Elbette — metnin tamamını profesyonel bir gazeteci üslubuyla, kapsamlı, akıcı ve tüm detayları koruyarak yeniden yazdım. Aşağıdaki metin, bir gazetenin pazar günü canlı oy takibi yapan özel seçim/oylama yayını tarzında düzenlenmiştir.

İsviçre’de Oylama Günü: “Sex? Aber Safe!” İnisiyatifi Reddedildi – Ülke Genelinde Sonuçlar Netleşiyor

İsviçre, 30 Kasım Pazar günü sandık başına giderek hem ulusal hem kantonal hem de yerel düzeyde birçok kritik konu hakkında karar verdi. 20 Minuten ekibi, gün boyunca gelen tüm sonuçları anlık olarak aktardı. İşte ülke genelinde öne çıkan başlıklar, dikkat çeken oylama trendleri ve şehirlerden gelen ilk değerlendirmeler…

St. Gallen: “Sex? Aber Safe!” İnisiyatifine Açık Red

Şehrin en çok tartışılan oylamalarından biri olan “Sex? Aber Safe!” inisiyatifi sandıkta net bir biçimde reddedildi.
Genç Yeşiller tarafından hazırlanan teklif, gençlere ücretsiz cinsel yolla bulaşan hastalık (CYBH) testleri sağlanmasını öngörüyordu.

• Hayır oyu oranı: %66,4
• Katılım: %42,5

İnisiyatif komitesi, sonuçları “finansal korkuların tetiklenmesi” olarak yorumladı. Genç Yeşiller Kanton St. Gallen Eş Başkanı Diego Müggler, “Bu sonuç, cinsel sağlığa karşı bir red değil; bütçe kaygılarının sandığa yansımasıdır. Ancak sağlık hizmetlerindeki boşluk hâlâ gerçek ve birinin bunu kapatması gerekiyor” açıklamasında bulundu.

Bern: “Welle” Bisiklet Garajına Yeşil Işık

Bern kentindeki Welle 7 bölgesinde bulunan büyük kapasiteli bisiklet garajı en az 2030’a kadar faaliyet göstermeye devam edecek.

• Proje maliyeti: 2,4 milyon İsviçre frangı
• Onay oranı: Yaklaşık %75
• Garaj kapasitesi: 660 bisiklet

Basel-Landschaft: Naubrücke Taşınıyor, EL Yasası Revizyonu Reddedildi

Laufen BL’de tartışmalı Naubrücke’nin taşınması projesi halktan güçlü bir destek aldı.

• Naubrücke projesi: %64,9 Evet
• Maliyet: 47 milyon frangın üzerinde

Aynı gün oylanan Ek Tamamlayıcı Yardımlar Yasası revizyonu ise %55,2 ile reddedildi. Katılım yaklaşık %39’da kaldı.

Fribourg: 23 Franklık Asgari Ücret Önerisi Düştü

Kanton Fribourg’da saatlik 23 frank asgari ücret talep eden girişim %53,5 ile reddedildi.
Katılım oranı: %41.

Schaffhausen: Kültür Başkenti Yarışından Geri Adım – Ancak Hastane Projesine Onay

Schaffhausen halkı, şehrin 2030 İsviçre Kültür Başkenti adaylığı için istenen 4 milyon franklık fonu kabul etmedi.

Öte yandan, Kantonspital için planlanan 400 milyon franklık yenileme projesine kanton tarafından sağlanacak katkı halk tarafından onaylandı.

• Hastane yenilemesine kanton katkısı: 130 milyon frangın üzerindeki paket
• Onay oranı (ilk projeksiyon): %84,8

Basel-Landschaft: FDP’li Eigenmann Hükümete Seçildi

Açık kalan hükümet koltuğu için yapılan seçimde Markus Eigenmann (FDP), GLP’li rakibi Sabine Bucher’i geride bıraktı.

• Eigenmann: 29.789 oy
• Bucher: 27.044 oy
• Katılım: %33,3

Eigenmann, görevini Monica Gschwind’in ardından devralacak.

Appenzell Ausserrhoden: Yeni Anayasa Yolda, Yabancılara Oy Hakkı Reddedildi

Kanton halkı, iki versiyon halinde oylanan yeni anayasanın yabancılara oy hakkı içermeyen versiyonunu açık farkla kabul etti.

