İsviçre’de emeklilik, mesleki emeklilik sigortası ve sağlık sigortası alanlarını kapsayan geniş çaplı reformlar 2026 yılı itibarıyla yürürlüğe girdi. Federal İçişleri Bakanı Elisabeth Baume-Schneider’in sorumluluğundaki düzenlemelerle birlikte 13. AHV emekli maaşı uygulaması başlarken, kadınların emeklilik yaşı kademeli olarak yükseltildi, sağlık sigortası primleri artırıldı ve aşılar için yeni muafiyetler getirildi.

13. AHV maaşı Aralık ayında ödenecek

Yeni düzenleme kapsamında emekliler, Aralık 2026’da ilk kez “13. AHV maaşı” alacak. Bu ödeme, yıl boyunca alınan toplam emekli maaşının yüzde 8,33’üne denk geliyor.

Ülkede ortalama aylık emekli maaşının yaklaşık 1900 İsviçre frangı olduğu dikkate alındığında, söz konusu ek ödemenin özellikle düşük ve orta gelirli emekliler için önemli bir destek oluşturması bekleniyor.

Ancak düzenlemeye göre yalnızca Aralık ayında hayatta olan ve emeklilik hakkı devam eden kişiler bu ödemeden yararlanabilecek. Vefat edenlerin mirasçılarına ödeme yapılmayacak. Federal hükümet, bu uygulamayla yıllık yaklaşık 135 milyon frank tasarruf sağlanacağını açıkladı.

13. maaş uygulamasının devlete yıllık maliyetinin 4 ila 5 milyar frank arasında olacağı belirtilirken, finansmanın hangi kaynaklardan karşılanacağına ilişkin siyasi tartışmaların ise sürdüğü bildirildi.

Kadınların emeklilik yaşı yükseltildi

2022’de halk oylamasıyla kabul edilen emeklilik reformu doğrultusunda kadınların emeklilik yaşı kademeli olarak 65’e çıkarılıyor.

Geçiş süreci çerçevesinde yaş sınırı her yıl üç ay artırılıyor. Buna göre 1962 doğumlu kadınlar 2026 yılında 64 yıl 6 ay yaşında emekli olabilecek.

Reformdan etkilenen kadınlara, gelir kaybını telafi etmek amacıyla ömür boyu aylık en fazla 80 İsviçre frangı ek ödeme yapılacak. Daha erken emekliliği tercih edenler ise aylık maaşlarında kesintiyle karşı karşıya kalacak.

Kültür ve medya sektörüne yeni sigorta kapsamı

2026 itibarıyla kültür ve medya sektöründe kısa süreli veya düşük gelirli çalışanlar için sosyal güvenlik kapsamı genişletildi.

Korolar, müzeler, tasarım şirketleri ile dijital ve basılı medya kuruluşlarında çalışan kişiler artık ilk kazandıkları franktan itibaren AHV primine tabi olacak. Düzenlemenin özellikle serbest çalışanlar ve geçici sözleşmeyle çalışanlar için daha güçlü bir sosyal güvence sağlaması amaçlanıyor.

Mesleki emeklilikte enflasyon ayarlaması

Mesleki emeklilik sigortası (BVG) kapsamında dul, yetim ve engelli maaşları bu yıl ilk kez enflasyona göre güncellendi. Artış oranı yüzde 2,7 olarak belirlendi.

Bu tür maaşların normal şartlarda her üç yılda bir enflasyona göre ayarlanması öngörülürken, sonraki artışların AHV’deki uyarlamalara paralel şekilde yapılacağı bildirildi.

Üçüncü emeklilik sütununda geriye dönük ödeme imkânı

Üçüncü emeklilik sütunu olarak bilinen “Säule 3a” sisteminde de önemli bir değişikliğe gidildi.

Sigortalılar, geçmiş yıllarda eksik yatırılan katkı paylarını 10 yıla kadar geriye dönük olarak tamamlama hakkına kavuştu. Bu uygulamanın özellikle düzensiz gelir elde edenler ve genç çalışanlar için uzun vadeli emeklilik birikimini güçlendirmesi hedefleniyor.

