İsviçre’nin Sesi +41Haber, 28 Eylül 2025 tarihli oylamayı (Volksabstimmung) mercek altına aldı. Halkın anlayacağı dille: İsviçreliler neyi oyluyor? “Evet” ve “Hayır” cephelerinin argümanları neler? Partilerin konumları nasıl? Hepsi bu haberde.

Almanca

Liegenschaftssteuern / Abschaffung des Eigenmietwerts — Verfassungsänderung zur Aufhebung des Eigenmietwert-Systems und Neuregelung der Abzüge

İtalyanca

Imposte sugli immobili / Abolizione del valore locativo proprio (Eigenmietwert) — Revisione costituzionale sulla tassazione dei proprietari e sulle deduzioni fiscali

Fransızca

Impôts immobiliers / Suppression de la valeur locative propre (Eigenmietwert) — Réforme constitutionnelle concernant la fiscalité des propriétaires et les déductions fiscales

🏠 Konu Nedir?

İsviçre’de kendi evinde oturan ev sahipleri bugün “fiktif kira değeri” (Eigenmietwert) üzerinden vergi ödüyor. Yani ev sanki kiraya verilmiş gibi kabul ediliyor ve bu varsayımsal kira gelir vergisine dahil ediliyor. Buna karşılık ipotek faizleri, bakım masrafları ve enerji yatırımları vergiden düşülebiliyor.

Bu sistem uzun süredir tartışmalı. 28 Eylül’de halk, Eigenmietwert’in kaldırılması ve yerine yeni bir vergi düzenlemesinin getirilip getirilmeyeceğine karar verecek.

🔎 Hayali kira (Eigenmietwert) nedir?
İsviçre’de kendi evinde oturan bir ev sahibi, sanki o evi kiraya vermiş gibi varsayılıyor. Örneğin, başkasına kiralasa yılda 20.000 CHF gelir elde edebileceği bir evde oturuyorsa, bu tutar “gelir” kabul ediliyor ve gelir vergisine ekleniyor.

👉 Yani kişi cebine hiç para girmediği hâlde, “kendi evinde oturduğu için kira geliri varmış gibi” vergi ödüyor. Buna karşılık ipotek faizlerini, bakım masraflarını ve bazı enerji yatırımlarını vergiden düşebiliyor.

🔎 Ne Getiriyor?

• Eigenmietwert kaldırılacak. Evinde oturanlar artık hayali kira üzerinden vergi ödemeyecek.
• İpotek faizleri indirimi kısıtlanacak. Bugüne kadar geniş ölçüde geçerli olan faiz düşümü daraltılacak, yalnızca belirli sınırlarda geçerli olacak.
• Enerji yatırımlarına sınırlı istisna. Yenileme, yalıtım, çevre dostu yatırımlar gibi kalemlerde sınırlı vergi indirimi devam edecek.
• İkinci evler için yeni yetki. Kantonlar, ikinci konutlardan özel emlak vergisi alabilecek.

✅ Destekçiler Ne Diyor?

• Vergi adaleti: Kiracılar hayali gelir vergisine tabi değil; ev sahipleri de olmamalı.
• Borçsuz ev sahiplerine rahatlama: Özellikle emekliler ve ipoteğini bitirmiş aileler için haksız yük kalkacak.
• Basitleşme: Vergi sistemi sadeleşecek, anlaşılır olacak.

👉 Destekleyenler: FDP (Liberaller), Die Mitte (Merkez), SVP (Halk Partisi).

❌ Muhaliflerin Kaygıları

• Devletin gelir kaybı: Vergi gelirlerinde ciddi düşüş olabilir, bütçe açığı riski artar.
• Vergi adaleti riski: Yüksek ipotek borcu olan genç ev sahipleri faiz indirimlerini kaybedecek.
• Enerji yatırımları zayıflar: Vergi avantajı azalınca çevre ve enerji tasarrufu yatırımları cazibesini yitirebilir.

