İsviçre’de kadınlarla erkekler arasındaki ücret farkı son yıllarda azalmaya devam etse de hâlâ belirgin düzeyde bulunuyor. Federal İstatistik Dairesinin (BFS) 2024 verilerine göre kadınlar, erkeklerden ortalama yüzde 15,7 daha az kazanıyor.

Tam zamanlı çalışmaya göre hesaplanan standart brüt aylık ücret erkeklerde ortalama 8.699 frank, kadınlarda ise 7.335 frank olarak belirlendi.

Ücret farkı 2018’de yüzde 19, 2020’de yüzde 18 ve 2022’de yüzde 16,2 düzeyindeydi. Böylece farkın uzun vadede kademeli olarak azaldığı görüldü.

Özel sektörde fark daha yüksek

Özel sektörde erkeklerin standart brüt aylık ücreti ortalama 8.588 frank, kadınlarınki ise 7.114 frank oldu. Aradaki fark 2022’deki yüzde 17,5 seviyesinden 2024’te yüzde 17,2’ye geriledi.

Kamuda ise erkekler ortalama 9.417 frank, kadınlar 8.213 frank kazandı. Kamu sektöründeki ücret farkı 2022’de yüzde 13,8 iken 2024’te yüzde 12,8’e düştü.

Sektörler arasında önemli farklılıklar bulunuyor. Kadın-erkek ücret farkı:

* Konaklama ve gastronomi sektöründe yaklaşık yüzde 8,
* Perakende ve makine sanayisinde yaklaşık yüzde 17,
* Bankacılık ve sigortacılık sektöründe ise yaklaşık yüzde 31 olarak hesaplandı.

Açıklanamayan fark aylık 640 frank

Ücret farkının bir bölümü eğitim düzeyi, mesleki deneyim, görev alanı, hizmet süresi ve yöneticilik pozisyonu gibi yapısal etkenlerle açıklanabiliyor.

Ancak benzer niteliklere ve mesleki profile sahip kadınlarla erkekler karşılaştırıldığında yüzde 6,5 oranında “açıklanamayan ücret farkı” kalıyor. Bu fark kadınlar açısından ayda ortalama 640 franklık brüt ücret kaybına karşılık geliyor. 2022’de açıklanamayan fark yüzde 7 ve 657 frank seviyesindeydi.

Özel sektörde açıklanamayan fark yüzde 6,7, kamu sektöründe ise yüzde 5,9 olarak belirlendi. Bankacılık ve sigortacılık sektöründe aylık açıklanamayan fark 1.506 franka kadar yükseldi.

BFS’nin kullandığı “açıklanamayan” ifadesi, mevcut istatistiksel modelde dikkate alınan özelliklerle izah edilemeyen bölümü tanımlıyor; farkın tamamının doğrudan ücret ayrımcılığından kaynaklandığını tek başına kanıtlamıyor.

Yöneticilerde ve küçük şirketlerde fark büyüyor

Üst düzey yönetici pozisyonlarında açıklanamayan ücret farkı yüzde 12,4’e ulaşırken, yöneticilik görevi bulunmayan çalışanlarda yüzde 6,1 olarak hesaplandı.

20’den az çalışanı bulunan küçük işletmelerde fark yüzde 8,6, en az 1.000 kişinin çalıştığı büyük şirketlerde ise yüzde 5,8 oldu.

Yaş ilerledikçe farkın arttığı da görüldü. Açıklanamayan ücret farkı 30 yaşın altındaki kadınlarda yüzde 2,2 iken, 50 yaşın üzerindekilerde yüzde 8,3’e yükseldi.

Medeni duruma göre yapılan incelemede fark bekâr çalışanlarda yüzde 2,7, evlilerde ise yüzde 8,1 olarak hesaplandı. BFS, medeni durum ve aile yapısı gibi unsurların farkı tarif etmekte kullanılabileceğini ancak ücret eşitsizliğini haklı göstermeyeceğini vurguladı.

#İsviçre#schweiz#bern#basel#zürich

Şüpheli yabancı ya da Müslüman olsaydı, dünya medyası çoktan “terör saldırısı” manşeti atar mıydı? Aarau’daki temkinli tutum, aynı hassasiyetin farklı kökenlerden gelen şüpheliler için de gösterilip gösterilmediği sorusunu gündeme getirdi.

Bir kişinin öldüğü, beş kişinin yaralandığı saldırının ardından 43 yaşındaki bir İsviçre vatandaşı “kuvvetli suç şüphesiyle” yakalandı. Ancak yakalama yeri, şüphelinin geçmişi, olası amacı ve deliller açıklanmadı. Polis, yeni bilgileri 2 Eylül saat 14.00’te paylaşacak.