Sağlık sigortası primleri arttı

Zorunlu temel sağlık sigortası primleri 2026 itibarıyla ülke genelinde ortalama yüzde 4,4 oranında artırıldı.

Yeni rakamlara göre:

• Ortalama aylık prim: 393 frank
• 26 yaş üstü yetişkinler: 465 frank
• Genç yetişkinler: 326 frank
• Çocuklar: 122 frank

Artışın kantonlara göre farklılık gösterdiği belirtilirken, düşük gelirli haneler için prim desteği bütçelerinin artırıldığı açıklandı.

Yeni düzenlemeye göre kanton yönetimleri, sağlık sigortası giderlerinin yüzde 3,5 ila 7,5’ini karşılamakla yükümlü olacak.

Yeni sağlık tarifesi sistemi devreye alındı

Sağlık sektöründe 2004’ten bu yana kullanılan “TARMED” tarifesi kaldırılarak yerine “Tardoc” adlı yeni ücretlendirme sistemi getirildi.

Yeni sistem, yaklaşık 1400 tıbbi işlem için standart ücret belirlenmesini ve ayakta tedavilerde daha şeffaf bir fiyatlandırma yapılmasını öngörüyor. Karmaşık tedaviler için ise sabit paket ücret uygulaması getirildi.

Federal hükümet, sistem değişikliğinin toplam sağlık harcamalarını yaklaşık 13 milyar frank seviyesinde tutmayı hedeflediğini bildirdi.

Aşılar için muafiyet uygulaması başladı

2026 itibarıyla federal hükümetin tavsiye ettiği temel aşılar ve bu aşılarla ilgili doktor muayeneleri, sigorta muafiyet tutarından (franchise) çıkarıldı.

Buna göre sigortalılar yalnızca yüzde 10’luk katılım payını ödeyecek.

Ayrıca hamile kadınlara uygulanan RSV (solunum yolu virüsü) aşısı da temel sağlık sigortası kapsamına alındı. Bu uygulamayla yeni doğan bebeklerin doğumdan itibaren korunmasının hedeflendiği belirtildi.

Edelweiss’te de bugünden itibaren daha sıkı kurallar geçerli
Swiss Havayolları ile Edelweiss, uçuş güvenliği gerekçesiyle powerbank kullanımına yönelik yeni düzenlemeleri bugünden itibaren yürürlüğe koydu. Yeni kurallara göre yolcular, uçak içinde cep telefonu, tablet ve benzeri elektronik cihazlarını powerbank aracılığıyla şarj edemeyecek.

Ayrıca yolcuların el bagajında en fazla iki adet powerbank taşımasına izin verilecek. Powerbank’lerin check-in yapılan bagajlarda taşınması ise halihazırda yasak kapsamında bulunuyor.

Bu kapsamda elektronik cihazlar yalnızca uçaktaki priz veya USB girişleri üzerinden şarj edilebilecek. Ancak kısa ve orta mesafeli uçuşlarda tüm uçaklarda bu tür bağlantı noktalarının bulunmadığına dikkat çekiliyor. Havayolu şirketleri, yolculara uçuş öncesinde cihazlarını tam şarj etmelerini tavsiye ediyor.

Kararın gerekçesi: yangın riski

Swiss ve Edelweiss’in bağlı bulunduğu Lufthansa Group, düzenlemenin grup genelinde uygulandığını açıkladı. Şirketler, powerbank’lerde kullanılan lityum pillerin arıza durumunda yangına yol açabilmesi nedeniyle bu kararın alındığını bildirdi.

Detaylı kurallar

Yeni düzenlemeye göre powerbank’lerin baş üstü bagaj dolaplarına konulması yasak. Bu cihazlar yalnızca koltuk altındaki el bagajında, koltuk cebi içinde veya yolcunun üzerinde taşınabilecek.

Kapasitesi 100 ile 160 watt-saat arasında olan powerbank’ler için ise havayolundan özel izin alınması gerekiyor. Benzer kurallar elektronik sigaralar için de geçerli.

Diğer havayollarında durum

Uluslararası havayolları arasında powerbank kullanımına ilişkin uygulamalar farklılık gösteriyor. Emirates, 1 Ekim 2025 itibarıyla mobil şarj cihazlarının kullanımını yasakladı. Air France, Singapore Airlines ve Qatar Airways de benzer kısıtlamalar uyguluyor.