• Yeni anayasa (oy hakkı olmadan): %75’ten fazla Evet
• Katılım: %50,2

10 yıldır kantonda yaşayan yabancılara kantonal düzeyde oy hakkı verilmesi önerisi ise net biçimde reddedildi.

Aargau: Belediye Yönetimleri ve Bütçeler Belirlendi

Aarau’da iki koltuğun boş olduğu belediye hükümeti yeniden tam kadro:

• Daniel Fondado (SP) ve Nina Suma (FDP) seçildi.
• Belediye Başkanlığı ve Başkan Yardımcılığı FDP’de kaldı:
  • Başkan: Hanspeter Hilfiker
  • Başkan Yardımcısı: Suzanne Marclay-Merz

Aynı kantonda birçok belediyede bütçeler de oylanarak onaylandı. Aarau’da 3,2 milyon franklık açık içeren bütçe kabul edildi.

Zug: Beeinträchtigte İçin Tarihi Karar – Oy Hakkı Genişletildi

Zug kantonu, zihinsel veya bilişsel engeli nedeniyle bugüne kadar oy kullanamayan bireyler için yasa değişikliğini kabul etti.

• Evet oranı: %51,34

Böylece Zug, son yıllarda benzer kararlar alan Cenevre, Appenzell Innerrhoden ve Glarus’un arasına katıldı.

Aargau’da Çift Farklı Sonuç: Bir Yerde Tempo 30, Bir Yerde Hayır

• Muri AG: Tüm yerleşim içinde Tempo 30 uygulaması kabul edildi.
• Kaisten: Referandum sonucu Tempo 30 reddedildi.

St. Gallen: Reinraum ve Yeni Zollzentrum Projelerine Güçlü Destek

Teknoloji ve güvenlik altyapısını güçlendirmeyi amaçlayan iki önemli proje yüksek oy oranlarıyla onaylandı.

• FHO OST kampüsünde “Reinraum” inşası: 20 milyon franklık kredi, %80’e yakın destek
• St. Margrethen’de yeni gümrük merkezi: %80 onay

Yeni merkezde Kanton Polisi ve Federal Gümrük Güvenlik Birimi birlikte görev yapacak.

Aargau: Yeni Hâkimler Seçildi

Kanton genelinde boşalan barış yargıçlığı ve ilçe mahkemesi pozisyonları için yapılan seçimlerde:

• Laufenburg: Peter Frey (bağımsız) seçildi
• Bremgarten Kreis VI: Harry Lütolf (Die Mitte)
• Zofingen: Ursula Hinden (bağımsız)
• İlçe mahkemesi başkanlığı için ikinci tur 8 Mart 2026’da yapılacak.

Graubünden: Hükümet Üyelerine “Altın Paraşüt” Sonlandırılıyor

Graubünden halkı, eski hükümet üyelerine ömür boyu maaş ödenmesini durduran inisiyatifi yaklaşık %66 ile kabul etti.

• Tasarruf: Yıllık 1,5 milyon frank
• Eski uygulama: Yılda maksimum 115.000 frank, ömür boyu
• Katılım: %42

Luzern: Kanton Çapında Uygulanacak Yeni Çocuk Bakım Yasası

SP’nin “Bezahlbare Kitas für alle” girişimi reddedildi ancak karşı teklif kabul edildi.

Yeni yasa:

• Tüm kantonda ortak bir çocuk bakım standardı oluşturuyor.
• Her belediyede bakım kuponu sistemini zorunlu kılıyor.
• Düşük ve orta gelirli ailelere daha fazla destek sağlıyor.
• 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girecek.

Genel Değerlendirme

30 Kasım oylamaları, İsviçre’nin birçok kantonunda mali disiplin, sosyal hizmetlerin kapsamı ve yerel altyapı yatırımlarının geleceği üzerine yoğunlaştı. Özellikle St. Gallen’de “Sex? Aber Safe!” inisiyatifinin reddi ve Zug’da engelliler için oy hakkının genişletilmesi, günün en dikkat çekici kararları arasında yer aldı.