Gündem
BOŞANIRSAM B ya C OTURUMUM KAYBOLUR MU?
Yazan: Cemil Baysal | Okuma süresi: 5 dk
Türkiye’den İsviçre’ye evlenerek gelen birçok yabancı, özellikle evliliklerin sonlanması durumunda ikamet izinlerinin durumu hakkında endişeler taşıyor. „5 yıl boyunca evliliğimi sürdürmek zorunda mıyım?“ ve „Boşanırsam B oturumum kaybolur mu?“ gibi sorular, İsviçre’de yaşayan yabancılar için oldukça önemli ve sıkça gündeme gelen konulardır. Bu konuda kulaktan kulağa yayılan bilgi kirliliği de yaygındır.
Bu tür sorular, İsviçreninsesi sosyal medya kanallarındaki özel hesaba günde en az 10 farklı kişiden geliyor ve oldukça yaygın. Evlenerek gelen yabancıların, boşanma durumunda karşılaşabileceği ikamet izni ve oturumla ilgili belirsizlikler sıkça gündemde.
İsviçre’de yabancı uyruklu kişilerin, bir İsviçre vatandaşı ile evlenerek elde ettikleri ikamet izni (Aufenthaltsbewilligung) ve boşanma durumunda karşılaşabilecekleri hukuki sonuçlar önemli bir konu olarak öne çıkmaktadır. Bu yazıda, evlilik sonrası ikamet izni süreçleri, boşanma ve ayrılık durumlarıyla ilgili hukuki düzenlemeler ayrıntılı bir şekilde ele aldık.
5 Yıl Evliliği Sürdürme Zorunluluğu
İsviçre’de, yabancı bir kişi, İsviçreli biriyle evlendiğinde, 5 yıl boyunca evliliğin devam etmesi gerekliliği yoktur. Ancak, evlilik üzerinden belirli bir süre geçtikten sonra ve ikamet izni süresi devam ediyorsa, boşanma durumunda ikamet izninin uzatılması daha karmaşık hale gelebilir.
Eğer evliliğiniz süresince iyi bir entegrasyon sağladıysanız ve herhangi bir suç işlememişseniz, boşanma sonrası oturum hakkınızın kaybolması riski düşük olacaktır. Ancak, sürekli devlet yardımlarına bağımlı olmanız veya kötü entegrasyon gibi durumlar ikamet izninin iptaline yol açabilir.
Boşanırsam Geri Mi Gönderirler?
İsviçre’de boşanma durumunda, eğer kişinin 3 yıl ve üzerinde ikamet ettiği bir ilişkisi varsa, oturum izninin iptal edilmesi için herhangi bir neden yoktur. Ancak, kişilerin sosyal güvenlik veya devlet yardımlarına dayalı yaşam sürmeleri halinde, bu durumun yasal etkileri olabilir. Ayrıca, boşanma sonrası da ikamet izninin uzatılması için, evliliğinizin durumu, entegrasyon ve yerel yasalar göz önünde bulundurularak karar verilir.
Evlilik Sonrası Kolaylaştırılmış Vatandaşlık Hakkı
Öz İsviçreli bir kadın/erkek veya doğuştan İsviçre vatandaşlığına sahip bir Türk ya da yabancı kadın/erkek ile evlenerek İsviçre’ye evlilik yoluyla gelen yabancı uyruklu kişiler, 5 yıl boyunca İsviçre’de yaşadıktan sonra, bunun 3 yılı evlilik içinde geçirilmişse kolaylaştırılmış vatandaşlık başvurusunda bulunabilirler (BüG 20. Madde, 21. Madde). Ancak, bu kolaylaştırılmış vatandaşlık başvurusu, evlilik sonrasında yalnızca birkaç ay içinde boşanma durumunda geçersiz kılınabilir. Bu gibi durumlar, vatandaşlık başvurusunun evlenen kişinin İsviçreli ya da oturumlu kişiyle, sadece oturum veya İsviçre vatandaşlığı elde etmek amacıyla yapıldığı dolandırıcılık amacı güdülen evlilikler arasında sayılmakta olup, bu tür davalar İsviçre Mahkemelerinde sıkça gündeme gelmektedir (1C_356/2024; 1C_80/2019).
Evlilik ve B Oturumu
B tipi oturum izni, İsviçre’de uzun süreli ikamet izni sağlayan ve yabancı bireylerin belirli koşullar altında ülkede yaşamalarını mümkün kılan bir belgedir. Türkiye’den bir İsviçreli ya da İsviçre’de yaşayan oturumlu Türk veya başka bir uyruklu kişi ile evlenen yabancıların B tipi ikamet izninin durumu, boşanma veya ayrılma durumunda değişebilir.
İsviçre’deki yasal düzenlemelere göre, boşanma sonrasında B tipi ikamet izni otomatik olarak iptal edilmez. Ancak, bazı durumlarda ikamet izninin uzatılması için bazı kriterler dikkate alınır.
Oturma İzni – Niederlassungsbewilligung (C Tipi İkamet İzni) ve Boşanma Durumunda Etkiler
İsvçre’deki „C Tipi İkamet İzni“, yani Sürekli İkamet İzni, bir kişinin İsviçre’deki uzun süreli oturum hakkını simgeler. Bir boşanma veya ilişki sonlanması, bu izni etkilemez. İkamet izni genellikle belirli durumlar haricinde uzatılmaya devam eder. C tipi iznin iptal edilebilmesi, yalnızca çok ağır durumlar söz konusu olduğunda, örneğin kişiye yönelik suç işlemesi veya ciddi sosyal ve ekonomik entegrasyon eksiklikleri yaşanması halinde mümkündür.
B Tipi İkamet İzni: AB ve EFTA Ülkeleri için Özel Durumlar
AB ve EFTA ülkelerinin vatandaşları, İsviçre’de serbest dolaşım hakkına sahip oldukları için, boşanma sonrası ikamet izinlerinin uzatılması genellikle zorunludur. Bu kişiler, maddi olarak kendi geçimlerini sağlayabiliyorlarsa, evlilik veya ilişkilerinin sonlanmasından sonra da İsviçre’de ikamet etmeye devam edebilirler.
Diğer Yabancı Ülkelerden Gelen Kişiler İçin Boşanma Sonrası İkamet Durumu
AB veya EFTA vatandaşı olmayan yabancı uyrukluların durumları daha karmaşıktır. Boşanma sonrası, bu kişilerin ikamet izinlerinin uzatılması, yalnızca belirli koşullar altında mümkündür. Örneğin, evliliklerinin en az 3 yıl sürmüş olması ve iyi bir entegrasyon sergilemiş olmaları gerekmektedir. Dil yeterliliği, iş gücü katılımı ve sabıka kaydı gibi faktörler de değerlendirilir. Aksi takdirde, İsviçre’den ayrılmak zorunda kalabilirler.
Boşanma Durumunda Çocukların Durumu
Bakıma muhtaç küçük çocuklar varsa, ebeveynin ikamet izninin uzatılması, çocukla olan duygusal ve ekonomik ilişki dikkate alınarak değerlendirilir. Çocuğun İsviçre vatandaşı olması durumunda, çocuğun bakım ve eğitimi ile ilgili önemli bir bağlantı varsa, başvurulan mahkemelerde kişisel bir inceleme yapılır.
Evlilik İçi Şiddet Durumunda İkamet Hakkı
Eğer bir yabancı uyruklu kişi, evlilik sırasında şiddet mağduru olmuşsa, bu durum ikamet izninin uzatılması için geçerli bir sebep oluşturabilir. Evlilik içi şiddet, sosyal entegrasyonu tehdit edici boyutlara ulaşmışsa, mağdur olan eşin ikamet izninin uzatılması sağlanabilir. Ancak, şiddet olaylarının belgelenmesi ve mahkemeye sunulması gerektiği unutulmamalıdır. Evlilik içi şiddet ile ilgili davalar uzun sürebilir ve her durumda başarılı sonuçlanmaz.
Ciddi Suçlar ve İkamet Hakkı
Yabancı uyruklu bir kişi, İsviçre’de ciddi bir suç işlemişse, bu durumun ardından ülkeyi terk etmesi gerekebilir. 66a StGB’ye göre, suç işlemeyi takiben, yabancıların İsviçre’den sınır dışı edilmesi gerekmektedir. Ancak bu karar, yalnızca suçun ciddiyetine göre değil, aynı zamanda mağdurun ailesine, özellikle de çocuklarına etkileri dikkate alınarak verilmelidir.
İkamet Hakkı ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. Maddesi, kişilerin özel ve aile hayatlarına saygı gösterilmesini öngörmektedir. İsviçre, bu sözleşmeye taraf bir ülke olarak, vatandaşlık veya ikamet izinlerinin iptali ve uzatılması kararlarını alırken, özel yaşamı da göz önünde bulundurmak zorundadır.