Blick’in haberi: Polis neden 48 saat sustu?

Uzmanlara göre gözaltı, olayın çözüldüğü veya yakalanan kişinin kesin olarak saldırgan olduğu anlamına gelmiyor.

Şüphelinin avukatı eşliğinde sorgulanması; ifadelerinin tanık anlatımları, görüntüler ve balistik bulgularla karşılaştırılması gerekiyor. Yakalama yerinin gizlenmesi de süren delil çalışmalarını korumaya yönelik olabilir.

İsviçre Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre savcılık, yakalamadan itibaren en geç 48 saat içinde mahkemeden tutuklama veya alternatif tedbir talep etmek zorunda. Bu sırada DNA, parmak izi, kovanlar ve dijital izler inceleniyor. Erken açıklamalar soruşturmayı ve masumiyet karinesini tehlikeye atabilir.

Bizim değerlendirmemiz: Aynı ölçü herkese uygulanıyor mu?

Polisin soruşturmayı korumak için susması hukuken anlaşılabilir. Ancak medyanın benzer olaylarda neden aynı ihtiyatı göstermediği sorusu ortada duruyor.

Şüpheli yabancı kökenli veya Müslüman olduğunda dini, uyruğu, ailesi ve yaşadığı çevre, suçu kanıtlanmadan haberlerde yer alabiliyor. “İslami terör” veya “terör saldırısı” ihtimali de soruşturma tamamlanmadan manşetlere taşınabiliyor.

Aarau’da ise şüphelinin İsviçreli olduğunun açıklanmasının ardından geçmişi ve amacı konusunda sessizlik sürüyor. Soruşturmanın gizliliği başka, şüphelinin kökeni veya dini üzerinden erken hüküm kurulması başka bir konu.

#İsviçre#Aarau#Aargau#haber#Schweiz

Basel-Landschaft Ceza Mahkemesi, yapay zekâyla oluşturulan yüzlerce çocuk pornografisi görselini bulunduran 31 yaşındaki bir erkeği şartlı para cezasına çarptırdı.

Yetkililer, yurt dışındaki bir kurumdan gelen ihbarın ardından sanığın bilgisayarında ve cep telefonunda 500’den fazla dosya tespit etti.

Dosyalar arasında çizgi roman tarzındaki içeriklerin yanı sıra yapay zekâyla oluşturulan, gerçekçi görünümlü kız çocukları tasvirleri de bulunuyordu.

Sanık görselleri internetten indirdiğini kabul etti. Gerçek çocukların yer almaması nedeniyle bunların yasal olduğunu düşündüğünü söyledi.

Yapay içerikler de yasak

Mahkeme, İsviçre’de reşit olmayan kişileri cinsel olarak tasvir eden içeriklerin gerçek, çizilmiş veya yapay zekâyla oluşturulmuş olmasına bakılmaksızın yasak olduğunu belirtti. Hâkim, hukuki durumun 2014’ten beri açık olduğunu ifade etti.

Sanığa, her biri 30 frank olmak üzere 60 günlük şartlı para cezası verildi. Toplam 1.800 franklık ceza, sanığın deneme süresi içinde yeniden suç işlemesi durumunda uygulanabilecek.

Sanık ayrıca yaklaşık 6.500 franklık yargılama masraflarını ödeyecek.

Savcılık, buna ek olarak 1.200 frank para cezası ve sanığın gençlerle çalışmasının yasaklanmasını istemişti. Mahkeme, sanığın pedofilik eğilim taşıdığına ilişkin belirti bulunmadığı gerekçesiyle bu talepleri reddetti.

Karar kesinleşmedi

İsviçre Çocuk Koruma Kurumu, yapay zekâ sistemlerinin gerçek çocuklara ait görüntülerle eğitilebileceğine dikkat çekerek bu tür içeriklerin zararsız kabul edilmemesi gerektiğini belirtti.

Basel-Landschaft Savcılığı bu suçları ayrı bir istatistik kategorisinde tutmuyor. Basel-Stadt Polisi’nin ise 2025 ve 2026 yıllarında cinsel bağlamda yapay zekâ destekli görüntü işlemesiyle ilgili iki vakadan haberdar olduğu açıklandı.

Mahkeme kararı henüz kesinleşmedi. Sanık, yazılı kararın ardından Basel-Landschaft Kanton Mahkemesine başvurabilecek.

#İsviçre#BaselLandschaft#YapayZekâ#switzerland#suisse