🏛️ Federal Konsey’in Görüşü

Federal Konsey, Eigenmietwert sisteminin kaldırılmasına karşı çıkıyor. Hükûmete göre:

• Bütçe riski: Mevcut sistemin kaldırılması, federal ve kanton bütçelerinde önemli gelir kaybına yol açabilir.
• Adalet sorunu: Bugünkü düzenleme, ev sahibi ve kiracılar arasında denge sağlıyor. Kaldırılması hâlinde, ev sahipleri haksız avantaja sahip olabilir.
• Enerji politikası: İpotek faizi ve enerji yatırımı indirimlerinin daraltılması, çevre dostu yatırımları caydırabilir. Bu da İsviçre’nin iklim hedeflerini zayıflatır.

Bu nedenle Federal Konsey ve Maliye Bakanlığı, referandumda “Hayır” tavsiyesi veriyor.

👉 Karşı çıkanlar: SP (Sosyal Demokratlar), Yeşiller, sendikalar ve çevreci örgütler.

⚖️ Partilerin Konumları

SP — Sozialdemokratische Partei (Sosyal Demokrat Parti)
Hayır. Vergi gelirlerinin azalacağını, genç ev sahiplerinin ve çevreci yatırımların zarar göreceğini savunuyor.

Grüne (Yeşiller)
Hayır. Enerji dönüşümü ve çevre yatırımlarının baltalanmasından endişe ediyorlar.

GLP — Grünliberale Partei (Yeşil Liberaller)
Bölünmüş. Parti tabanında hem destek hem de kaygı var, resmi çizgi net değil.

FDP — The Liberals (Liberaller)
Evet. Vergi sisteminin sadeleşmesi ve adalet için reformu destekliyorlar.

Die Mitte (Merkez)
Evet. Emekliler ve borçsuz ev sahipleri için kolaylık sağlanacağı görüşünde.

SVP — Schweizerische Volkspartei (Halk Partisi)
Evet. “Hayali gelir vergisi”nin kaldırılması gerektiğini savunuyor. Ancak bazı kantonlarda farklı görüşler de mevcut.

📊 Kamuoyu Yoklamaları

SRG SSR’nin ilk araştırmalarına göre “Evet” oyları az farkla önde görünüyor. Ancak kararsızların oranı yüksek. Özellikle genç, ipotekli ev sahipleri ve çevreci seçmenlerde belirsizlik dikkat çekiyor.

🧭 Sonuç

“Eigenmietwert” sistemi onlarca yıldır İsviçre siyasetinde tartışılan bir konu. 28 Eylül’de çıkacak karar, yalnızca ev sahiplerini değil, kamu maliyesini, konut piyasasını ve enerji politikalarını da doğrudan etkileyecek.

Okura Soruyoruz

1. Sizce “hayali kira vergisi” adaletsiz bir yük mü, yoksa adil bir dengeleme aracı mı?
2. Bu değişiklik emekliler ve borçsuz ev sahipleri için mi, yoksa herkes için mi adalet getirecek?
3. Devletin vergi gelirindeki azalma kamu hizmetlerini etkiler mi?
4. Enerji verimliliği yatırımlarının cazibesi azalırsa bu iklim hedeflerini tehlikeye atar mı?
5. Eğer siz oy kullanabilseydiniz “Evet” mi derdiniz, “Hayır” mı?

Analiz: Evet mi, Hayır mı?

“Evet” demenin gerekçeleri

• Ev sahipleri hayali bir gelir üzerinden artık vergilendirilmeyecek.
• Emekliler ve ipoteğini ödemiş ev sahipleri için adalet sağlanacak.
• Vergi sistemi sadeleşecek.

“Hayır” demenin gerekçeleri

• Devletin vergi gelirlerinde düşüş olacak.
• Genç ev sahipleri faiz indirim avantajını kaybedecek.
• Enerji dönüşümü ve çevreci yatırımlar olumsuz etkilenebilir.

Son söz

28 Eylül’de sandığa gidecek İsviçreliler, yalnızca bir vergi düzenlemesi hakkında değil, aynı zamanda konut politikası ve kamu maliyesinin geleceği hakkında karar verecek.

İsviçre’nin Sesi sosyal medya hesaplarındaki paylaşımlara yorum yaparak katılın. Paylaşarak duyurun.