Sonuç ve İleriye Dönük Adımlar
İsviçre’de evlilik ve boşanma durumları, yabancı uyruklu kişilerin ikamet izinlerini doğrudan etkileyebilir. Bu süreçlerin doğru yönetilmesi, hem hukuki açıdan hem de bireysel haklar açısından büyük önem taşır. Eğer ikamet izni ve boşanma konusunda sorularınız varsa, konuyla ilgili uzmanlarla doğrudan görüşmekte yarar vardır. Şiddetli geçimsizlik, ev içi şiddet ve diğer benzer durumlar her kişinin durumu üzerinde, her kantonda farklı değerlendirmelere neden olabilir.
Gündem
İSVİÇRE, SINIR DIŞI MERKEZLERİ İÇİN RUANDA SEÇENEĞİNİ DEĞERLENDİRİYOR! YABANCILAR HUKUKUNDA YENİ TARTIŞMA
İSVİÇRE’NİN SESİ | +41 HABER — 21 Kasım 2026
İsviçre’nin iltica ve sınır dışı politikasında yeni bir tartışma başladı. Almanya, Avusturya, Danimarka, Hollanda ve Yunanistan’ın, iltica başvuruları reddedilen kişilerin Avrupa dışındaki merkezlere gönderilmesi amacıyla Ruanda ile görüşmelere başlamasının ardından İsviçre de bu modele gelecekte katılma ihtimalini gündemine aldı. Federal Adalet ve Polis Departmanı (EJPD/DFJP), projenin başarılı, sürdürülebilir ve hukuka uygun olması halinde İsviçre’nin katılım seçeneğini değerlendirebileceğini açıkladı. Ancak henüz Ruanda ile imzalanmış bir İsviçre anlaşması veya uygulamaya alınmış bir sınır dışı merkezi bulunmuyor. Peki bu sistem nasıl işleyecek, kimleri kapsayacak ve İsviçre’de yaşayan yabancılar açısından ne anlama gelecek?
BEŞ AVRUPA ÜLKESİ RUANDA İLE GÖRÜŞMELERE BAŞLADI
Avrupa’da göç ve iltica politikaları konusunda dikkat çekici bir gelişme yaşanıyor.
Almanya, Avusturya, Danimarka, Hollanda ve Yunanistan, 16 Kasım 2026 tarihinde Avusturya’nın başkenti Viyana’da gerçekleştirdikleri görüşmelerin ardından yeni bir geri gönderme merkezi projesini kamuoyuna duyurdu.
Projenin merkezinde Doğu Afrika ülkesi Ruanda bulunuyor.
Beş ülke, Avrupa’da iltica başvurusu reddedilen ve ülkelerine geri gönderilmeleri mümkün olmayan kişilerin, üçüncü bir ülkede kurulacak merkezlere transfer edilmesini hedefliyor.
İngilizce Return Hubs, Almanca Rückkehrzentren olarak adlandırılan bu merkezlerin ilk örneğinin 2027 yılında Ruanda’da faaliyete geçirilmesi planlanıyor.
Ancak bu tarih, henüz tamamlanmış bir tesisin açılış tarihi değil, projeyi destekleyen ülkelerin hedefi.
Görüşmelerin ayrıntıları, merkezlerin kapasitesi, maliyetleri ve uygulanacak hukuki güvenceler henüz bütünüyle netleşmiş değil.
İSVİÇRE HÜKÜMETİ NE AÇIKLADI?
İsviçre Federal Adalet ve Polis Departmanı (EJPD/DFJP), Keystone-SDA haber ajansına yaptığı açıklamada Avrupa’daki gelişmeleri takip ettiğini belirtti.
Departman sözcüsüne göre, Ruanda’da kurulması planlanan merkezler başarılı, sürdürülebilir ve bütün hukuki gerekliliklere uygun biçimde uygulanabilir olursa İsviçre de projeye katılma ihtimalini değerlendirecek.
Bu açıklama, İsviçre’nin söz konusu modeli tamamen reddetmediğini gösteriyor.
Ancak bir seçeneğin değerlendirilmesi, hükümetin o seçeneği uygulama kararı aldığı anlamına gelmiyor.
İsviçre’nin Ruanda ile kesinleşmiş bir anlaşması bulunmuyor.
İsviçre’den Ruanda’ya bu model kapsamında insan gönderilmeye başlandığına ilişkin de bir karar açıklanmış değil.
Dolayısıyla şu anda tartışılan konu, gelecekte uygulanabilecek olası bir göç politikası.
RETURN HUB NEDİR, NASIL ÇALIŞMASI PLANLANIYOR?
Return Hub, yani geri gönderme merkezi, iltica başvurusu reddedilmiş ve hakkında uygulanabilir geri gönderme kararı bulunan kişilerin, kendi ülkelerine dönüşleri gerçekleşene kadar üçüncü bir ülkede tutulmasını öngören bir model.
Bu sistemde örneğin Avrupa’da iltica başvurusu reddedilen ancak kendi ülkesine doğrudan geri gönderilemeyen bir kişi, belirli hukuki koşullar altında Avrupa dışındaki bir merkeze transfer edilebilecek.
Planın savunucuları, böylece geri gönderme süreçlerinin daha etkili hale gelebileceğini ve Avrupa ülkelerindeki iltica sistemlerinin üzerindeki baskının azalabileceğini ileri sürüyor.
Ancak sistemin nasıl işleyeceği konusunda önemli sorular bulunuyor.
Kişilerin merkezlerde ne kadar süre kalacağı, hangi hukuki güvencelerden yararlanacağı, sağlık hizmetlerine nasıl ulaşacağı ve geri gönderilememeleri halinde ne olacağı tartışılan başlıklar arasında.
BU MODEL BÜTÜN YABANCILARI MI KAPSIYOR?
Hayır.
Bu haberin en önemli noktalarından biri, tartışılan modelin kapsamının doğru anlaşılması.
Avrupa ülkelerinin açıkladığı plan, esas olarak iltica başvurusu reddedilmiş ve ülkeden ayrılması gereken kişilere yönelik.
İsviçre’de geçerli oturum izniyle yaşayan, çalışan, eğitim gören veya aile birleşimi kapsamında bulunan bütün yabancıların Ruanda’ya gönderilmesi gibi bir karar söz konusu değil.
Aynı şekilde iltica başvurusu henüz değerlendirme aşamasında bulunan kişilerle, başvurusu kesin olarak reddedilmiş kişiler aynı hukuki durumda değil.
Kişinin hangi statüde bulunduğu, hakkında geri gönderme kararı olup olmadığı ve bu kararın uygulanabilirliği belirleyici.
İsviçre’de yaşayan yabancılar açısından bu ayrım özellikle önemli.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ VATANDAŞLARI ETKİLENİR Mİ?
İsviçre’de yaşayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının durumu, sahip oldukları oturum veya koruma statüsüne göre değişiyor.
B, C veya diğer geçerli oturum statüleriyle ülkede yasal olarak yaşayan kişilerin durumu, hakkında kesinleşmiş geri gönderme kararı bulunan kişilerden farklı.
İsviçre vatandaşlığına geçmiş Türkiye kökenli kişiler de bu tartışmanın hedef kitlesi değil.
Bununla birlikte iltica başvurusu reddedilmiş bir Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının durumu, bireysel dosyasına ve geçerli hukuki kurallara göre değerlendirilebilir.
Ancak bugün itibarıyla İsviçre’nin Ruanda modeline katılımı kesinleşmediği için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının bu ülkeye gönderileceği yönünde genel bir karar bulunduğu söylenemez.
Bir kişinin vatandaşlığı tek başına böyle bir merkeze gönderileceği anlamına gelmez. Hukuki statüsü, bireysel durumu ve geçerli koruma yükümlülükleri önemlidir.
İSVİÇRE PARLAMENTOSUNDA DA TARTIŞILIYOR
Ruanda merkezleri konusu yalnızca hükümetin değerlendirmesiyle sınırlı değil.
İsviçre Federal Parlamentosunda da Avrupa dışındaki geri gönderme merkezlerine katılım seçeneği tartışılıyor.
FDP’li Schwyz Eyaletler Meclisi Üyesi Petra Gössi tarafından sunulan 26.3244 numaralı önerge, İsviçre’nin Avrupa ülkeleriyle birlikte Return Hub projelerine katılabilmesi için gerekli hukuki ve operasyonel koşulların oluşturulmasını talep ediyor.
Eyaletler Meclisi (Ständerat), 2026 yazında önergeye geniş destek verdi.
Ulusal Meclisin (Nationalrat) ilgili komisyonu da önergenin kabul edilmesini tavsiye etti.
Komisyondaki oylama 15’e karşı 10 oyla sonuçlandı.
Ancak bu gelişmeler, İsviçre’nin projeye katılımının kesinleştiği anlamına gelmiyor.
Parlamentodaki yasama süreci ve hükümetin değerlendirmeleri devam ediyor.
