İsviçre’nin farklı kantonlarında 28 Eylül 2025’te yapılan halk oylamaları ve seçimlerde, enerji politikalarından göç yönetimine, konut üretiminden Avrupa Birliği ile ilişkilere kadar birçok kritik konuda karar verildi.

Zürih: İklim nötrlüğü 2040 değil, 2050

Zürih kantonunda seçmenler, iklim nötrlüğüne 2040’ta ulaşılmasını öngören enerji yasasını reddetti. İlk tahminlere göre yasa yaklaşık %60 “hayır” oyuyla geri çevrildi. Böylece kanton, federal hükümetle uyumlu şekilde 2050’yi hedef yıl olarak benimsedi. Katılım oranı ise yaklaşık %51 oldu.

Zürih: İklim nötrlüğü 2040 değil, 2050

• Konu: Enerji yasasıyla iklim nötrlüğüne 2040’ta ulaşılması.
• Sonuç: %60 “hayır” oyuyla reddedildi.
• Detay: Seçmenler, Zürih’in federal hükümetten daha hızlı davranmasını istemedi. Böylece kanton, İsviçre’nin ulusal hedefiyle uyumlu şekilde 2050’yi resmi hedef olarak benimsedi.
• Katılım: %51.
• Yorum: Yeşiller ve iklim aktivistleri için önemli bir geri adım. İş dünyası ve enerji sektörleri içinse daha yönetilebilir bir zaman çizelgesi.

Luzern: Oto yasakları kabul görmedi

Luzern kent merkezinde otomobil trafiğinin yasaklanması ve yaklaşık 1000 park yerinin kaldırılmasını öngören Yeşiller Gençlik inisiyatifi reddedildi. Seçmenlerin %58,5’i karşı oy kullandı. Katılım oranı %55,5 olarak kaydedildi.

Luzern: Oto yasakları kabul görmedi

• Konu: Kent merkezinde otomobil trafiğini yasaklama ve 1000 park yerini kaldırma önerisi.
• Sonuç: %58,5 oranında reddedildi.
• Katılım: %55,5.
• Detay: Yeşiller Gençlik hareketinin sunduğu girişim, ulaşımı daha sürdürülebilir hale getirmeyi amaçlıyordu. Ancak ticaret odaları, esnaf ve bazı sivil gruplar ekonomik zarar gerekçesiyle karşı çıktı.
• Yorum: Halk, çevreyi koruma fikrine yakın olsa da günlük hayatı etkileyecek radikal adımlara sıcak bakmadı.

Cenevre: Polis dokunulmazlığı reddedildi, kooperatif konutlara destek

Cenevre’de seçmenler, polis memurlarına özel dokunulmazlık tanınmasını amaçlayan SVP girişimini açık farkla reddetti (%67,2 hayır).
Ayrıca bütçe açığı durumunda kamu harcamalarının kısıtlanmasını öngören mali disiplin önlemi de %53 oyla reddedildi.
Buna karşın, uygun fiyatlı konut arzını artırmayı hedefleyen inisiyatif %60,12 oranında kabul gördü. Buna göre, 2030 yılına kadar kantondaki konutların %10’unun kooperatiflere ait olması şart koşuluyor.
Yaya ulaşım altyapısını güçlendirmeyi öngören girişim reddedildi (%57,2 hayır), ancak erişilebilirliği artırmaya odaklanan karşı teklif %56,97 oranında kabul edildi.

Cenevre: Polis dokunulmazlığı ve konut politikaları

• Polis dokunulmazlığı:
  • SVP’nin önerisi %67,2 “hayır” ile reddedildi.
  • Yorum: Vatandaşlar, polis için ayrıcalıklı yargı muamelesine karşı çıktı, hukukun eşitliği vurgulandı.
• Mali disiplin önlemi:
  • Kamu harcamalarının bütçe açığında kısıtlanmasını öngören öneri %53 oyla reddedildi.
  • Yorum: Seçmenler, ekonomik dalgalanmalarda esneklik ihtiyacını öncelikli gördü.
• Kooperatif konut girişimi:
  • %60,12 “evet” ile kabul edildi.
  • 2030’a kadar konutların %10’unun kooperatiflerce yönetilmesi şart koşuldu.
  • Yorum: Yüksek kira fiyatları karşısında, Cenevre halkı sosyal konut politikalarına güçlü destek verdi.
• Ulaşım girişimleri:
  • Yaya altyapısını geliştirmeyi öngören teklif reddedildi (%57,2 hayır).
  • Ancak erişilebilirlik odaklı karşı teklif %56,97 ile kabul edildi.

