadar nispi artıştan farklıdır; oran üzerinde doğrudan 0,2 puanlık değişiklik anlamına gelir.
YÜRÜRLÜĞE GİRDİ Mİ?
Hayır. Reform istişare aşamasında. Önerilen katkı artışı henüz uygulanmıyor. Nihai düzenleme için siyasi ve yasal süreçlerin tamamlanması gerekiyor.
IV aylığı alan kişilerin mevcut haklarının otomatik olarak sona erdiği veya bütün aylıkların kesileceği yönünde bir karar bulunmuyor. Kişisel durumlar için yetkili IV kurumuna başvurulmalı.
Gündem
İSVİÇRE’DE ERKEKLER KADINA YÖNELİK ŞİDDETE KARŞI SOKAĞA ÇIKTI! BERN’DE YÜZLERCE KİŞİ TOPLANDI
İsviçre’nin başkenti Bern’de 14 Kasım Cumartesi günü yüzlerce erkek, kadına yönelik şiddete ve kadın düşmanlığına karşı düzenlenen gösteriye katıldı. Federal Parlamento binasının önündeki Bundesplatz’da gerçekleştirilen buluşma, erkeklerin şiddetin önlenmesinde üstlenebileceği sorumlulukları gündeme taşıdı.
GÖSTERİNİN AMACI
Organizatörler, erkeklerin kadına yönelik şiddet karşısında sessiz kalmaması, mağdurlarla dayanışma göstermesi ve yakın çevrelerinde şiddeti normalleştiren davranışlara karşı tavır alması gerektiğini savundu.
KİMLER DESTEK VERDİ?
İsviçre kamu yayıncısı SRF’nin aktardığına göre eylemin düzenlenmesinde farklı kuruluşlardan oluşan bir ittifak yer aldı. İsviçre Sosyal Demokrat Partisi (SP) ve “Männer gegen Gewalt an Frauen” komitesi de gösteriye destek verenler arasındaydı. SP Eş Başkanı Cédric Wermuth’un konuşma yaptığı bildirildi.
NEDEN ÖNEMLİ?
Gösteri, kadına yönelik şiddetin önlenmesinde yalnızca ceza hukuku ve kamu kurumlarının değil, toplumsal tutumların da önem taşıdığına dikkat çekti. Katılımcılar, şiddeti mazur gören dil ve davranışlara karşı erkeklerin kendi çevrelerinde sorumluluk almasını istedi.
Gösteri yaklaşık bir saat sürdü. Eylem, yeni bir yasal düzenleme veya resmî karar değil; toplumsal dayanışma çağrısı niteliğindeydi.
-
Gündem2 Jahren agoTELEGRAM’DA ŞOK EDEN GRUPLAR: TECAVÜZ AĞLARI VE K.O. DAMLALARI
-
Ekonomi3 Jahren agoİsviçre’de Maaş Dengesi: Ortalama bir Kişinin Maaşı 6788 CHF
-
E-Dergi3 Jahren agoİsviçre’nin Sesi Şubat 2024
-
İsviçre3 Jahren agoDünyanın En İyi Sağlık Kurumları: İlk 250 Hastane Sıralamasında İsviçre’den 10 Hastane
-
Yaşam3 Jahren agoKıskanç Kaynana Belirtileri: Gözden Kaçırmamanız Gereken 10 İşaret
-
Gündem2 Jahren ago
ERDOĞAN KARŞITI PAYLAŞIMLARI SIĞINMA BAŞVURUSUNDA HAKLI GEREKÇE OLARAK GÖRÜLMEDİ
-
Dünya2 Jahren ago
META’NIN COVİD-19 AŞILARIYLA İLGİLİ YANILTICI BİLGİ KARARI: İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNÜ KISITLIYOR MU?
-
Gündem2 Jahren ago
TÜRKİYE’DEN GELEN SIĞINMA BAŞVURULARINA GETİRİLEN SERT UYGULAMALARA TEPKİ