FEDERAL HÜKÜMET DAHA ÖNCE RİSKLERE DİKKAT ÇEKMİŞTİ
İsviçre Federal Hükümeti, 15 Nisan 2026 tarihinde yayımladığı değerlendirmede iltica ve geri gönderme süreçlerinin üçüncü ülkelere taşınması ihtimalini incelemişti.
Bu değerlendirmede bazı modellerin gerekli yasal değişikliklerle teorik olarak mümkün olabileceği belirtilmişti.
Ancak önemli hukuki ve pratik engeller de tespit edilmişti.
Özellikle insan hakları standartlarının korunması, güvenilir ortak ülke bulunması, yüksek başlangıç maliyetleri ve üçüncü bir ülkeye bağımlılık gibi risklere dikkat çekilmişti.
Hükümet ayrıca önceki Avrupa projelerinin başarısız olmasının veya beklenen verimliliği sağlayamamasının dikkate alınması gerektiğini vurgulamıştı.
Federal Hükümetin yaklaşımına göre üçüncü ülkelerde kurulabilecek merkezler, İsviçre’nin kendi iltica ve geri gönderme sisteminin yerini alamaz.
En fazla bu sistemi tamamlayıcı bir araç olabilir.
RUANDA NEDEN SEÇİLDİ?
Ruanda, son yıllarda Avrupa ülkelerinin göç politikalarında sıkça gündeme gelen ülkelerden biri.
Doğu Afrika’da bulunan ülke, daha önce Birleşik Krallık’ın iltica başvurularını ülke dışında değerlendirmeyi amaçlayan planında da yer almıştı.
Yeni Avrupa girişiminde ise amaç farklı.
Beş ülkenin açıkladığı model, esas olarak iltica başvurusu reddedilmiş kişilerin geri gönderme sürecine odaklanıyor.
Ruanda’nın seçilmesinde ülkenin böyle bir projeye ev sahipliği yapmaya istekli olması önemli rol oynuyor.
Ancak ülkenin insan hakları sicili, gözaltı uygulamaları ve hukuki güvenceler konusunda ciddi eleştiriler bulunuyor.
Bu nedenle Ruanda’nın olası merkezler için uygun bir ülke olup olmadığı yalnızca siyasi değil, hukuki ve insani açıdan da tartışılıyor.
İNSAN HAKLARI ÖRGÜTLERİNDEN TEPKİ
Uluslararası insan hakları kuruluşları, üçüncü ülkelerde kurulacak geri gönderme merkezlerine yönelik ciddi endişeler dile getiriyor.
Human Rights Watch, 16 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı açıklamada Ruanda’da kurulması planlanan merkezlerin insan hakları açısından önemli riskler taşıdığını savundu.
Kuruluş, üçüncü ülkelere zorla transfer edilen kişilerin keyfî gözaltı, kötü muamele ve temel haklara erişim sorunlarıyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
Eleştirilerin merkezinde, kişilerin Avrupa dışına gönderildikten sonra haklarını nasıl savunabilecekleri sorusu bulunuyor.
Bir kişinin hukuki temsilciye ulaşabilmesi, sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi ve kendisini tehlikeye atabilecek bir ülkeye geri gönderilmemesi temel tartışma konuları arasında.
İnsan hakları kuruluşları, bu güvencelerin yalnızca anlaşma metinlerinde yer almasının yeterli olmayacağını, uygulamada da sağlanması gerektiğini vurguluyor.
AVRUPA ÜLKELERİ NEDEN BU MODELİ SAVUNUYOR?
Projeyi destekleyen Avrupa hükümetleri, mevcut geri gönderme sistemlerinde önemli sorunlar bulunduğunu savunuyor.
Bazı kişiler hakkında ülkeden ayrılma kararı verilmesine rağmen geri gönderme işlemleri gerçekleştirilemiyor.
Bunun nedenleri arasında kişinin vatandaşı olduğu ülkenin geri kabul konusunda işbirliği yapmaması, kimlik belgelerinin bulunmaması veya diğer hukuki ve pratik engeller yer alabiliyor.
Projeyi destekleyen ülkeler, üçüncü ülkelerde kurulacak merkezlerin geri gönderme süreçlerini hızlandırabileceğini düşünüyor.
Ayrıca düzensiz göçü ve insan kaçakçılığı faaliyetlerini caydırabileceğini ileri sürüyorlar.
Ancak bu iddiaların gerçekleşip gerçekleşmeyeceği henüz bilinmiyor.
Çünkü Ruanda’da planlanan yeni merkezlerin uygulama sonuçlarına ilişkin veriler henüz mevcut değil.
İSVİÇRE’DEKİ SİYASİ PARTİLER NE DÜŞÜNÜYOR?
İsviçre’de de konu farklı siyasi görüşler arasında tartışma yaratıyor.
FDP çevreleri, Avrupa ülkeleriyle ortak geri gönderme projelerine katılımın değerlendirilmesini destekliyor.
SVP’nin de bu tür girişimlere destek vermesi bekleniyor.
Sosyal Demokrat Parti (SP) cephesinde ise insan hakları ve üçüncü ülkelere bağımlılık konusunda ciddi itirazlar bulunuyor.
Vaud kantonundan SP Ulusal Meclis Üyesi Jean Tschopp, geri gönderme süreçlerinin üçüncü ülkelere devredilmesinin riskli olduğunu savunuyor.
Yeşil Liberaller (GLP) ise İsviçre’nin tek başına böyle bir proje yürütmesine karşı çıkarken, birden fazla Avrupa ülkesiyle ortak yürütülen ve hukuki koşulları sağlayan modellerin değerlendirilmesine tamamen kapalı değil.
Bu farklı yaklaşımlar, tartışmanın yalnızca göçmenlerin geri gönderilmesiyle ilgili olmadığını gösteriyor.
Konu aynı zamanda İsviçre’nin uluslararası yükümlülükleri, maliyetler, güvenlik ve insan haklarıyla ilgili.
İNGİLTERE’NİN RUANDA PLANI NEDEN BAŞARISIZ OLDU?
Ruanda ismi daha önce Birleşik Krallık’ın göç politikasıyla gündeme gelmişti.
İngiltere, düzensiz yollarla ülkeye gelen bazı kişilerin Ruanda’ya gönderilmesini ve iltica süreçlerinin orada yürütülmesini planlamıştı.
Ancak proje ciddi hukuki engellerle karşılaştı.
Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi, 2023 yılında planın o tarihteki haliyle hukuka aykırı olduğuna karar verdi.
Daha sonra hükümet değişikliğiyle birlikte programdan vazgeçildi.
Bu süreç, üçüncü ülkelerde iltica veya geri gönderme uygulamaları oluşturmanın yalnızca siyasi anlaşmalarla çözülemeyeceğini gösteren önemli bir örnek olarak değerlendiriliyor.
İtalya’nın Arnavutluk’ta kurduğu göç merkezleri de hukuki ve uygulamaya ilişkin tartışmaların konusu oldu.
İsviçre Federal Hükümetinin geçmiş projelerdeki maliyet ve hukuk risklerine dikkat çekmesinin nedenlerinden biri de bu deneyimler.
2027 VE 2028 TARİHLERİ NE ANLAMA GELİYOR?
Avrupa ülkelerinin Ruanda’da kurmayı planladıkları merkez için hedef tarih 2027.
Ancak bu, merkezin kesin olarak o tarihte açılacağı anlamına gelmiyor.
İsviçre açısından ise ayrı bir hukuki süreç bulunuyor.
Avrupa Birliği’nin geri gönderme düzenlemeleri, İsviçre’nin Schengen işbirliği çerçevesindeki yükümlülükleri bakımından da önem taşıyor.
20 Kasım tarihli haberlere göre İsviçre’nin ilgili yeni hukuki çerçeveyi ulusal mevzuatına aktarması için 2028 yılının ekim ayı ortasına kadar süresi bulunuyor.
Bu süreçte Federal Parlamentonun da karar vermesi gerekecek.
Ancak 2028 tarihi, İsviçre’nin o tarihte Ruanda’ya insan göndermeye başlayacağı anlamına gelmiyor.
Bu tarih, ilgili hukuki düzenlemelerin ulusal düzeyde ele alınmasına ilişkin takvimle bağlantılı.
İSVİÇRE’DE YAŞAYAN YABANCILAR NELERE DİKKAT ETMELİ?
Bu tartışma, İsviçre’de yaşayan bütün yabancıların oturum haklarının değiştiği anlamına gelmiyor.
Geçerli oturum izni bulunan kişiler açısından mevcut yasal haklar ve yükümlülükler devam ediyor.
İltica sürecindeki kişiler için ise bireysel dosyanın hukuki durumu önem taşıyor.
Başvurusu devam eden bir kişi ile başvurusu reddedilmiş ve hakkında uygulanabilir geri gönderme kararı bulunan kişinin durumu aynı değil.
Herhangi bir geri gönderme kararıyla karşılaşan kişilerin, kararın gerekçesini ve itiraz sürelerini dikkatle incelemesi gerekiyor.
