İsviçre pasaportu almak isteyenlerin ödediği ücretler kantonlara göre önemli ölçüde değişiklik gösteriyor. Basel kentinde vatandaşlık ücretleri düşürülürken, Bern’de ise maliyetler halen yüksek seviyede bulunuyor.

Basel-Stadt Büyük Konseyi, çarşamba günü aldığı kararla vatandaşlık başvuru ücretlerinde indirime gitti. Buna göre 25 yaş altındaki kişiler artık kanton ve belediye düzeyinde herhangi bir ücret ödemeyecek, yalnızca 100 franklık federal başvuru bedelini karşılayacak.

25 yaş ve üzerindeki yetişkinler için ise Basel kentinde vatandaşlık ücreti 1750 franktan 900 franka indirildi. Bu tutara federal düzeydeki 100 franklık harç da dahil.

Bern’de maliyet daha yüksek

Bern kentinde vatandaşlık başvurusu yapan yetişkinler ise kantona 1150 frank, belediyeye ise 400 frank ödeme yapıyor. Böylece toplam maliyet Basel’e kıyasla neredeyse iki katına ulaşıyor.

Bern Belediye Meclisi, kasım ayında belediye düzeyindeki vatandaşlık ücretlerinin kaldırılmasını talep eden bir önergeyi gündeme almıştı. Konuya ilişkin değerlendirme süreci devam ediyor.

“Farklar fazla”

Fiyat Denetleme Kurumu’na göre kantonlar arasındaki ücret farklılıkları oldukça yüksek. Uzmanlar, vatandaşlık sürecinde uygulanan harçların ülke genelinde daha uyumlu hale getirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

İsviçre’nin Thurgau kantonunda Büyük Konsey, Federal Mahkeme’nin kararına rağmen bir Suriyelinin vatandaşlık başvurusunu reddetti. Karar, ülke genelinde tartışma yarattı.

Federal Mahkeme’nin ilgili başvuru sahibinin vatandaşlığa kabul edilmesi yönündeki kararına karşın, kanton parlamentosu çarşamba günü yapılan oylamada başvuruyu 72’ye karşı 42 oyla geri çevirdi. Ret kararının gerekçesi olarak başvuru sahibinin mali durumunun yeterince istikrarlı olmaması ve entegrasyonunun yetersiz görülmesi gösterildi.

“Siyasi bir mesaj”

Kanton Meclisi Başkanı Peter Bühler (Mitte), oylamanın ardından yaptığı değerlendirmede, kararın daha geniş bir siyasi bağlamda ele alınması gerektiğini belirtti. Bühler, Almanya ve Avusturya gibi komşu ülkelerdeki göç tartışmalarının İsviçre’ye de yansıdığını ifade etti.

Bühler, son sözün yine Federal Mahkeme’ye ait olacağını vurgulayarak, “Biz siyasi bir mesaj verdik. Nihai kararı en yüksek yargı mercii verecek.” dedi.

“Entegrasyon yetersiz” iddiası

Ret kararını savunan milletvekilleri, başvuru sahibinin kanton yasalarında öngörülen şartları yerine getirmediğini ileri sürdü. SVP’li milletvekili Hermann Lei, başvuru sahibinin mali durumunun düzensiz olduğunu ve dil yeterliliğinin yetersiz kaldığını savundu.

EDU’lu Peter Schenk de mali istikrarın vatandaşlık için temel şartlardan biri olduğunu belirtti. GLP’li Celina Hug ise, bireylerin yalnızca haklarını talep etmekle kalmayıp topluma karşı yükümlülüklerini de yerine getirmesi gerektiğini ifade etti.

Karara sürpriz şekilde Sosyal Demokrat Parti (SP) içinden de destek geldi. SP Grup Başkanı Barbara Dätwyler, konunun ideolojik değil, yasal çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, “Şartları yerine getirenleri memnuniyetle vatandaşlığa alırız. Ancak kanton yasasına uymayan başvuruları kabul edemeyiz.” dedi.

Hukuki tartışma sürebilir

FDP’li hukukçu Thomas Leu ise Federal Mahkeme kararına rağmen ret yönünde oy kullanılmasının hukuki sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu. Leu, mevcut yasalar değiştirilmediği sürece uygulanması gerektiğini ifade etti.

Kararın ardından gözler yeniden Federal Mahkeme’ye çevrildi. Yüksek mahkemenin kanton parlamentosunun bu kararını tekrar bozup bozmayacağı merak konusu olurken, vatandaşlık kriterleri ve kantonların yetki alanına ilişkin tartışmaların süreceği değerlendiriliyor.

İsviçre’nin Thurgau kantonunda Büyük Konsey (Grosser Rat), bir ay önce hayatını kaybetmiş 77 yaşındaki bir kişiye kanton vatandaşlığı verdi. Olay, kamuoyunda şaşkınlığa yol açtı.

Kanton meclisi, çarşamba günü toplam 140 kişiye kanton vatandaşlığı verilmesini oyladı. Oylamanın adaylar tek tek değil, liste halinde yapılması nedeniyle, yaşamını yitirmiş bir kişinin de vatandaşlığa kabul edildiği ortaya çıktı.

Yerel basında yer alan haberlere göre, vatandaşlık başvurusu kabul edilen 77 yaşındaki aday 9 Ocak’ta, yani oylamadan bir aydan fazla süre önce hayatını kaybetti. Ölümün resmi ilanlarda yayımlanmış olmasına rağmen, parlamenterlerin durumu fark etmediği belirtildi.

Yetkililer, söz konusu ismin neden listeden çıkarılmadığı ve sürecin nasıl işlediği konusunda henüz açıklama yapmadı.

Diğer başvurularda sıkı inceleme

Öte yandan Thurgau Parlamentosu’nun vatandaşlık başvurularında genellikle oldukça titiz davrandığı biliniyor.

Nitekim 48 yaşındaki Suriyeli bir başvuru sahibinin dosyası halen tartışma konusu. Söz konusu kişi, Federal Mahkeme kararıyla vatandaşlık hakkı kazanmasına rağmen, kanton meclisi başvuruyu bir yıl önce reddetmişti. Dosya daha sonra İdare Mahkemesi’ne taşındı.

Vatandaşlık oylaması öncesinde de sistemin işleyişi üzerine genel bir tartışma yaşandı. EDU/Aufrecht grubundan Marcel Wittwer, mevcut vatandaşlık sistemini eleştirerek, karar sürecinde siyasetin son sözü söylemesi gerektiğini savundu.

Bir ay önce vefat eden 77 yaşındaki adayın listeye nasıl dahil edildiği ve vatandaşlık kararının neden iptal edilmediği ise belirsizliğini koruyor.