ZÜRİH – İsviçre’nin Zürih kentinde görev yapan 65 yaşındaki Avusturya vatandaşı bir gastroenteroloji (mide ve bağırsak hastalıkları) uzmanı, uyutucu ilaç verilen kadın hastaları cinsel yönden istismar ettiği ve onları gizlice görüntülediği iddiasıyla tutuklandı.

Zürih Savcılığı ile kanton polisi tarafından yürütülen soruşturmaya göre doktorun, endoskopi ve benzeri tıbbi işlemler sırasında uyutucu ilaç verilen kadın hastalara cinsel saldırıda bulunduğundan şüpheleniliyor.

Gizli Kameralar Yerleştirdiği İddiası

Soruşturma kapsamında doktorun, muayene odalarına peçete kutusu gibi nesnelerin içine gizli kameralar yerleştirerek kadın hastaların mahrem görüntülerini bilgileri ve rızaları olmadan kaydettiği öne sürüldü.

Ele geçirilen dijital materyaller üzerinde yapılan incelemelerde, iddia edilen olayların 2012 yılına kadar uzanabileceği ve mağdurlar arasında en az bir çocuğun da bulunduğu belirtildi.

Avusturya Polisi de Soruşturmaya Katıldı

Yetkililer, şüpheli doktorun daha önce Avusturya’nın Graz kentindeki muayenehanesinde de benzer suçları işlemiş olabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Bu nedenle Avusturya polisi de soruşturmaya dahil edildi ve iki ülke arasında ortak çalışma başlatıldı.

Suçlamaları Reddediyor

Doktor hakkındaki tüm suçlamaları reddederken, savcılık delillerin karartılmasını önlemek ve soruşturmanın sağlıklı yürütülmesini sağlamak amacıyla zanlının tutuklanmasına karar verildiğini açıkladı.

Zürih ve Graz’daki adli makamların yürüttüğü soruşturma çok yönlü olarak devam ediyor.

ANKARA / İSTANBUL – Geçtiğimiz yıl temmuz ayında yaz tatili için Türkiye’ye gelen bir gurbetçi, cebindeki 1.000 Dolar, 1.000 Euro veya 1.000 İsviçre Frangı’nı bozdurduğunda bugün elde edeceğinden daha az Türk lirası alıyordu. Ancak aradan geçen bir yılda döviz kurları yükselse de gram altındaki sert artış nedeniyle aynı dövizle satın alınabilen altın miktarı önemli ölçüde azaldı.

25 Temmuz 2025’te 4.379,60 TL olan gram altın, 25 Temmuz 2026 itibarıyla 6.168,00 TL’ye yükselerek yaklaşık %40,8 değer kazandı. Aynı dönemde dolar, euro ve İsviçre frangındaki artış ise yaklaşık %13 ila %17 seviyesinde kaldı.

Bunun sonucunda gurbetçiler dövizlerini bozdurduklarında geçen yıla göre daha fazla Türk lirası elde etse de bu parayla satın alabilecekleri gram altın miktarı belirgin şekilde azaldı.

1.000 Birim Dövizin Bir Yıllık Değişimi

1.000 ABD Doları

25 Temmuz 2025: 40.550 TL

25 Temmuz 2026: 47.335 TL

TL artışı: +6.785 TL (%16,7)

2025’te alınabilen altın: 9,26 gram

2026’da alınabilen altın: 7,67 gram

Altın farkı: -1,59 gram

1.000 Euro

25 Temmuz 2025: 47.656 TL

25 Temmuz 2026: 53.897 TL

TL artışı: +6.241 TL (%13,1)

2025’te alınabilen altın: 10,88 gram

2026’da alınabilen altın: 8,74 gram

Altın farkı: -2,14 gram

1.000 İsviçre Frangı

25 Temmuz 2025: 51.092 TL

25 Temmuz 2026: 57.907 TL

TL artışı: +6.815 TL (%13,3)

2025’te alınabilen altın: 11,66 gram

2026’da alınabilen altın: 9,39 gram

Altın farkı: -2,27 gram

Rakamlar Ne Anlatıyor?

Türk lirası bazında en yüksek artış 6.815 TL ile 1.000 İsviçre Frangı’nda gerçekleşti. Dolar ise 6.785 TL artışla ikinci sırada yer aldı.

Buna karşılık altın karşısındaki alım gücü en fazla İsviçre Frangı’nda geriledi. Geçen yıl 1.000 Frank bozduran bir gurbetçi 11,66 gram altın alabilirken, bugün aynı miktardaki dövizle 9,39 gram altın satın alabiliyor. Bu, altın karşısındaki alım gücünde yaklaşık %19,5’lik düşüş anlamına geliyor.

1.000 Euro ile alınabilen altın miktarı 10,88 gramdan 8,74 grama gerilerken, altın karşısındaki alım gücü yaklaşık %19,7 azaldı. 1.000 Dolar ile alınabilen altın miktarı ise 9,26 gramdan 7,67 grama düşerek yaklaşık %17,2’lik bir kayba işaret etti.

TL Artıyor, Ancak Altın Daha Hızlı Yükseliyor

Rakamlar, döviz bozdurulduğunda elde edilen nominal TL tutarındaki artış ile altın karşısındaki alım gücünün aynı şey olmadığını gösteriyor.