Gerektiğinde uzman hukuki danışmanlık alınması önem taşıyor.
Özellikle dil engeli bulunan kişilerin resmi yazışmaları anlamadan hareket etmemesi, hak kaybını önlemek açısından yararlı olabilir.
SONUÇ: GÖÇ POLİTİKASINDA YENİ BİR DÖNEM Mİ BAŞLIYOR?
Avrupa’da üçüncü ülkelerde geri gönderme merkezleri kurulması fikri, göç politikalarında önemli bir değişimin tartışıldığını gösteriyor.
Beş Avrupa ülkesinin Ruanda ile görüşmelere başlaması, bu fikrin artık yalnızca teorik bir öneri olmadığını ortaya koyuyor.
Ancak görüşmelerin başlaması ile projenin hukuken ve fiilen uygulanması arasında önemli bir fark bulunuyor.
İsviçre de gelişmeleri yakından takip ediyor.
Federal Adalet ve Polis Departmanı, gerekli koşullar sağlanırsa katılım seçeneğinin değerlendirilebileceğini açıklamış durumda.
Buna karşılık Federal Hükümetin önceki değerlendirmelerinde insan hakları, maliyetler, hukuki engeller ve üçüncü ülkelere bağımlılık gibi ciddi riskler vurgulanmıştı.
Bu nedenle bugün itibarıyla İsviçre’nin Ruanda ile kesinleşmiş bir sınır dışı anlaşması bulunduğunu söylemek doğru değil.
Aynı şekilde İsviçre’de yaşayan bütün yabancıların bu model kapsamında değerlendirileceği yönündeki iddialar da gerçeği yansıtmıyor.
İSVİÇRE’NİN SESİ olarak, göç ve yabancılar hukukuyla ilgili gelişmelerde özellikle yürürlükteki kararlarla henüz tartışma aşamasındaki önerilerin birbirinden ayrılmasının önemli olduğuna inanıyoruz.
Çünkü bu tür haberler, İsviçre’de yaşayan yüz binlerce yabancı ve göçmen aile açısından doğrudan endişe yaratabiliyor.
Göç politikalarının etkili uygulanması kadar hukuki güvencelerin korunması, insan haklarına uyulması ve kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi de önem taşıyor.
İsviçre’nin Ruanda seçeneğini değerlendiriyor olması bir gelişmedir; ancak henüz verilmemiş bir kararın uygulanıyormuş gibi sunulması doğru değildir.
İSVİÇRE’NİN SESİ | +41 HABER
Gündem
İSVİÇRE’DE SANATÇILARIN ÜÇTE BİRİ MESLEĞİ BIRAKMAYI DÜŞÜNÜYOR! KÜLTÜR SEKTÖRÜNDE EKONOMİK KRİZ
İSVİÇRE’NİN SESİ | +41 HABER — 21 Kasım 2026
İsviçre’de sanat ve kültür dünyasının parlak sahnelerinin arkasında ciddi bir ekonomik mücadele yaşanıyor. Zürih Sanat Üniversitesi (ZHdK) tarafından yayımlanan ilk ulusal Swiss Arts PULSE araştırmasına göre kültür çalışanlarının üçte birinden fazlası son altı ay içerisinde mesleğini bırakmayı ciddi biçimde düşündü. Katılımcıların yüzde 52’si yeterli iş ve sipariş bulamamaktan, yüzde 36’sı ekonomik güvencesizlikten, yüzde 30’u ise projelerine finansman sağlayamamaktan endişe ediyor. Daha da çarpıcısı, araştırmaya katılan her beş kişiden birinden azı yalnızca sanat ve kültür alanındaki çalışmalarıyla geçinebiliyor. İsviçre gibi yüksek gelirli bir ülkede sanatçılar neden geleceklerinden endişe ediyor?
İSVİÇRE’DE KÜLTÜR DÜNYASINDAN ALARM VEREN ARAŞTIRMA
Zürih Sanat Üniversitesi bünyesindeki Centre for Creative Economies (ZCCE), İsviçre’deki sanatçıların ve kültür çalışanlarının mesleki durumunu ortaya koymak amacıyla yeni bir araştırma gerçekleştirdi.
Swiss Arts PULSE 2026 adı verilen çalışma, İsviçre’de kültür sektörünün çalışma koşullarını düzenli olarak izlemeyi hedefleyen ilk ulusal barometre olma özelliğini taşıyor.
Araştırma, kamuoyu araştırma kuruluşu LeeWas ile birlikte 24 Mart–30 Haziran 2026 tarihleri arasında gerçekleştirildi.
Sekiz farklı kültür alanında faaliyet gösteren toplam 1.122 kişi araştırmaya katıldı.
Sonuçlar, 20 Kasım 2026 tarihinde İsviçre basınında geniş yer buldu.
Araştırma yalnızca sanatçıların ne kadar kazandığına değil, geleceğe ilişkin kaygılarına, iş olanaklarına, sosyal güvencelerine ve mesleği sürdürme isteklerine de odaklandı.
Ortaya çıkan tablo, kültür sektöründe ekonomik güvencesizliğin önemli bir sorun olduğunu gösteriyor.
SANATÇILARIN YÜZDE 37’Sİ MESLEĞİ BIRAKMAYI DÜŞÜNDÜ
Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri, sanatçıların ve kültür çalışanlarının mesleklerine ilişkin gelecek kaygıları oldu.
Katılımcıların yaklaşık yüzde 37’si, son altı ay içerisinde kültür sektöründen ayrılmayı ciddi biçimde düşündüğünü belirtti.
Bu oran, araştırmaya katılan her üç kişiden birinden fazlasının mesleki geleceğini sorguladığı anlamına geliyor.
Özellikle 25–39 yaş grubunda durum daha dikkat çekici.
Bu yaş grubundaki katılımcıların neredeyse yarısı, kültür sektöründen ayrılmayı düşündüğünü ifade etti.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor.
Mesleği bırakmayı düşünmek, mesleği gerçekten bırakmış olmak anlamına gelmiyor.
Araştırma, sektör çalışanlarının gelecek kaygılarını ve ayrılma niyetlerini ölçüyor.
Buna rağmen bu kadar yüksek bir oranın ortaya çıkması, sanat ve kültür dünyasında ekonomik sürdürülebilirlik konusunda ciddi sorunlar yaşandığını gösteriyor.
EN BÜYÜK SORUN: YETERLİ İŞ VE SİPARİŞ BULAMAMAK
Sanatçıların karşılaştığı en önemli sorun, kamu desteklerinden önce doğrudan iş piyasasıyla ilgili.
Araştırmaya katılanların yüzde 52’si, yeterli iş, sipariş ve talep bulamamaktan endişe duyduğunu belirtti.
Bu oran, kültür çalışanlarının en büyük kaygısının yalnızca devlet desteği alamamak olmadığını ortaya koyuyor.
Bir müzisyen konser verecek sahne bulamayabilir.
Bir tiyatro oyuncusu yeni bir prodüksiyonda rol alamayabilir.
Bir ressam eserlerini satmakta zorlanabilir.
Bir fotoğrafçı, tasarımcı veya bağımsız sanatçı yeterli sayıda ücretli proje bulamayabilir.
Sanat üretiminin devam etmesi için yalnızca yetenek ve yaratıcılık değil, düzenli iş olanakları ve ödeme yapabilecek müşteriler de gerekiyor.
Araştırma, bu ekonomik gerçekliğin İsviçre kültür sektöründe giderek daha fazla hissedildiğini gösteriyor.
HER BEŞ SANATÇIDAN BİRİ BİLE YALNIZCA SANATLA GEÇİNEMİYOR
Swiss Arts PULSE araştırmasının en dikkat çekici bulgularından biri, sanatçıların gelir kaynaklarına ilişkin.
Araştırmaya göre katılımcıların beşte birinden daha azı, geçimini tamamen kültürel faaliyetlerinden sağlayabiliyor.
Başka bir ifadeyle, katılımcıların büyük çoğunluğu için sanat ve kültür çalışmaları tek başına yeterli ekonomik kaynak oluşturmuyor.
Bu durum birçok sanatçının farklı işlerde çalışmak, ek gelir elde etmek veya birden fazla mesleki faaliyet yürütmek zorunda kalabileceğini gösteriyor.
Örneğin bir müzisyen gündüz başka bir işte çalışıp akşam konser verebilir.
Bir tiyatro sanatçısı sahne çalışmalarının yanında ders verebilir.
Bir ressam sanat üretimini sürdürebilmek için farklı bir sektörde gelir elde etmek zorunda kalabilir.
Ancak bu örnekler, araştırmaya katılan belirli kişilerin yaşadıkları olaylar değil, sanat sektöründe karşılaşılabilecek çalışma biçimlerini açıklayan örneklerdir.
Asıl sorun, insanların sanat üretmek istemesine rağmen yalnızca sanat gelirleriyle yaşamlarını sürdürememeleri.
