İsviçre Federal Konseyi’nin (Bundesrat) 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe sokacağı Ulusal Littering Düzenlemesi ve Çevre Koruma Kanunu (USG/VVEA/OBV) ile sokak kirliliğiyle mücadelede yeni bir dönem başlıyor.

1 Ağustos Ulusal Gün itibarıyla, kantonlar arasındaki yetki karmaşasına son veriliyor. Artık küçük bir izmaritten sokak kenarına kaçak bırakılan eski mobilyalara kadar her türlü kirletmeye ağır idari para cezaları (Ordnungsbussen) uygulanacak!

Eski Sistem vs. Yeni Sistem: Ne Değişti?

Eski Sistemde: Cezalar kanton ve belediyelere göre değişiyordu (Flickenteppich). Bir kantonda cezasız kalan ihlal, başka kantonda yüksek cezalara tabiydi.

Yeni Sistemde: Kanton farkı bitti! Zürih’ten Cenevre’ye kadar polisin veya zabıtanın tespit ettiği ihlallere yerinde doğrudan sabit para cezası kesilecek.

Yeni Ceza Tarifesi ve Sıkı Takip:

Küçük Atıklar (80 CHF): Yere atılan izmarit, sakız, ambalaj kağıdı, pet şişe kapağı veya fişler için anında 80 CHF.

Hacimli Yemek Ambalajları (100 CHF’ye Kadar): Banklarda veya çöp kutusunun yanında bırakılan pizza kutuları, dönerbox’lar, fast-food paketleri ve alüminyum kutular için 100 CHF’ye kadar.

Gece Bırakılan Kaçak Poşetler (250 CHF’ye Kadar): Etiketsiz (Müllvignette veya resmi Gebührensack olmayan) çöpleri gece gizlice dışarı bırakanlara 250 CHF’ye kadar. Zabıta poşetleri açıp kimlik tespiti yapmaya devam edecek.

Bina Önüne Bırakılan Eski Mobilyalar (Sperrgut): Ne Zaman Yasal, Ne Zaman Suç?

Kurallara Uygunsa (YASAL): Üzerine vergi etiketi (Sperrgutmarke) yapıştırılmışsa veya belediyeden özel toplama randevusu alınmışsa işlem yasaldır.

Etiketsiz ve Rastgele Bırakıldıysa (YASA DIŞI): „Belki birinin işine yarar“ diyerek etiketsiz koltuk, mobilya veya yatak atanlara:

250 CHF ile 1.000 CHF arasında ceza kesilir.

Müllfahnder (Çöp Dedektifleri) kameradan ve eşya üzerindeki izlerden sahibini tespit eder.

Belediyenin kaldırma ve imha masrafı (Entsorgungskosten) cezanın üstüne fatura edilir.

Maliyeti 200 Milyon Frangı Aşıyor!

İsviçre Kentler Birliği verilerine göre sokak kirliliğinin kamuya yıllık maliyeti 200 milyon CHF’yi buluyor. Yalnızca Zürih’te 2023’te 610 tondan fazla littering atığı toplandı.

Siz yeni cezalar hakkında ne düşünüyorsunuz?

ZÜRİH – İsviçre’nin Zürih kentinde görev yapan 65 yaşındaki Avusturya vatandaşı bir gastroenteroloji (mide ve bağırsak hastalıkları) uzmanı, uyutucu ilaç verilen kadın hastaları cinsel yönden istismar ettiği ve onları gizlice görüntülediği iddiasıyla tutuklandı.

Zürih Savcılığı ile kanton polisi tarafından yürütülen soruşturmaya göre doktorun, endoskopi ve benzeri tıbbi işlemler sırasında uyutucu ilaç verilen kadın hastalara cinsel saldırıda bulunduğundan şüpheleniliyor.

Gizli Kameralar Yerleştirdiği İddiası

Soruşturma kapsamında doktorun, muayene odalarına peçete kutusu gibi nesnelerin içine gizli kameralar yerleştirerek kadın hastaların mahrem görüntülerini bilgileri ve rızaları olmadan kaydettiği öne sürüldü.

Ele geçirilen dijital materyaller üzerinde yapılan incelemelerde, iddia edilen olayların 2012 yılına kadar uzanabileceği ve mağdurlar arasında en az bir çocuğun da bulunduğu belirtildi.

Avusturya Polisi de Soruşturmaya Katıldı

Yetkililer, şüpheli doktorun daha önce Avusturya’nın Graz kentindeki muayenehanesinde de benzer suçları işlemiş olabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Bu nedenle Avusturya polisi de soruşturmaya dahil edildi ve iki ülke arasında ortak çalışma başlatıldı.

