İsviçre

Yeniş ( Jenisch) Örgütleri, İsviçre’nin Kültürel Soykırımı Tanımasını Talep Ediyor

Published

2 Jahren ago

7 Juni 2024

admin

İsviçre’deki Yeniş örgütleri, ülkenin geçmişte işlediği kültürel soykırımı resmen tanımasını talep ediyor. 52 yıl öncesine kadar, devlet yetkilileri ve «Kinder der Landstrasse» adlı İsviçre Çocuk Yardım Kurumu, yüzlerce Yeniş çocuğunu ailelerinden zorla ayırdı. Bu olayın etkileri günümüzde de devam ediyor.

İsviçre’de bir köy yolunda 1950’ler civarında çekilen Yeniş çocukları.

1926 ile 1972 yılları arasında, İsviçre’de yaklaşık 2000 çocuk, ebeveynleri Yeniş ve Sinti olduğu için ailelerinden alındı. O dönemde bu gruplara aşağılayıcı bir şekilde „çingene“ deniyordu. Devlet ve yardım kuruluşları, bu çocukları zorla ailelerinden kopararak kurumlara ve başka ailelerin yanına yerleştirdi. Bu, İsviçre tarihinin en karanlık sayfalarından biri olarak kabul ediliyor.

Bu dönemde en fazla zararı, Pro Juventute Vakfı’nın «Kinder der Landstrasse» projesi verdi. Devlet yetkilileri ve federal hükümetin mali desteğiyle, 600’den fazla zorla asimilasyon gerçekleştirildi. Yeniş örgütü, İçişleri Bakanı Elisabeth Baume-Schneider’e yazdıkları açık mektupta, İsviçre’nin «Kinder der Landstrasse» operasyonunu resmen kültürel soykırım olarak tanımasını talep ediyor.

Radgenossenschaft der Landstrasse Başkanı Daniel Huber, watson sitesine yaptığı açıklamada, „Bu taleple amaçladığımız, İsviçre’nin bize yaşattığı acının tanınması ve bunun için bir tazminat ve telafi sağlanmasıdır“ dedi. Huber, İsviçre Yeniş ve Sinti örgütlerinin çatı kuruluşu olan Radgenossenschaft der Landstrasse’nin de bu açık mektubu imzaladığını belirtti ve ekledi:

„Bu acıyı kelimelerle ifade etmek imkansız.“

1958’de Zürih’te çekilmiş Yenişlerin kamp yeri.

Zorla kısırlaştırma ve çocuk kaçırma

Landstrasse adlı Çocuk Yardım Kuruluşu – Hilfswerk der Kinder der Landstrasse, 46 yıl boyunca „çocuk refahı“ adı altında Yeniş çocuklarını ebeveynlerinin iradesi dışında evlere, çiftçi ailelere, Yeniş olmayan üst ve orta sınıfa ait evlat edinen ailelere ve hatta psikiyatri hastanelerine yerleştirdi. Bu yerlerde çocuklar sıklıkla psikolojik, fiziksel ve cinsel şiddete maruz kaldı.

Çocukların ebeveynleri, kardeşleri ve diğer akrabalarıyla temasları yasaklandı. Yeniş dilini konuşmalarına izin verilmiyordu. Götürülen çocuklara sıklıkla Yeniş olmayan yeni isimler veriliyordu. Bu durum ebeveynlerin çocuklarını bulmasını daha da zorlaştırdı, Yardım Kuruluşu Hilfswerk’in sürekli yerlerini değiştirmeler gibi.

İsviçreli tarihçi Thomas Huonker, „Kinder der Landstrasse“nin incelenmesinde önemli bir rol oynadı. 2012’de yayımlanan bir makalesinde şu ifadeleri kullandı:

„Bu sürekli yer değiştirme her seferinde yeniden travmatik bir deneyimdi. Birçok çocuk bu rejim altında kırıldı ve kalıcı hasarlarla baş etmek zorunda kaldı. Maalesef, bazıları intihar etti.“

Ursula Waser, „Kinder der Landstrasse“ adlı yardım kuruluşu tarafından kendi ailesinden koparılan yaklaşık 600 mağdurdan biri.
Foto: Mario Delfino İşte haberi

Zorla Asimilasyon ve Yeniş Soykırımı: Geçmişin Kötü Mirası ve Sonuçları

Bu proje asıl olarak çocukları „vagantlık“ olarak adlandırılan yaşam tarzlarından kurtarmayı veya Huonker’ın ifadesiyle, „jeniş azınlığın ortadan kaldırılması“ amacını taşıyordu. Bu proje, 20. yüzyılın başlarında Avrupa genelinde ortaya çıkan ırkçı hijyen teorilerinde meşruiyet buldu ve hatta Nazi rejimi tarafından Holokost’un bilimsel bir meşruiyeti olarak kullanıldı. „Kinder der Landstrasse“ projesinin sorumluları, bu nedenle Jenişlerin doğum oranını düşürmeye yönelik olarak evlilikleri yasakladı ve zorunlu kısırlaştırmalar emretti.