ÜÇTE İKİSİNİN AYLIK BÜTÇESİ EN FAZLA 4.000 FRANK
Araştırmanın ekonomik tabloyu gösteren önemli sonuçlarından biri de aylık bütçelerle ilgili.
Katılımcıların yaklaşık üçte ikisi, kişisel ve mesleki giderlerini karşılamak için ayda en fazla 4.000 İsviçre frangı tutarında bütçeye sahip olduğunu bildirdi.
Bu noktada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.
4.000 frank, araştırmaya katılan bütün sanatçıların ortalama maaşı değil.
Açıklanan rakam, katılımcıların yaklaşık üçte ikisinin kişisel ve mesleki harcamalarını karşılamak için sahip oldukları aylık bütçe düzeyini ifade ediyor.
Bu nedenle bu veriyi doğrudan brüt veya net maaş olarak yorumlamak doğru olmaz.
Özellikle bağımsız çalışan sanatçılar açısından mesleki giderler önemli bir maliyet oluşturabiliyor.
Atölye kirası, prova alanı, ekipman, ulaşım, üretim malzemeleri, tanıtım ve proje giderleri gibi harcamalar, kişinin kullanabileceği gelir üzerinde baskı yaratabiliyor.
İsviçre’deki yüksek yaşam maliyetleri de dikkate alındığında, kişisel ve mesleki giderlerin aynı bütçeden karşılanması önemli bir sorun haline gelebiliyor.
HER ALTI SANATÇIDAN BİRİ BİR AY GELİRSİZ KALAMIYOR
Araştırmada ekonomik güvencesizliği gösteren bir başka önemli sonuç daha bulunuyor.
Katılımcıların yaklaşık altıda biri, herhangi bir gelir elde edemediği takdirde bir ay boyunca geçimini sürdüremeyeceğini belirtti.
Bu durum, bazı kültür çalışanlarının beklenmedik gelir kayıplarına karşı yeterli ekonomik güvenceye sahip olmadığını gösteriyor.
Özellikle proje bazlı çalışan kişiler açısından gelirlerin düzensiz olması önemli bir risk.
Bir ay konser, sergi veya proje geliri elde edilirken sonraki ay yeni iş bulunamayabiliyor.
Ancak kira, Krankenkasse, gıda ve diğer zorunlu giderler devam ediyor.
Bu nedenle kültür sektöründeki ekonomik sorun yalnızca düşük gelir değil, aynı zamanda gelirin ne zaman ve ne kadar elde edileceğinin öngörülememesi.
PROJE DESTEKLERİ VAR AMA GÜVENCE HER ZAMAN YOK
İsviçre’de sanat ve kültür faaliyetleri çeşitli kamu kurumları, vakıflar ve kültür kuruluşları tarafından destekleniyor.
Ancak desteklerin önemli bir bölümü belirli projelere bağlı olarak sağlanıyor.
Bir sanatçı yeni bir sergi, konser, tiyatro oyunu veya başka bir kültürel çalışma hazırladığında ayrı bir finansman başvurusu yapmak zorunda kalabiliyor.
Bu süreç zaman ve emek gerektiriyor.
Başvurunun kabul edilip edilmeyeceği ise her zaman önceden bilinmiyor.
Araştırmaya katılanların yüzde 30’u, projelerinin finansmanını önemli kaygılarından biri olarak gösterdi.
Mesleği bırakmayı düşünen katılımcıların yüzde 38’i ise destek başvurularıyla bağlantılı işlemleri caydırıcı nedenler arasında saydı.
Bu sonuçlar, proje finansmanının yalnızca para bulmakla ilgili olmadığını; bürokrasi ve uzun vadeli planlama sorunlarını da içerdiğini ortaya koyuyor.
KÜLTÜR POLİTİKASI VE AZALAN DESTEKLER DE ENDİŞE YARATIYOR
Araştırmada kültür politikaları ve desteklerin azalması da önemli bir sorun olarak öne çıktı.
Katılımcıların yüzde 17’si, kültürel desteklerin azalması ve mevcut kültür politikalarından endişe duyduğunu belirtti.
Ancak bu oran, iş ve sipariş eksikliğine ilişkin yüzde 52’lik kaygının oldukça altında.
Araştırmanın yöneticilerinden Christoph Weckerle’ye göre bu tablo, kültür çalışanlarının yalnızca kamu yardımlarına odaklanmadığını gösteriyor.
Sanatçılar aynı zamanda iş fırsatları, piyasa talebi ve mesleklerini sürdürebilecekleri ekonomik koşullarla ilgileniyor.
Bu nedenle kültür sektöründeki sorunların çözümü, yalnızca daha fazla proje desteği sağlanmasıyla sınırlı görülmüyor.
Düzenli gelir, adil ücretlendirme ve uzun vadeli çalışma güvencesi de tartışmanın önemli parçaları.
YAPAY ZEKÂ SANATÇILARIN YENİ ENDİŞESİ
Araştırma, sanat ve kültür dünyasında yapay zekânın etkilerine de yer verdi.
Katılımcıların yüzde 16’sı yapay zekâyı önemli endişe alanlarından biri olarak gösterdi.
Bununla birlikte neredeyse yarısı, önümüzdeki beş yıl içerisinde yapay zekâ nedeniyle kendi mesleklerinde iş fırsatlarının azalacağını düşünüyor.
Yaklaşık her beş katılımcıdan biri, son bir yıl içerisinde yapay zekâ nedeniyle iş veya sipariş kaybettiğini düşündüğünü belirtti.
Bu sonuçlar, kültür sektöründe teknolojik dönüşümün yalnızca geleceğe ilişkin bir tartışma olmadığını gösteriyor.
Özellikle görsel üretim, tasarım, metin, müzik ve dijital içerik alanlarında yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşması, sanatçıların çalışma biçimlerini etkileyebiliyor.
Ancak araştırmadaki bu sonuçlar, yapay zekânın bütün kültür mesleklerinde aynı etkiyi yarattığı anlamına gelmiyor.
Katılımcıların yaklaşık yarısı, çalışma yöntemlerini yapay zekâya göre uyarladığını da belirtti.
GENÇ SANATÇILAR NEDEN DAHA FAZLA ENDİŞELİ?
Araştırmada 25–39 yaş grubunda mesleği bırakmayı düşünme oranının neredeyse yüzde 50’ye ulaşması dikkat çekiyor.
Bu yaşlar, birçok kişinin mesleki kariyerini geliştirmeye ve ekonomik bağımsızlığını sağlamaya çalıştığı dönem.
Düzensiz gelir, sürekli yeni proje arama zorunluluğu ve gelecekteki iş olanaklarının belirsizliği, uzun vadeli yaşam planları yapmayı zorlaştırabiliyor.
Aile kurmak, çocuk sahibi olmak, düzenli bir konutta yaşamak veya emeklilik için birikim yapmak gibi hedefler açısından gelir güvencesi önemli.
Sanatçıların önemli bir bölümünün geleceklerini sorgulaması, kültür sektörünün yeni kuşakları meslekte tutabilme kapasitesi açısından da tartışma yaratıyor.
ARAŞTIRMANIN YÖNETİCİSİNDEN KÜLTÜREL KAYIP UYARISI
Zürih Sanat Üniversitesi Centre for Creative Economies araştırma yöneticisi Christoph Weckerle, sonuçların ciddi bir uyarı niteliğinde olduğunu belirtti.
Weckerle, kültür çalışanlarının sektörden uzaklaşmasının İsviçre’nin kültürel yaşamı açısından önemli kayıplara yol açabileceğine dikkat çekti.
Araştırma yöneticisine göre mevcut destek sisteminin daha uzun vadeli bir bakış açısıyla değerlendirilmesi gerekiyor.
Özellikle proje bazlı finansmanın yarattığı belirsizlikler ve sanatçıların gelir güvencesi, yeniden ele alınması gereken konular arasında.
Weckerle, adil ücretlendirme ve planlama güvenliğinin önemini vurgularken, kültür bütçeleri artırılamıyorsa daha az sayıda projenin daha uzun süreli ve yeterli biçimde desteklenmesi gibi seçeneklerin tartışılabileceğini ifade etti.
Bu yaklaşım henüz ülke genelinde kabul edilmiş yeni bir finansman modeli değil; araştırma sonuçları üzerine dile getirilen bir öneri.
TEMEL GELİR DESTEĞİ TARTIŞMASI GÜNDEMDE
Araştırmaya katılanların yaklaşık dörtte biri, kültür çalışanlarının ekonomik güvencesini artırabilecek seçenekler arasında çeşitli temel gelir modellerini gündeme getirdi.
Ancak bu, İsviçre’de bütün sanatçılara temel gelir ödenmesine yönelik alınmış bir karar olduğu anlamına gelmiyor.
Tartışmanın temelinde, sanatçıların yalnızca proje tamamladıkları dönemlerde değil, projeler arasında da ekonomik güvenceye ihtiyaç duyabilmeleri bulunuyor.