Suçlamaları Reddediyor

Doktor hakkındaki tüm suçlamaları reddederken, savcılık delillerin karartılmasını önlemek ve soruşturmanın sağlıklı yürütülmesini sağlamak amacıyla zanlının tutuklanmasına karar verildiğini açıkladı.

Zürih ve Graz’daki adli makamların yürüttüğü soruşturma çok yönlü olarak devam ediyor.

ANKARA / İSTANBUL – Geçtiğimiz yıl temmuz ayında yaz tatili için Türkiye’ye gelen bir gurbetçi, cebindeki 1.000 Dolar, 1.000 Euro veya 1.000 İsviçre Frangı’nı bozdurduğunda bugün elde edeceğinden daha az Türk lirası alıyordu. Ancak aradan geçen bir yılda döviz kurları yükselse de gram altındaki sert artış nedeniyle aynı dövizle satın alınabilen altın miktarı önemli ölçüde azaldı.

25 Temmuz 2025’te 4.379,60 TL olan gram altın, 25 Temmuz 2026 itibarıyla 6.168,00 TL’ye yükselerek yaklaşık %40,8 değer kazandı. Aynı dönemde dolar, euro ve İsviçre frangındaki artış ise yaklaşık %13 ila %17 seviyesinde kaldı.

Bunun sonucunda gurbetçiler dövizlerini bozdurduklarında geçen yıla göre daha fazla Türk lirası elde etse de bu parayla satın alabilecekleri gram altın miktarı belirgin şekilde azaldı.

1.000 Birim Dövizin Bir Yıllık Değişimi

1.000 ABD Doları

25 Temmuz 2025: 40.550 TL

25 Temmuz 2026: 47.335 TL

TL artışı: +6.785 TL (%16,7)

2025’te alınabilen altın: 9,26 gram

2026’da alınabilen altın: 7,67 gram

Altın farkı: -1,59 gram

1.000 Euro

25 Temmuz 2025: 47.656 TL

25 Temmuz 2026: 53.897 TL

TL artışı: +6.241 TL (%13,1)

2025’te alınabilen altın: 10,88 gram

2026’da alınabilen altın: 8,74 gram

Altın farkı: -2,14 gram

1.000 İsviçre Frangı

25 Temmuz 2025: 51.092 TL

25 Temmuz 2026: 57.907 TL

TL artışı: +6.815 TL (%13,3)

2025’te alınabilen altın: 11,66 gram

2026’da alınabilen altın: 9,39 gram

Altın farkı: -2,27 gram

Rakamlar Ne Anlatıyor?

Türk lirası bazında en yüksek artış 6.815 TL ile 1.000 İsviçre Frangı’nda gerçekleşti. Dolar ise 6.785 TL artışla ikinci sırada yer aldı.

Buna karşılık altın karşısındaki alım gücü en fazla İsviçre Frangı’nda geriledi. Geçen yıl 1.000 Frank bozduran bir gurbetçi 11,66 gram altın alabilirken, bugün aynı miktardaki dövizle 9,39 gram altın satın alabiliyor. Bu, altın karşısındaki alım gücünde yaklaşık %19,5’lik düşüş anlamına geliyor.

1.000 Euro ile alınabilen altın miktarı 10,88 gramdan 8,74 grama gerilerken, altın karşısındaki alım gücü yaklaşık %19,7 azaldı. 1.000 Dolar ile alınabilen altın miktarı ise 9,26 gramdan 7,67 grama düşerek yaklaşık %17,2’lik bir kayba işaret etti.

TL Artıyor, Ancak Altın Daha Hızlı Yükseliyor

Rakamlar, döviz bozdurulduğunda elde edilen nominal TL tutarındaki artış ile altın karşısındaki alım gücünün aynı şey olmadığını gösteriyor.

Döviz kurlarındaki yükseliş sayesinde 1.000 Dolar, Euro veya İsviçre Frangı bozduran bir kişi geçen yıla kıyasla daha fazla Türk lirası elde ediyor. Ancak gram altın fiyatındaki yaklaşık %40,8’lik artış, söz konusu dövizlerin TL karşısındaki yükselişinden çok daha yüksek olduğu için aynı döviz miktarıyla satın alınabilen altın miktarı azalıyor.

Sonuç

Geçen yıl Türkiye’ye gelen bir gurbetçi, bu yıl aynı miktardaki dövizini bozdurduğunda yaklaşık 6 ila 7 bin TL daha fazla para elde ediyor. Ancak bu artış, gram altındaki yaklaşık %41’lik yükselişi karşılamaya yetmiyor.

Sonuç olarak TL bazında daha fazla para elde edilmesine rağmen, altın karşısındaki alım gücü son bir yılda döviz türüne göre yaklaşık %17 ila %20 oranında geriledi.

Kaynak gösterilmeden ve izin alınmadan kullanılamaz.