Triengen (LU): Sığınmacılar için konteyner yerleşkesi olmayacak

Luzern kantonuna bağlı Triengen’de, sığınmacılar için planlanan konteyner yerleşkesi projesi reddedildi. Halk, SVP’nin sunduğu belediye inisiyatifini %61,5 “evet” oyuyla kabul ederek projeyi durdurdu. Katılım oranı %50 oldu.

Triengen (LU): Sığınmacılar için konteyner yerleşkesi olmayacak

• Konu: Sığınmacılar için geçici konteyner kampı.
• Sonuç: %61,5 “evet” ile SVP’nin iptal inisiyatifi kabul edildi → Proje durduruldu.
• Katılım: %50.
• Yorum: Göç ve entegrasyon konularında yerel düzeyde gerginliklerin sürdüğünü gösteriyor

Zofingen: Yeni belediye başkanı Kirchhofer

Aargau kantonundaki Zofingen’de belediye başkanlığı seçiminde FDP’li André Kirchhofer, SP’li rakibi Lukas Fankhauser’i ilk turda geride bıraktı. Kirchhofer, 2310 oy alırken, Fankhauser 2087 oyda kaldı. Kirchhofer, dört yılın ardından görevi bırakacak olan Yeşiller Partisi’nden Christiane Guyer’in yerini alacak.

Zofingen (AG): Yeni belediye başkanı Kirchhofer

• Sonuç: FDP’li André Kirchhofer 2310 oy alarak ilk turda seçildi.
• Rakibi: SP’li Lukas Fankhauser 2087 oyda kaldı.
• Yerine geçtiği isim: Yeşiller’den Christiane Guyer.
• Yorum: Zofingen’de liberal çizgi öne çıktı, Yeşiller’in yerel etkisi zayıfladı.

Basel-Stadt: AB ile daha yakın ilişkilere destek

Basel-Stadt kantonunda seçmenler, “Zämme in Europa” (Avrupa’da Birlikte) adlı anayasa değişikliğine güçlü destek verdi. Ara sonuçlara göre girişim, %64,3 oy oranıyla kabul edildi. Düzenleme, kantona İsviçre ile AB arasında iyi ve istikrarlı ilişkiler için çaba gösterme görevi yüklüyor.

Basel-Stadt: AB ile daha yakın ilişkilere destek

• Konu: “Zämme in Europa” (Avrupa’da Birlikte) girişimi.
• Sonuç: %64,3 “evet” ile kabul edildi.
• Detay: Anayasa değişikliği, kantona AB ile ilişkilerde daha aktif rol alma görevi veriyor.
• Yorum: Basel, tarihsel olarak AB’ye en yakın kantonlardan biri. Bu sonuç, İsviçre’nin gelecekteki Avrupa politikaları için baskı unsuru olabilir.

Oberwil-Lieli: Eski İsviçre Güzeli Jennifer Ann Gerber siyasete girdi

Yerel seçimlerin dikkat çeken gelişmelerinden biri de İsviçre eski güzeli Jennifer Ann Gerber’in, Zürih kantonuna bağlı Oberwil-Lieli belediye meclisine seçilmesi oldu. Gerber, 794 oyla mutlak çoğunluğu aşarak ikinci en yüksek oyu elde etti ve meclise girdi. Bir dönem medya dünyasında tanınan Gerber, artık siyasette aktif rol üstlenecek.

Oberwil-Lieli (ZH): Eski İsviçre Güzeli siyasette

• Sonuç: Jennifer Ann Gerber belediye meclisine seçildi.
• Oy oranı: 794 oy, ikinci en yüksek destek.
• Yorum: Daha önce medya ve eğlence dünyasında tanınan Gerber, siyasete giriş yaptı. Yerel siyasette profilini yükseltmesi bekleniyor.

Diğer yerel seçimler ve referandumlar

Wettingen (AG): Belediye yenileme seçimleri

Wettingen (AG): 2026–2029 dönemi için belediye yenileme seçimleri yapıldı. Yerel yönetim kadroları yeniden şekillendi ve kasaba yönetimi yeni dönem için güven tazeledi.

• Kapsam: 2026–2029 dönemi için belediye meclisi (Gemeinderat) yenileme seçimleri yapıldı.
• Önemi: Wettingen, Aargau kantonunun en büyük belediyelerinden biri. Bu nedenle yerel meclis seçimleri kantonun genel siyasi eğilimleri açısından ipucu veriyor.
• Detay: Seçimlerde geleneksel olarak güçlü olan SVP, FDP ve SP arasındaki dengeler yeniden şekillendi. Yerel yönetimde altyapı, okul yatırımları ve nüfus artışına bağlı konut ihtiyacı ana tartışma başlıkları oldu.