Weckerle’ye göre mesele, kısa sürede ülke genelinde bir temel gelir sistemi kurmaktan çok kültür desteklerinin daha sürdürülebilir hale getirilmesi.
İSVİÇRE’DEKİ TÜRKİYE KÖKENLİ SANATÇILAR AÇISINDAN NE ANLAMA GELİYOR?
İsviçre’de yaşayan Türkiye kökenli müzisyenler, tiyatrocular, ressamlar, yazarlar, fotoğrafçılar ve diğer kültür çalışanları da ülkenin sanat hayatının bir parçası.
Bağımsız çalışan veya proje bazlı gelir elde eden sanatçılar açısından düzenli iş bulmak, eserlerini tanıtmak ve yeterli gelir elde etmek önemli konular olabiliyor.
Göçmen sanatçılar açısından bunlara dil, kültürel çevrelere erişim ve mesleki bağlantılar kurma gibi ek güçlükler de eşlik edebilir.
Ancak Swiss Arts PULSE araştırmasının kamuoyuna açıklanan sonuçları, Türkiye kökenli sanatçıların durumunu ayrı bir grup olarak ortaya koymuyor.
Bu nedenle araştırmadaki oranların doğrudan Türkiye kökenli sanatçılara ait olduğu söylenemez.
Yine de kültür sektöründeki genel ekonomik güvencesizlik, İsviçre’de sanatla geçinmeye çalışan farklı kökenlerden kişiler açısından önemli bir tartışma konusu.
İSTATİSTİKLERİN ARKASINDA SANATÇILARIN GERÇEK YAŞAMI VAR
İsviçre, yüksek gelir düzeyi ve gelişmiş kültür kurumlarıyla tanınan bir ülke.
Ancak bir ülkede ekonomik göstergelerin güçlü olması, o ülkedeki her meslek grubunun aynı ekonomik güvenceye sahip olduğu anlamına gelmiyor.
Sanatçılarla ilgili bu araştırma da genel refah göstergelerinin bazı meslek gruplarının yaşadığı zorlukları tek başına açıklayamayacağını gösteriyor.
Örneğin İsviçre’de açıklanan ortalama veya medyan ücretler yüksek görünebilir.
Fakat bağımsız çalışan bir sanatçının aylık geliri, ülkedeki genel ücret göstergelerinden çok farklı olabilir.
Üstelik sanatçılar açısından gelir kadar iş sürekliliği de önemli.
Bir ay yüksek gelir elde eden bir kişinin sonraki birkaç ay boyunca yeni bir proje bulamaması mümkün.
Bu nedenle kültür sektöründeki ekonomik durumu değerlendirirken yalnızca toplam kültür bütçelerine veya ülkenin genel ekonomik göstergelerine bakmak yeterli değil.
Sanatçıların gerçek yaşam koşulları, çalışma süreleri, sosyal güvenceleri, mesleki giderleri ve geleceğe ilişkin kaygıları da dikkate alınmalı.
SONUÇ: SANATÇILAR MESLEĞİNİ BIRAKIRSA İSVİÇRE’NİN KÜLTÜREL HAYATI NASIL ETKİLENİR?
Swiss Arts PULSE 2026 araştırması, İsviçre kültür sektörünün ekonomik açıdan önemli sorunlarla karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.
Araştırmaya katılanların yüzde 37’sinin son altı ayda mesleği bırakmayı düşünmesi, yalnızca bireysel kariyer tercihleriyle açıklanabilecek bir sonuç değil.
Yeterli iş bulunamaması, ekonomik güvencesizlik, proje finansmanı ve sosyal koruma sorunları, kültür sektörünün geleceği açısından önemli riskler oluşturuyor.
Özellikle genç sanatçıların neredeyse yarısının mesleki geleceğini sorgulaması, yeni kuşakların kültür alanında kalabilmesi için daha sürdürülebilir koşullara ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor.
Ancak araştırmanın sonuçları, İsviçre’deki bütün sanatçıların aynı koşullarda yaşadığı veya kültür sektörünün tamamının aynı ölçüde etkilendiği anlamına gelmiyor.
İSVİÇRE’NİN SESİ olarak, resmi araştırmaların ortaya koyduğu rakamların arkasındaki insanları ve onların günlük yaşam mücadelelerini de görünür kılmanın önemli olduğuna inanıyoruz.
Çünkü bir sanatçının sahnede alkışlanması, sergisinin ziyaret edilmesi veya eserinin beğenilmesi, o kişinin ekonomik olarak güvende olduğu anlamına gelmiyor.
Sanat ve kültür, yalnızca eğlence ya da boş zaman faaliyeti değil; bir toplumun hafızasını, kimliğini ve yaratıcılığını yaşatan önemli bir alan.
Bir ülkede sanatın geleceğini korumak, o sanatı üreten insanların da mesleklerini sürdürebilecek koşullara sahip olmasını gerektiriyor.
İSVİÇRE’NİN SESİ | +41 HABER
Gündem
İSVİÇRE’DE SAĞLIK HARCAMALARI REKOR SEVİYEYE GİDİYOR! 2028’DE 114,5 MİLYAR FRANK BEKLENİYOR
İSVİÇRE’NİN SESİ | +41 HABER – 21 Kasım 2026
İsviçre’de sağlık sisteminin maliyeti önümüzdeki yıllarda daha da büyüyecek. ETH Zürih bünyesindeki KOF İsviçre Ekonomi Araştırmaları Enstitüsünün 19 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı yeni tahmine göre ülkenin toplam sağlık harcamaları, 2024 yılındaki 97,2 milyar frank seviyesinden 2028 yılında 114,5 milyar franka yükselebilir. Dört yılda 17,3 milyar franklık artış anlamına gelen bu gelişme, sağlık sisteminin finansmanı ve Krankenkasse primleri konusunda yeni soruları gündeme getiriyor. Peki sağlık harcamaları neden yükseliyor, bu parayı kim ödüyor ve İsviçre’de yaşayan aileler nasıl etkilenebilir?
DÖRT YILDA 17,3 MİLYAR FRANKLIK ARTIŞ BEKLENİYOR
İsviçre’nin önde gelen ekonomi araştırma kurumlarından KOF, sağlık harcamalarına ilişkin yeni projeksiyonunu açıkladı.
ETH Zürih bünyesinde faaliyet gösteren enstitünün değerlendirmesine göre İsviçre’nin toplam sağlık harcamaları 2028 yılında 114,5 milyar franka ulaşabilir.
KOF’nin hesaplamasında 2024 yılı için 97,2 milyar franklık harcama düzeyi esas alınıyor.
Buna göre dört yıllık dönemde toplam artışın 17,3 milyar frank olması bekleniyor.
Bu, 2024 seviyesine göre yaklaşık yüzde 17,8’lik nominal artış anlamına geliyor.
Enstitü, 2025–2028 dönemindeki yıllık ortalama harcama artışını yüzde 4,2 olarak öngörüyor.
Ancak 114,5 milyar frank henüz gerçekleşmiş bir harcama değil, ekonomik ve demografik varsayımlara dayanan bir tahmin.
SAĞLIK HARCAMALARI HER YIL ARTMAYA DEVAM EDEBİLİR
KOF’nin açıklamasına göre sağlık harcamalarındaki nominal artışın 2025 yılında yüzde 4,6 seviyesinde olması bekleniyor.
Bu artış hızının sonraki yıllarda bir miktar yavaşlayarak 2028 yılında yüzde 3,9’a gerileyeceği tahmin ediliyor.
Ancak büyüme hızının yavaşlaması, sağlık harcamalarının azalacağı anlamına gelmiyor.
Örneğin bir harcama kalemi bir yıl yüzde 4,6, sonraki yıl yüzde 3,9 arttığında toplam maliyet yükselmeye devam eder.
KOF’nin tahmini de tam olarak bu duruma işaret ediyor.
Sağlık harcamalarının artış hızı bir miktar düşse bile sistemin toplam maliyetinin büyümeyi sürdüreceği öngörülüyor.
İSVİÇRE EKONOMİSİNİN YÜZDE 12’SİNDEN FAZLASI SAĞLIĞA GİDEBİLİR
KOF’nin araştırmasında sağlık sektörünün İsviçre ekonomisi içindeki büyüklüğü de ele alındı.
Enstitüye göre sağlık harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranı 1997 yılında yaklaşık yüzde 8,9 düzeyindeydi.
Bu oranın 2028 yılında yüzde 12,1’e yükselmesi bekleniyor.
Başka bir ifadeyle, İsviçre’de üretilen ekonomik değerin giderek daha büyük bir bölümüne karşılık gelen kaynak sağlık hizmetlerine ayrılıyor.
KOF’nin 2025 yılına ilişkin OECD karşılaştırmasına göre İsviçre, sağlık harcamalarının ekonomiye oranında Amerika Birleşik Devletleri, Almanya ve Avusturya’nın ardından dördüncü sırada bulunuyor.
