İsviçre’de, Elon Musk’a ait X platformunda geliştirilen yapay zekâ sohbet botu “Grok” üzerinden üretilen içerikler yargıya taşındı. Maliye Bakanı Karin Keller-Sutter hakkında sosyal medyada yayılan cinsiyetçi ve hakaret içeren ifadeler üzerine Bern-Mittelland Savcılığı soruşturma başlattı.

Olay, bir kullanıcının Grok’a verdiği komutlar sonucunda, Keller-Sutter’a yönelik aşağılayıcı ve cinsiyetçi ifadelerin üretilmesiyle ortaya çıktı. Söz konusu içerik kısa sürede silinse de, konu kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.

Şikâyetin bizzat Keller-Sutter tarafından “faili meçhul” olarak yapıldığı bildirildi. Bakanlık yetkilileri, özellikle kadın siyasetçilere yönelik nefret söylemlerine karşı hukuki sürecin işletilmesinin önemine dikkat çekti.

Soruşturma kapsamında yalnızca içeriği üreten kullanıcı değil, aynı zamanda yapay zekâ sisteminin ve platformun sorumluluğu da değerlendiriliyor. Savcılık, Grok’un bu tür içerikleri üretmesine imkân tanıyıp tanımadığını ve X platformunun denetim yükümlülüklerini incelemeye aldı.

Yetkililer, bu dosyanın İsviçre’de yapay zekâ kaynaklı hakaret ve nefret söylemi konusunda emsal teşkil edebileceğini belirtiyor. Özellikle dijital platformların ve yapay zekâ araçlarının hukuki sorumluluğunun sınırları bu süreçte netleşebilir.

Avrupa genelinde de benzer tartışmalar sürüyor. Yapay zekâ tarafından üretilen yanıltıcı veya zarar verici içeriklere karşı hem ulusal hem de Avrupa Birliği düzeyinde yeni düzenlemeler gündemde.

Soruşturmanın ilerleyen süreçte hem kullanıcı hem de platform açısından önemli hukuki sonuçlar doğurması bekleniyor.

İsviçre’de göç konusu, yaklaşan referandum öncesinde yeniden siyasi gündemin merkezine yerleşti. Resmi veriler, ülkeye yönelik göçün büyük bölümünün Avrupa ülkelerinden gerçekleştiğini ortaya koyuyor.

2025 yılında İsviçre’ye net yaklaşık 75 bin kişi göç etti. Bu kişilerin yüzde 68’i Avrupa Birliği (AB) ve Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkelerinden gelirken, yüzde 32’si üçüncü ülkelerden oluştu. Avrupa’dan gelen göçte Almanya, İtalya ve Fransa ilk sıralarda yer aldı.

Uzmanlar, İsviçre’ye yönelik bu yoğun göçün temel nedenlerinden birinin ekonomik faktörler olduğuna dikkat çekiyor. Özellikle Almanya, Fransa ve İtalya gibi komşu ülkelerde yaşayan birçok kişi, daha yüksek maaşlar ve güçlü iş imkânları nedeniyle İsviçre’yi tercih ediyor. Ülkedeki ücret seviyesinin Avrupa ortalamasının üzerinde olması, nitelikli iş gücü için önemli bir çekim unsuru oluşturuyor.

Federal makamların verilerine göre, Avrupa’dan gelen göçmenlerin yüzde 71’i iş amacıyla İsviçre’ye geliyor. Aile birleşimi yaklaşık yüzde 20, eğitim amaçlı göç ise yüzde 7 seviyesinde bulunuyor.

Üçüncü ülke vatandaşlarında ise göç nedenleri farklılık gösteriyor. Bu grupta en yaygın neden yüzde 42 ile aile birleşimi olurken, yüzde 23’lük kesim iltica başvuruları kapsamında ülkeye geliyor. 2025 yılında İsviçre’de 25 bin 781 iltica başvurusu yapılırken, 7 bin 382 kişiye koruma statüsü verildi, 5 bin 5 kişi ise geçici olarak kabul edildi.

İş gücü piyasasında da belirgin farklar dikkat çekiyor. Avrupa’dan gelen göçmenlerin istihdam oranı yüzde 86,8 ile yerli nüfusun (yüzde 84,9) üzerinde seyrederken, üçüncü ülke vatandaşlarında bu oran daha düşük seviyede kalıyor.

İsviçre ekonomisinin sanayi, sağlık, hizmet ve inşaat sektörlerinde hem yüksek nitelikli hem de sezonluk iş gücüne ihtiyaç duyması, göçün büyük ölçüde iş gücü talebiyle şekillendiğini ortaya koyuyor.

14 Haziran’da oylanacak girişim ise ülke nüfusunun 10 milyonla sınırlandırılmasını öngörüyor. Referandum öncesinde göç verileri ve ekonomik etkileri kamuoyunda yoğun şekilde tartışılmaya devam ediyor.

İsviçre’de hakkında sınır dışı kararı bulunan bazı kişilerin ülkede kalmaya devam ettiği görülüyor. Resmi verilere göre, geri gönderme kararı kesinleşmiş yaklaşık 5 bin kişi henüz İsviçre’den ayrılmadı.

İsviçre Devlet Göç Sekreterliği (SEM) verilerine göre, ülkede 4 bin 902 kişi hakkında verilen geri gönderme kararına rağmen bu kişiler hâlen ülkede bulunuyor. Bu sayının son bir yıl içinde yüzde 7,6 oranında arttığı bildirildi.

Yetkililer, geri gönderme süreçlerinin çeşitli nedenlerle zaman alabileceğini belirtiyor. SEM’e göre devam eden hukuki süreçler, idari işlemler ve bireysel durumlar, sınır dışı kararlarının uygulanmasında gecikmelere yol açabiliyor. Ayrıca bazı bölgelerdeki güvenlik ve ulaşım koşullarının da süreci etkilediği ifade ediliyor.

Verilere göre, geri gönderme kararı bulunan kişiler arasında farklı ülke vatandaşları yer alıyor. Bu kapsamda Irak vatandaşları da bulunurken, Mağrip ülkelerinden (Cezayir, Fas, Tunus) gelen kişilerin sayısının daha yüksek olduğu görülüyor.

Öte yandan geri gönderme süreci, ilgili ülkelerin iş birliğine bağlı olarak ilerliyor. Bazı ülkelerin geri kabul konusunda sınırlı iş birliği sunması, sürecin uzamasına neden olabiliyor. Bu durumda geri dönüşler çoğunlukla gönüllü olarak gerçekleşiyor.

İsviçre makamları, geri gönderme uygulamalarının yasal çerçevede ve uluslararası yükümlülükler doğrultusunda yürütüldüğünü vurguluyor. SEM Sözcüsü Nicolas Cerclé, ülkenin geri dönüş süreçlerinde Avrupa ortalamasının üzerinde bir uygulama oranına sahip olduğunu belirtti. 2024 yılı itibarıyla bu oranın yüzde 69 olduğu ifade edilirken, Avrupa Birliği ülkelerinde bu oranın genellikle yüzde 20 ila 30 arasında değiştiği bildiriliyor.

Uzmanlar, göç ve geri dönüş süreçlerinin çok boyutlu yapısına dikkat çekerek, hukuki, insani ve uluslararası iş birliği unsurlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.