Holziken (AG): Belediye meclisine yeni üye

Holziken (AG): Belediye meclisi (Gemeinderat) seçimlerinde, yeni bir isim meclise girerek yerel siyasette değişim işareti verdi.

• Sonuç: Küçük bir Aargau belediyesi olan Holziken’de, Gemeinderat’a (belediye meclisi) yeni bir isim seçildi.
• Önemi: Küçük belediyelerde bile meclis üyelikleri önem taşıyor çünkü kararlar doğrudan günlük yaşamı etkiliyor. Yerel bütçeler, toplu taşımaya katkılar ve okul yönetimleri gibi konular seçilen temsilcilerin sorumluluğunda.
• Detay: Yeni üye, bölgedeki genç nüfusun taleplerini daha güçlü dile getirmeyi vaat etti.

Bern şehri: İki önemli referandum

• Bern şehri: Seçmenler, 2026–2029 döneminde Vereinigung Berner Gemeinwesenarbeit (VBG) ile yapılacak performans sözleşmesini açık farkla onayladı. Oylamada %80,56 “evet” çıkarken, bu karar kentte sosyal hizmetlerin sürdürülebilirliği açısından güçlü bir destek olarak yorumlandı.
• Bern’de kira girişimi: “Adil ve ödenebilir kira”yı garanti altına almayı amaçlayan girişim şehir içinde büyük destek gördü ve %74,56 evet oyuyla kabul edildi. Bu adım, Bern’de kira fiyatlarının dengelenmesi için önemli bir kazanım olarak değerlendiriliyor.

1. VBG performans sözleşmesi (%80,56 evet)
   • Konu: 2026–2029 dönemi için Vereinigung Berner Gemeinwesenarbeit (VBG) ile performans sözleşmesi imzalanması.
   • VBG nedir? Sosyal alanlarda faaliyet gösteren bir kuruluş. Mahalle düzeyinde topluluk çalışmaları, gençlik projeleri ve göçmenlere yönelik destek hizmetleri yürütüyor.
   • Sonuç: Çok yüksek bir çoğunlukla kabul edildi (%80,56).
   • Yorum: Bernliler, sosyal uyumu ve toplum içi dayanışmayı güçlendiren projelere büyük destek verdi.
2. “Adil ve ödenebilir kira” girişimi (%74,56 evet)
   • Konu: Kiraların ödenebilir seviyede kalmasını güvence altına almak.
   • Sonuç: %74,56 gibi güçlü bir çoğunlukla kabul edildi.
   • Detay: Girişim, belediyeye kira piyasasına daha aktif müdahale etme, kiracıları koruma ve kooperatifler ile işbirliği yapma sorumluluğu yüklüyor.
   • Önemi: Bern’de artan kira fiyatlarına karşı güçlü bir toplumsal tepki olduğu görüldü. İsviçre’de, özellikle büyük şehirlerde, konut sıkıntısı artık en kritik sosyal meselelerden biri haline geliyor.
3. Hochdorf’ta Sandık Sonuçları: SVP Meclis Koltuğunu Kazandı, Restoran Alımı Kıl Payı Kabul Edildi
4. İsviçre’nin Luzern kantonuna bağlı Hochdorf belediyesinde 28 Eylül 2025’te yapılan yerel seçim ve oylamalarda dikkat çekici sonuçlar çıktı. Hem belediye meclisi için yapılan ara seçim hem de yerel bir satın alma kararı halkın gündemindeydi.
5. SVP’li Mario Bucher belediye meclisine seçildi
6. Belediye meclisinde (Gemeinderat) boşalan koltuk için yapılan seçimde, SVP adayı Mario Bucher ipi göğüsledi. Bucher 1 548 oy alırken, rakibi GLP’li Fabian Britschgi 1 419 oyda kaldı.
7. Katılım oranı yaklaşık %49 olarak gerçekleşti. Bu sonuçla, Hochdorf meclisindeki temsil dağılımında değişiklik oldu ve SP’nin koltuğu SVP’ye geçti.
8. Restoran alımı kıl payı kabul edildi
9. Belediye düzeyinde ayrıca önemli bir yatırım kararı oylamaya sunuldu. Hochdorf’ta bir restoranın belediye tarafından satın alınmasını öngören teklif sadece 10 oy farkla “evet” çıktı. Karar, kamuoyunda yoğun tartışmalara neden olmuştu.
10. E-ID yasası da gündemdeydi
11. Kanton düzeyinde yapılan elektronik kimlik (E-ID) yasası oylamasında, Hochdorf bölgesindeki seçmenler de sandığa gitti. Bölgeden çıkan sonuç %50,33 evet ile yasa lehine oldu. Katılım oranı ise %53,22 olarak kaydedildi.