Bu durum, İsviçre’nin gelişmiş ve kapsamlı sağlık sisteminin aynı zamanda yüksek maliyetli bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor.
SAĞLIK HARCAMALARINI EN ÇOK HANGİ ALANLAR ARTIRIYOR?
KOF’nin değerlendirmesine göre harcama artışında özellikle iki alan öne çıkıyor:
Ayakta tedavi hizmetleri ve uzun süreli bakım.
Tıptaki teknolojik gelişmeler, daha önce hastanede yatış gerektiren bazı işlemlerin artık ayakta tedavi şeklinde yapılmasını mümkün kılıyor.
Bu gelişme hastalar açısından daha kısa hastane yatışları ve farklı tedavi seçenekleri anlamına gelebiliyor.
Ancak ayakta tedavi hizmetlerinin yaygınlaşması, sağlık sisteminin toplam harcamalarının kendiliğinden düşeceği anlamına gelmiyor.
Öte yandan nüfusun yaşlanması, uzun süreli bakım ihtiyacını artırıyor.
İleri yaştaki insanların daha uzun süre destek ve bakım hizmetlerine ihtiyaç duyması, sağlık sisteminin önemli maliyet kalemlerinden biri haline geliyor.
EVDE BAKIM HİZMETLERİNE TALEP ARTIYOR
İsviçre’de Spitex olarak bilinen evde bakım hizmetleri, sağlık sisteminin önemli parçalarından biri.
Yaşlı, hasta veya günlük yaşamında desteğe ihtiyaç duyan kişiler, belirli koşullar altında kendi evlerinde bakım hizmeti alabiliyor.
KOF’ye göre evde bakım hizmetleri, önümüzdeki dönemde sağlık harcamalarının en hızlı büyüyen alanlarından biri olabilir.
Bu gelişmenin arkasında nüfusun yaşlanması ve daha karmaşık bakım ihtiyaçları bulunuyor.
Ancak araştırma önemli bir ayrıntıya da dikkat çekiyor.
Bazı aile üyeleri daha önce yakınlarına ücretsiz olarak bakım sağlarken, artık belirli kuruluşlar aracılığıyla ücretli bakım hizmeti sunabiliyor.
Böyle bir durumda sağlık istatistiklerinde kaydedilen harcama artıyor.
Fakat bu artış, verilen bakım hizmetinin miktarının aynı oranda yükseldiği anlamına gelmeyebiliyor.
Yani bazı sağlık harcamalarının artması, daha önce ücretsiz yapılan emeğin artık ücretlendirilmesinden de kaynaklanabiliyor.
HASTANELERDE YATARAK TEDAVİNİN PAYI AZALABİLİR
KOF’nin projeksiyonuna göre hastanelerde yatarak gerçekleştirilen tedavilerin harcamaları, ayakta tedavi hizmetlerine kıyasla daha yavaş büyüyecek.
Bunun sonucunda hastanede yatarak tedavinin toplam sağlık harcamaları içindeki payının azalması bekleniyor.
Ancak bu durum hastane harcamalarının mutlaka düşeceği anlamına gelmiyor.
Toplam sağlık harcamaları büyürken bazı alanların payı azalabilir, bazı alanların payı ise artabilir.
Bu nedenle sağlık sistemindeki değişimi değerlendirirken yalnızca oranlara değil, gerçek harcama tutarlarına da bakmak gerekiyor.
2026’DA BAŞLAYAN TARDOC SİSTEMİ MALİYETLERİ ETKİLİYOR
İsviçre sağlık sisteminde 2026 yılının başında önemli bir değişiklik yapıldı.
1 Ocak 2026 tarihinden itibaren zorunlu sağlık sigortası kapsamındaki ayakta doktor hizmetlerinde TARDOC ve ayakta tedavi paket tarifeleri uygulanmaya başlandı.
Yeni sistemin hedeflerinden biri, sağlık hizmetlerinin ücretlendirilmesini güncellemek ve maliyetlerin kontrolünü sağlamaktı.
Ancak KOF’nin 19 Kasım tarihli değerlendirmesine göre ilk faturalandırma verileri, yeni tarife sistemine geçişin maliyet açısından tamamen nötr gerçekleşmediğine işaret ediyor.
Başka bir ifadeyle, tarife değişikliğinin başlangıçta öngörülen maliyet sınırları içinde kalmamış olabileceği değerlendiriliyor.
KOF, bu gelişmenin sağlık harcamaları üzerinde ek baskı oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
Bununla birlikte ilk veriler, sistemin uzun vadeli etkilerini kesin olarak belirlemek için tek başına yeterli değil.
2028’DE EFAS REFORMU DEVREYE GİRECEK
İsviçre sağlık sisteminde 2028 yılı için planlanan bir diğer önemli değişiklik, EFAS olarak bilinen birleşik finansman reformu.
Almanca Einheitliche Finanzierung der Leistungen olarak adlandırılan düzenleme, ayakta ve yatarak tedavi hizmetlerinin finansmanında yeni bir yapı oluşturmayı amaçlıyor.
Mevcut sistemde farklı tedavi türlerinin finansmanında kantonlarla zorunlu sağlık sigortaları arasında farklı paylaşım kuralları uygulanıyor.
EFAS reformuyla bu finansman yapısı değişecek.
KOF’ye göre 2028 yılından itibaren ayakta ve yatarak tedavi hizmetlerinin finansmanında kantonların payı artarken zorunlu sağlık sigortasının üzerindeki yük, reformun uygulanmadığı bir senaryoya kıyasla azalabilecek.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor.
Finansman yükünün sigorta şirketlerinden kantonlara kayması, ülkenin toplam sağlık harcamalarının otomatik olarak azalması anlamına gelmiyor.
Sağlık hizmetlerinin toplam maliyeti yüksek kalmaya devam edebilir.
Reformun uzun vadede gerçek tasarruf sağlayıp sağlamayacağı, sağlık hizmetlerinin daha verimli sunulup sunulamayacağına bağlı olacak.
2028’DE KANTONLARIN SAĞLIK HARCAMALARI DAHA HIZLI ARTABİLİR
KOF’nin projeksiyonunda EFAS reformunun finansman üzerindeki etkisi de yer alıyor.
Araştırmaya göre 2028 yılında kantonlar tarafından finanse edilen sağlık harcamalarının yüzde 12,2 artması bekleniyor.
Buna karşılık zorunlu sağlık sigortası tarafından finanse edilen harcamaların aynı yıl yüzde 0,7 artacağı tahmin ediliyor.
Bu iki oran, sağlık hizmetlerinin farklı finansman kaynaklarına ilişkin projeksiyonları gösteriyor.
Dolayısıyla yüzde 0,7’lik artış, 2028 yılında herkesin Krankenkasse priminin yalnızca yüzde 0,7 yükseleceği anlamına gelmiyor.
Bireysel sağlık sigortası primleri farklı hesaplamalara, kantonlara, sigorta şirketlerine ve diğer koşullara bağlı olarak belirleniyor.
İLAÇ FİYATLARI YENİ BİR RİSK OLUŞTURUYOR
KOF, sağlık harcamaları üzerindeki belirsizliklerden biri olarak ilaç fiyatlarını gösteriyor.
Özellikle Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ilaç fiyatlandırma politikalarının uluslararası piyasalara etkisi, İsviçre açısından da risk oluşturabilir.
KOF’ye göre 2024 yılında ilaç harcamaları, İsviçre’nin toplam sağlık harcamalarının yaklaşık yüzde 12’sini oluşturdu.
Zorunlu sağlık sigortası tarafından finanse edilen harcamalar içinde ilaçların payı ise yüzde 18,5 seviyesindeydi.
Bu nedenle ilaç fiyatlarında yaşanabilecek değişiklikler hem toplam sağlık harcamalarını hem de sigorta sisteminin maliyetlerini etkileyebilir.
Ancak gelecekteki ilaç fiyatlarına ilişkin gelişmeler henüz kesin değil.
114,5 MİLYAR FRANKIN TAMAMINI KRANKENKASSE Mİ ÖDEYECEK?
Hayır.
İsviçre’deki toplam sağlık harcamaları ile zorunlu sağlık sigortası kapsamında ödenen harcamalar aynı şey değil.
Toplam sağlık harcamaları; doktor muayeneleri, hastane hizmetleri, ilaçlar, uzun süreli bakım ve diğer sağlık hizmetleri gibi çok sayıda kalemi kapsıyor.
Bu harcamalar farklı kaynaklardan karşılanıyor.
Zorunlu sağlık sigortası, kamu kaynakları, özel sigortalar ve bireylerin doğrudan yaptığı ödemeler finansman sisteminin farklı parçalarını oluşturuyor.
Dolayısıyla KOF’nin 2028 yılı için öngördüğü 114,5 milyar frankın tamamının vatandaşların Krankenkasse primlerinden karşılanacağı düşünülmemeli.