1973 yılında, „Beobachter“ dergisi İsviçre Çocuk Yardım Kurumu „Hilfswerk“in acımasız uygulamalarını ortaya koyduğunda, proje aniden sona erdi.

Hesaplaşma

„Araştırma“ anlamında, 1986’da dönemin Federal Başkanı Alfons Egli, Jenişlere yapılan haksızlıklar için resmen özür diledi. 1987’de ise, Pro Juventute Vakfı resmi bir özür sundu.

Projeyi mali olarak destekleyen federal hükümet, hayatta olan mağdurlara kişi başına 2000 ile 20.000 frank arasında bir miktar ödeme yaparak bir tür „telafi“ sağladı. Ayrıca, 1998 ve 2000 yıllarında, Jenişlerin, Sinti ve Romanın İsviçre’deki takibini ve özellikle „Kinder der Landstrasse“ projesini ele alan bağımsız çalışmalar başlatıldı. Ancak „Hilfswerk“ün sorumluları hiçbir zaman cezai soruşturmaya uğramadılar.

Yenişler Hala Bugünün Etkilerini Hissediyor

Bugün, İsviçre’de Federal Kültür Ofisi’nin verilerine göre yaklaşık 30.000 Yeniş yaşamaktadır. Ancak bunların sadece 2000 ila 3000 kadarı göçebe bir yaşam tarzını sürdürmektedir. Çoğunluk artık yerleşik bir hayat yaşamaktadır. Bunun bir kısmı da sistematik takibin bir sonucudur.

Radgenossenschaft der Landstrasse’den Daniel Huber, Yenişlerin İsviçre’de hala „Kinder der Landstrasse“ projesinin sonuçlarından dolayı doğrudan ve dolaylı olarak etkilendiklerini belirtmektedir.

Birçok ebeveyn, çocuklarını hiçbir zaman göremeden öldü. „Ve o zamanlar ailelerinden koparılan çocuklar hala bugün kardeşlerini, ebeveynlerini – kimliklerini arıyorlar,“ diyor Huber. Yeniş dili bastırıldı, yaşam tarzı yasaklandı ve bu nedenle büyük ölçüde kayboldu. Huber şöyle diyor:

„İsviçre’de Yeniş kültürü kalıcı olarak zarar gördü.“

Daniel Huber, İsviçreli Yeniş ve Sinti topluluğunun çatı kuruluşu olan Landstrasse Topluluğu Başkanı.

Huber, Yeniş kültürünün „zarar görmüş“ olduğunu ifade ediyor. Ancak, „Kinder der Landstrasse“ projesi, bir topluluğa kültürel olarak tamamen yok etme amacıyla yapılmış bir saldırı olarak da anlaşılabilir. En azından, Ceza Hukuku Profesörü Nadja Capus’un 2022’deki bir „Beobachter“ röportajında bu şekilde savunduğu gibi:

„Jenişleri fiziksel olarak yok etmek istemediler, ancak insanları gruplarını alarak toplumdan koparıp onların özelliklerini yok etmek istediler.“

Capus’a göre, bu bir kültürel soykırımdır.

Uluslararası geçerli bir „kültürel soykırım“ tanımı belki yoktur, ancak Capus’a göre, Birleşmiş Milletler Sözleşmesi metnine göre, „Bir grup çocuğun başka bir gruba zorla verilmesi veya transfer edilmesi“ de bir soykırımı oluşturur. Yani tam olarak „Kinder der Landstrasse“ vakasında olduğu gibi.

Yeniş örgütleri, bu konuda Capus’a atıfta bulunuyorlar. Federal hükümetin „Kinder der Landstrasse“ projesine katılımını temelde kabul ettiğini, kurbanlara sınırlı tazminatlar verdiğini ve tarihi araştırmaları başlattığını ancak bir şeyin yapılmadığını yazıyorlar:

„Hükümet düzeyinde bir değerlendirme yapılmadı. Değerlendirme şu: Bu bir kültürel soykırımdı.“

Bir federal özür ve Yenişler’e karşı kültürel soykırımın tanınması, Huber’a göre, İsviçre’den Yenişlerin ve Sinti’nin talep ettiği „saygının ve nezaketin minimumu“ olmalıdır.