Döviz kurlarındaki yükseliş sayesinde 1.000 Dolar, Euro veya İsviçre Frangı bozduran bir kişi geçen yıla kıyasla daha fazla Türk lirası elde ediyor. Ancak gram altın fiyatındaki yaklaşık %40,8’lik artış, söz konusu dövizlerin TL karşısındaki yükselişinden çok daha yüksek olduğu için aynı döviz miktarıyla satın alınabilen altın miktarı azalıyor.

Sonuç

Geçen yıl Türkiye’ye gelen bir gurbetçi, bu yıl aynı miktardaki dövizini bozdurduğunda yaklaşık 6 ila 7 bin TL daha fazla para elde ediyor. Ancak bu artış, gram altındaki yaklaşık %41’lik yükselişi karşılamaya yetmiyor.

Sonuç olarak TL bazında daha fazla para elde edilmesine rağmen, altın karşısındaki alım gücü son bir yılda döviz türüne göre yaklaşık %17 ila %20 oranında geriledi.

Kaynak gösterilmeden ve izin alınmadan kullanılamaz.

İSVİÇRE / AB – Avrupa Birliği, moda sektöründeki büyük israfın önüne geçmek amacıyla önemli bir düzenlemeyi uygulamaya koydu. 19 Temmuz’dan itibaren büyük moda şirketleri, satılmayan kıyafet ve ayakkabıları artık keyfi şekilde imha edemeyecek. İsviçre’de ise şu anda benzer bir yasak bulunmuyor.

Yeni AB düzenlemesine göre satılmayan ürünlerin imhasına yalnızca belirli durumlarda, örneğin ürünün hasarlı ve kullanılamaz olması halinde izin verilecek. Şirketlerden ürünleri çöpe atmak veya imha etmek yerine yeniden satış, onarım, bağış ve yeniden kullanım gibi seçenekleri değerlendirmeleri bekleniyor.

Avrupa’da Milyonlarca Ürün Hiç Giyilmeden İmha Ediliyor

Sorunun boyutu oldukça büyük. Avrupa’da satılamayan tekstil ürünlerinin tahminen yüzde 4 ila 9’u, daha hiç kullanılmadan imha ediliyor.

AB Komisyonu verilerine göre bunun çevreye maliyeti de ağır: Satılmayan tekstil ürünlerinin imhasının yılda yaklaşık 5,6 milyon ton CO₂ emisyonuna yol açtığı hesaplanıyor.

İsviçre’de Yasak Yok

Peki yeni düzenleme İsviçre’yi de kapsıyor mu?

İsviçre Federal Çevre Dairesi’ne (BAFU) göre hayır. AB düzenlemesinin İsviçre açısından doğrudan hukuki bir etkisi bulunmuyor.

Bu nedenle İsviçre’de faaliyet gösteren moda şirketleri, ülke sınırları içinde satılmayan kıyafetlerin imhası konusunda mevcut İsviçre kurallarına tabi olmaya devam ediyor.

Ancak İsviçreli bir şirket AB ülkelerinde kıyafet veya ayakkabı satıyorsa durum değişiyor. Bu şirketlerin AB pazarındaki faaliyetlerinde yeni kurallara uyması ve satılmayan ürünleri konusunda raporlama yapması gerekiyor.

İsviçre’de de Satılmayan Kıyafetler İmha Ediliyor

BAFU’nun 2023 yılında yayımladığı bir rapora göre İsviçre’de satılmayan tekstil ürünlerinin en az yüzde 0,3’ü imha ediliyor. Raporda gerçek oranın daha yüksek olabileceğine de dikkat çekiliyor.

Öte yandan İsviçre’de tekstil toplama sistemlerine yılda yaklaşık 50 bin ton kıyafet bırakılıyor.

Temu, Shein ve Amazon Gibi Platformlar Tartışmanın Merkezinde

İsviçre hükümetinin asıl endişelerinden biri hızla büyüyen fast-fashion, yani hızlı moda pazarı.

Özellikle Shein, Temu ve Amazon gibi uluslararası online platformlardan İsviçre’ye gelen büyük miktardaki düşük fiyatlı ve kısmen düşük kaliteli tekstil ürünlerinin mevcut geri dönüşüm sistemi üzerindeki baskıyı artırdığı belirtiliyor.

Swiss Textiles’a göre büyük yabancı online satıcılar İsviçre tekstil pazarının yüzde 30’dan fazlasını oluşturuyor ve bu oran artmaya devam ediyor.

Federal Hükümet de Yeni Düzenleme İstiyor

İsviçre’de AB’deki gibi doğrudan bir imha yasağı henüz bulunmasa da Federal Konsey mevcut sistemde değişikliğe ihtiyaç olduğunu kabul ediyor.

FDP Ulusal Meclis Üyesi Regine Sauter’in önergesi kapsamında tartışılan modellerden biri, şirketlere tekstil atıklarının doğru şekilde değerlendirilmesi konusunda daha fazla sorumluluk yüklemek.

Öneriye göre şirketlerin ya kullandıkları materyallerin yüzde 60’ının uygun şekilde değerlendirildiğini kanıtlamaları ya da sektörün ortak geri dönüşüm sistemine katılmaları öngörülüyor.

Avrupa Birliği’nde ise bir sonraki önemli adım 2028’de gelecek. Genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamında tekstil üreticilerinin, sattıkları ürünlerin kullanım ömrü sona erdiğinde ortaya çıkan atıkların toplanması ve işlenmesinin finansmanına da katkıda bulunmaları gerekecek.