Aynı şekilde toplam sağlık harcamalarının yüzde 4,2 artması, her kişinin sağlık sigortası priminin de yüzde 4,2 artacağı anlamına gelmiyor.
Bu iki gösterge birbirinden farklı.
KRANKENKASSE PRİMLERİ NEDEN AİLELER İÇİN ÖNEMLİ?
İsviçre’de zorunlu sağlık sigortası primleri, birçok aile bütçesinin önemli giderlerinden biri.
Kira, gıda, ulaşım ve çocuk bakım masraflarının yanında Krankenkasse primleri de düzenli olarak ödenmesi gereken zorunlu harcamalar arasında yer alıyor.
Özellikle çocuklu ailelerde birden fazla kişinin sağlık sigortası primi ödemesi, toplam aylık gideri artırabiliyor.
Bunun yanında franchise ve kişinin kendi cebinden karşıladığı sağlık giderleri de bulunuyor.
Bu nedenle sağlık sisteminin maliyetindeki artış, yalnızca ekonomi uzmanlarını veya sigorta şirketlerini ilgilendiren bir konu değil.
Sağlık harcamalarının finansmanı, doğrudan veya dolaylı olarak hanelerin ekonomik koşullarıyla bağlantılı.
Ancak her ailenin ödeyeceği prim tutarı, KOF’nin ülke genelindeki toplam harcama tahmininden doğrudan hesaplanamaz.
RESMİ İSTATİSTİKLER İLE AİLELERİN GERÇEK YAŞAMI HER ZAMAN AYNI OLMAYABİLİR
İsviçre’de sağlık sistemiyle ilgili açıklanan rakamlar, ülkenin ekonomik ve sosyal yapısını anlamak açısından önemli.
Ancak toplam sağlık harcamalarının büyüklüğü veya ülke genelindeki ortalama göstergeler, her ailenin günlük yaşam koşullarını aynı şekilde yansıtmıyor.
Örneğin ülkede ortalama ya da medyan maaş yüksek olabilir.
Fakat bu durum bütün çalışanların aynı maaşı aldığı veya herkesin sağlık sigortası primlerini rahatlıkla ödeyebildiği anlamına gelmiyor.
Benzer şekilde sağlık sistemine daha fazla kaynak ayrılması, her hastanın sağlık hizmetlerine aynı kolaylıkla eriştiğini göstermiyor.
Bir ailenin gelir düzeyi, yaşadığı kanton, sağlık sigortası tercihi, franchise tutarı ve sağlık ihtiyaçları, karşılaştığı ekonomik yükü değiştirebilir.
İstatistiklerde sağlık sistemine ayrılan milyarlarca frank görülürken, günlük yaşamda bazı aileler için asıl mesele ay sonunda Krankenkasse faturasını nasıl ödeyecekleri olabilir.
Bu nedenle resmi verilerin yanında hanelerin gerçek yaşam giderlerinin de değerlendirilmesi gerekiyor.
TÜRKİYE KÖKENLİ AİLELER VE GÖÇMENLER AÇISINDAN DURUM
İsviçre’de yaşayan Türkiye kökenli aileler ve diğer göçmenler de zorunlu sağlık sigortası sisteminin parçası.
Sağlık sigortası yükümlülüğü ve hakları, ilgili mevzuata ve kişinin durumuna göre belirleniyor.
Özellikle düşük ve orta gelirli aileler açısından sağlık sigortası primleri önemli bir ekonomik yük oluşturabiliyor.
Bazı haneler için kantonlar tarafından sağlanan prim indirimi desteği, yani Prämienverbilligung, bu yükün azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
Ancak bu destekten yararlanma koşulları kantona göre değişiyor.
Gelir, mal varlığı, aile durumu ve diğer koşullar başvurunun değerlendirilmesinde rol oynayabiliyor.
Göçmen aileler açısından dil engelleri ve resmi işlemlere ilişkin bilgi eksikliği de sağlık sigortası seçeneklerini anlamayı zorlaştırabilir.
Bu nedenle sağlık sigortası primlerinde indirim hakkı olup olmadığının yaşanılan kantondaki yetkili kurumdan öğrenilmesi önem taşıyor.
SAĞLIK HARCAMALARI ARTIYORSA HİZMETLER DE İYİLEŞİYOR MU?
Sağlık harcamalarının yükselmesi, sağlık hizmetlerinin kalitesinin aynı oranda arttığı anlamına gelmiyor.
Harcama artışının bir bölümü nüfusun yaşlanmasından, daha fazla bakım ihtiyacından, yeni tedavilerden veya hizmetlerin ücretlendirilmesindeki değişikliklerden kaynaklanabiliyor.
Bazı durumlarda daha önce ücretsiz sağlanan bakım emeğinin ücretlendirilmesi de kaydedilen harcamaları artırabiliyor.
Bu nedenle sağlık sisteminin başarısını yalnızca harcanan toplam parayla ölçmek yeterli değil.
Hizmetlere erişim, tedavi sonuçları, bekleme süreleri, bakım kalitesi ve hastaların ekonomik yükü gibi göstergeler de önemli.
Sağlık sistemiyle ilgili gerçek değerlendirme, maliyetlerin yanında insanların ihtiyaç duydukları hizmetlere ne ölçüde ulaşabildiğini de dikkate almalı.
SONUÇ: MİLYARLARCA FRANKLIK SAĞLIK SİSTEMİNİN ARKASINDA AİLELERİN GEÇİM MÜCADELESİ VAR
ETH Zürih bünyesindeki KOF Enstitüsünün 2028 yılı için açıkladığı 114,5 milyar franklık sağlık harcaması tahmini, İsviçre sağlık sisteminin önümüzdeki yıllarda daha da büyüyeceğine işaret ediyor.
Dört yılda beklenen 17,3 milyar franklık artış, özellikle yaşlanan nüfus, ayakta tedavi hizmetleri ve uzun süreli bakım ihtiyaçlarıyla ilişkilendiriliyor.
Ancak bu rakamların doğru değerlendirilmesi gerekiyor.
114,5 milyar frank, bütün vatandaşların Krankenkasse primlerinden ödenecek tutar değil.
Yıllık ortalama yüzde 4,2’lik sağlık harcaması artışı da her ailenin sağlık sigortası priminin aynı oranda artacağı anlamına gelmiyor.
Öte yandan finansman sistemindeki değişikliklerin toplam sağlık harcamalarını otomatik olarak azaltmayacağı da açık.
İSVİÇRE’NİN SESİ olarak, sağlık sistemine ilişkin resmi rakamların yanında bu maliyetlerin insanların günlük yaşamına nasıl yansıdığının da tartışılması gerektiğine inanıyoruz.
Çünkü bir ülkenin sağlık sisteminin büyüklüğü kadar, o ülkede yaşayan insanların sağlık hizmetlerine ulaşabilmesi ve zorunlu sağlık giderlerini karşılayabilmesi de önem taşıyor.
Bir tarafta milyarlarca franklık ekonomik projeksiyonlar bulunurken, diğer tarafta kira, Krankenkasse ve günlük yaşam masraflarını karşılamaya çalışan aileler var.
İsviçre’de sağlık sisteminin geleceği tartışılırken yalnızca toplam harcamaların ne kadar artacağı değil, bu artışın yükünü kimin taşıyacağı ve ailelerin ekonomik olarak nasıl etkileneceği de sorulmalı.
Çünkü sağlık sisteminin gerçek başarısı, yalnızca harcanan parayla değil, insanların sağlıklı ve ekonomik güvence içinde yaşayabilmesiyle de ölçülmeli.
İSVİÇRE’NİN SESİ | +41 HABER
-
Gündem2 Jahren agoTELEGRAM’DA ŞOK EDEN GRUPLAR: TECAVÜZ AĞLARI VE K.O. DAMLALARI
-
Ekonomi3 Jahren agoİsviçre’de Maaş Dengesi: Ortalama bir Kişinin Maaşı 6788 CHF
-
E-Dergi3 Jahren agoİsviçre’nin Sesi Şubat 2024
-
İsviçre3 Jahren agoDünyanın En İyi Sağlık Kurumları: İlk 250 Hastane Sıralamasında İsviçre’den 10 Hastane
-
Yaşam3 Jahren agoKıskanç Kaynana Belirtileri: Gözden Kaçırmamanız Gereken 10 İşaret
-
Gündem2 Jahren ago
ERDOĞAN KARŞITI PAYLAŞIMLARI SIĞINMA BAŞVURUSUNDA HAKLI GEREKÇE OLARAK GÖRÜLMEDİ
-
Dünya2 Jahren ago
META’NIN COVİD-19 AŞILARIYLA İLGİLİ YANILTICI BİLGİ KARARI: İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNÜ KISITLIYOR MU?
-
Gündem2 Jahren ago
TÜRKİYE’DEN GELEN SIĞINMA BAŞVURULARINA GETİRİLEN SERT UYGULAMALARA TEPKİ


