Fribourg Kantonu, Fransızca ile Almancanın kamusal alandaki kullanımını düzenleyecek ilk kapsamlı resmî diller yasasına doğru ilerliyor. On yıllardır tartışılan tasarı, 1 Eylül’de Büyük Konsey’de ele alınmaya başlandı; incelemenin 4 Eylül’de sürmesi öngörüldü. Mevcut kaynaklarda nihai kabul oylaması henüz doğrulanmadığı için süreç devam ediyor.

Fribourg Anayasası kantonun resmî dillerini Fransızca ve Almanca olarak tanıyor. Yeni yasa tasarısı ise özellikle belediyelerin tek veya iki resmî dil belirleyebilmesi için açık kurallar getiriyor. Buna göre bir dilsel azınlığın en az 25 yıldır kesintisiz biçimde yerleşik olması ve belediye nüfusunun yüzde 10’undan fazlasını oluşturması gerekiyor. Ayrıca ilgili belediyenin, söz konusu dilin çoğunlukta olduğu bir bölgeyle bağlantısı bulunmalı.

Bu koşulların sağlanması belediyeyi otomatik olarak iki dilli yapmayacak. Kararın halk oylamasıyla alınması öngörülüyor. Süreci belediye konseyi, genel konsey, belediye meclisi ya da nüfusun yüzde 10’u başlatabilecek. Böylece son söz yerel halka bırakılırken belediye özerkliği korunacak.

Tasarıdaki yüzde 10’luk azınlık eşiğinin yüzde 20’ye yükseltilmesini isteyen değişiklik önerisi, parlamentoda 68’e karşı 30 oyla reddedildi; bir üye çekimser kaldı. Hükümetin mevcut hesaplamasına göre Fribourg/Freiburg ve Murten/Morat dâhil 10 belediye şartları karşılıyor. Bu belediyelerde yaklaşık 68 bin kişi yaşıyor.

İki dilliliği kabul eden bir belediyede halk, makamlarla Fransızca veya Almanca iletişim kurabilecek ve yanıtını aynı dilde alabilecek. Resmî metinlerin de iki dilde sunulması hedefleniyor. Kanton yönetimi düzenlemeyi, 2004 Anayasası’nın uzun süredir bekleyen uygulaması ve dil toplulukları arasındaki kurumsal denge açısından “tarihî bir adım” olarak değerlendiriyor.

#İsviçre#Fribourg#İkiDillilik#Fransızca

Ticino Savcılığı, Lega dei Ticinesi üyesi Hükümet Konseyi Üyesi Claudio Zali hakkında cinsel dokunulmazlığa karşı suç iddialarıyla bağlantılı bir ceza soruşturması yürütüyor. Soruşturmanın birkaç yıl öncesine uzanan olaylarla ilgili olduğu bildirildi.

Savcılık, dosyanın üçüncü bir kişinin açıklamaları üzerine açıldığını doğruladı. Zali’nin şüpheli sıfatıyla sorgulandığı, ancak kendisine yöneltilen bütün suçlamaları reddettiği açıklandı. Olası mağdurun davaya özel davacı olarak katılmadığı da belirtildi.

LaRegione’nin aktardığı bilgilere göre soruşturmada İsviçre Ceza Kanunu’nun, ayırt etme veya direnme yeteneği bulunmayan kişilerle gerçekleştirilen cinsel eylemler ile ihtiyaç veya bağımlılık durumunun istismar edilmesini düzenleyen hükümleri üzerinde duruluyor. Ancak savcılık, soruşturmanın gizliliği ve olası mağdurun korunması nedeniyle olayların ayrıntılarını açıklamadı.

Zali, hakkında kesinleşmiş herhangi bir mahkeme kararı bulunmadığını belirterek erken istifa çağrılarını kabul etmedi. Görevini daha önce duyurulduğu üzere 30 Eylül 2026’ya kadar sürdürmek istediğini açıkladı ve kamuoyunu masumiyet karinesine saygı göstermeye çağırdı.