ABD merkezli havayollarında ise kuralların görece daha esnek olduğu belirtiliyor. EasyJet ve Ryanair gibi düşük maliyetli havayollarında powerbank kullanımına hâlen izin veriliyor.

Yolculara uyarı

Uzmanlar, yolcuların seyahat öncesinde uçacakları havayolunun güncel kurallarını kontrol etmelerini öneriyor. Ayrıca Aerolopa ve Seatmaps gibi internet siteleri üzerinden uçaktaki koltuklarda priz veya USB bağlantısı bulunup bulunmadığı da öğrenilebiliyor.

İsviçre’nin Valais (Wallis) kantonuna bağlı Crans-Montana kentinde yılbaşı gecesi bir eğlence mekânında çıkan ve 40 kişinin hayatını kaybettiği, 116 kişinin yaralandığı yangın faciasının ardından kanton yönetimi mağdurlar için acil mali destek kararı aldı.

Valais Kantonu Şehir Konseyi (Staatsrat), yaptığı açıklamada, yangında yaşamını yitirenlerin aileleri ile hastaneye kaldırılan tüm yaralılara kişi başı 10 bin İsviçre frangı tutarında tek seferlik yardım ödeneceğini duyurdu.

Açıklamada, kararın mağdurların ve ailelerinin “en az bürokratik işlemle hızlı biçimde desteklenmesini amaçladığı” vurgulandı. Yardımdan, hayatını kaybeden 40 kişinin yakınları ile tedavi altına alınan 116 kişi yararlanacak. Hak sahipleriyle doğrudan kanton yönetiminin iletişime geçeceği bildirildi.

Ulusal yas günü düzenlendi

Facianın ardından 9 Ocak Cuma günü ülkede ulusal yas ilan edilirken, Martigny kentinde resmi anma töreni düzenlendi. Törene arama-kurtarma ekipleri, yetkililer ve çok sayıda vatandaş katıldı. Hayatını kaybedenlerin önemli bölümünün gençlerden oluştuğu belirtildi.

Federal hükümetten destek mesajı

İsviçre Federal Konseyi de mağdurlara destek sözü verdi. Yapılan açıklamada, mevcut sigorta ve mağdur destek sisteminin bu büyüklükte bir felaket için yeterli olup olmadığının değerlendirileceği, gerekirse parlamentodan ek bütçe talep edileceği ifade edildi.

Adalet, İçişleri ve Maliye bakanlıklarının ortak bir çalışma yürüterek Şubat 2026 sonuna kadar federal kaynakların nasıl devreye alınabileceğini belirlemesi bekleniyor.

Güvenlik önlemleri sıkılaştırılıyor

Kanton yönetimi ayrıca, kamuya açık alanlarda piro-teknik maddelerin (maytap, meşale vb.) kullanımını yasaklama kararı aldı. Belediyelerde görev yapan güvenlik sorumlularının eğitimlerinin artırılması ve denetimlerin daha etkin izlenmesi için dijital bir platform kurulması da planlanıyor.

Bağışlar için bağımsız vakıf kurulacak

Valais kantonu, bağışların toplanması için özel bir banka hesabı açıldığını ve bu paraların devletin zararlarını karşılamak için kullanılmayacağını duyurdu. Bağışların yönetimi ve dağıtımı için federal, kantonal ve yerel makamların katılımıyla bağımsız bir vakıf kurulacağı bildirildi.

Soruşturma sürüyor

Yangının çıktığı “Le Constellation” adlı barın işletmecisi ve ortaklarından Jacques Moretti’nin tutuklu bulunduğu, eşi ve diğer ortağı Jessica Moretti’nin ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığı açıklandı.

Yetkililer, Jessica Moretti hakkında yurt dışına çıkış yasağı, kimlik belgelerine el konulması ve düzenli olarak polise imza verme gibi tedbirler uygulandığını bildirdi.

Olayla ilgili adli soruşturma çok yönlü olarak sürerken, İtalya da hayatını kaybeden vatandaşları nedeniyle davaya müdahil olabileceğini duyurdu.