Ticino Hükümeti ise Zali’nin istifa tarihini öne çekmeyi reddetmesinin ardından idari bir karar aldı. Zali’nin yönettiği Çevre ve Bölge Departmanına bağlı bütün görev, yetki ve dosyalar Hükümet Konseyi Üyesi Raffaele De Rosa’ya devredildi. Böylece Zali hükümetteki görevini resmen korusa da kendi departmanını yönetme yetkisini kaybetti.

Ticino’daki birçok siyasi parti, hükümetin güvenilirliğinin korunması gerekçesiyle Zali’nin derhâl görevden ayrılmasını istiyor. Yaşanan gelişmeler kanton yönetiminde ciddi bir siyasi ve kurumsal tartışmaya yol açtı.

Claudio Zali’ye yöneltilen iddialar henüz mahkeme tarafından karara bağlanmadı. Soruşturma devam ettiği için Zali hukuk önünde masum kabul ediliyor.

Batı İsviçre’deki yedi kanton hükümeti, İsviçre ile Avrupa Birliği arasında hazırlanan yeni anlaşmalar paketine ortak destek verdi. Bern, Fribourg, Cenevre, Jura, Neuchâtel, Vaud ve Valais temsilcileri, Bilateraller III paketinin İsviçreli şirketlerin Avrupa pazarına uzun vadeli erişimini güvence altına almak için gerekli olduğunu açıkladı.

Batı İsviçre Hükümetleri Konferansı bünyesindeki kanton temsilcileri, Fribourg’daki uluslararası faaliyet gösteren Polytype şirketinde bir araya geldi. Temsilciler, AB ile mevcut anlaşmaların Avrupa hukukundaki değişikliklere göre düzenli biçimde güncellenmesi gerektiğini vurguladı.

İsviçre, kurumsal çerçeve anlaşması müzakerelerini 2021’de sona erdirmişti. Bunun ardından Brüksel, pazara erişimi düzenleyen bazı mevcut anlaşmaları güncellememeye başladı. Batı İsviçre hükümetlerine göre Avrupa Birliği mevzuatı değişirken İsviçre ile yapılan anlaşmaların eski hâliyle kalması, şirketler için ek işlemlere, yeni engellere ve daha yüksek maliyetlere neden olabilir.

Kantonlar, bu durumun zamanla yalnızca doğrudan ihracat yapan büyük şirketleri değil, bu şirketlere ürün ve hizmet sağlayan küçük ve orta ölçekli işletmeleri de etkileyebileceği uyarısında bulundu.

Bilateraller III paketi; kişilerin serbest dolaşımı, ulaşım, tarım ve bazı teknik standartlarla sertifikaların karşılıklı tanınması gibi alanlardaki mevcut anlaşmaların düzenli olarak güncellenmesini öngörüyor.

Paket kapsamında ilgili alanlarda AB hukukundaki gelişmelerin İsviçre mevzuatına aktarılması planlanıyor. Batı İsviçre Hükümetleri Konferansı, bu süreçte İsviçre’nin siyasi karar mekanizmalarının ve doğrudan demokrasi araçlarının korunacağını belirtti. Bern ile Brüksel arasında çıkabilecek anlaşmazlıklar için de bir çözüm mekanizması oluşturulması öngörülüyor.

Kanton hükümetleri ayrıca İsviçre’nin Horizon Europe gibi Avrupa araştırma ve eğitim programlarına kalıcı katılımının üniversiteler ve şirketler açısından önemine dikkat çekti.

Bilateraller III paketi şu anda Federal Parlamento’da görüşülüyor. Yedi kantonun açıklaması parlamentonun nihai kararı anlamına gelmiyor; Batı İsviçre hükümetlerinin ortak siyasi tutumunu gösteriyor.

#İsviçre#Schweiz#Suisse#AvrupaBirliği