„Kinder der Landstrasse“ („Ülke Yolu Çocukları“) İsviçre’de 1926 ile 1973 yılları arasında yürütülen bir proje olup, Jenisch topluluğuna mensup çocukları hedef almıştır. Bu proje kapsamında, Jenisch çocukları ailelerinden zorla alınarak devlet gözetimine verilmiş ve çoğu kez yetimhanelerde veya bakıcı ailelerin yanında büyütülmüştür. Proje, Jenisch topluluğunun göçebe yaşam tarzını ortadan kaldırmak ve bu çocukları asimile etmek amacıyla yürütülmüştür.

Proje, İsviçre Çocuk Yardım Kurumu (Schweizerische Kinderhilfswerk) tarafından yürütülmüştür ve Jenisch topluluğuna büyük zararlar vermiştir. Ailelerinden koparılan çocuklar, travma yaşamış ve kimliklerini kaybetmişlerdir. Bu çocuklar genellikle kötü muameleye maruz kalmış, eğitim ve sosyal haklardan mahrum bırakılmışlardır.

Bu proje, günümüzde büyük bir insan hakları ihlali olarak kabul edilmekte ve İsviçre hükümeti, Yeniş – Jenisch topluluğundan özür dilemiştir. „Kinder der Landstrasse“ projesi, Jenisch topluluğunun tarihindeki en karanlık dönemlerden biri olarak görülmektedir ve bu dönemin etkileri hala hissedilmektedir.

Özetle, „Kinder der Landstrasse“ projesi, Yeniş çocuklarının zorla ailelerinden alındığı ve asimilasyon amacıyla devlet gözetimine verildiği bir projedir ve Jenisch topluluğuna büyük zararlar vermiştir.

İsviçre

İsviçre’de Bir Hastane Yatışının Ortalama Maliyeti 15 Bin Franka Yaklaştı

Published

22 Stunden ago

1 Juli 2026

admin

İsviçre Federal İstatistik Dairesi (BFS), 2024 yılına ait hastane verilerini açıkladı. Verilere göre ülkede bir hastane yatışının ortalama maliyeti 14 bin 983 İsviçre Frangı’na ulaştı. Toplam hastane harcamaları ise 21,3 milyar frangı aşarak sağlık sisteminin en büyük gider kalemi olmaya devam etti.

BFS’nin 1,53 milyon hastane yatışını kapsayan analizine göre, 2024 yılında İsviçre’deki hastanelerde gerçekleşen tedavilerin toplam maliyeti 21,31 milyar İsviçre Frangı oldu. Böylece hastaneler, ülkenin toplam sağlık harcamalarının yaklaşık yüzde 36’sını oluşturarak sağlık sistemindeki en büyük maliyet merkezi olmayı sürdürdü.

Hastane Faturaları Rekor Seviyelere Ulaştı

Verilere göre bir hastane yatışının ortalama maliyeti 14.983 frank olarak hesaplandı. Vakaların yarısında tedavi gideri 9.387 frankın altında kalırken, ağır travmalar, uzun süreli yoğun bakım tedavileri ve yüksek riskli cerrahi operasyonlar nedeniyle bazı hastalarda maliyet 1 milyon frankın üzerine çıktı.

BFS, hastane tedavi maliyetlerinin son yıllarda sürekli yükseldiğine dikkat çekti. Akut bakım servislerinde bir günlük tedavi gideri 2010 yılında yaklaşık 1.500 frank seviyesindeyken, bugün 2.744 franka kadar yükselmiş durumda.

En Büyük Harcama Kalemi Akut Tedaviler

Toplam hastane harcamalarının;

* %81’i akut somatik tedavilere (iç hastalıkları, cerrahi ve kadın hastalıkları),
* %10’u psikiyatri hizmetlerine,
* %9’u ise rehabilitasyon tedavilerine ayrıldı.

En Pahalı Hastalıklar Açıklandı

Tanı gruplarına göre en yüksek maliyet oluşturan hastalıklar ise şöyle sıralandı:

* Kalp ve dolaşım sistemi hastalıkları: 3,1 milyar frank
* Kas-iskelet sistemi ve bağ dokusu hastalıkları: 2,8 milyar frank
* Travmatik yaralanmalar: 2,7 milyar frank
* Kanser hastalıkları
* Psikiyatrik ve davranışsal rahatsızlıklar

Bu beş hastalık grubu, hastanelerdeki toplam tedavi maliyetlerinin yaklaşık yüzde 64’ünü oluşturuyor.

En Büyük Gider İlaç Değil, İnsan Gücü

BFS verilerine göre hastanelerde en yüksek maliyet kalemini ilaçlar veya tıbbi cihazlar değil, doktor, hemşire ve sağlık personelinin sunduğu bakım hizmetleri oluşturuyor.

İmplantlar, ilaçlar, tıbbi sarf malzemeleri ve hastane konaklama giderleri ise toplam maliyet içerisinde daha sınırlı bir paya sahip.

Yaş İlerledikçe Sağlık Harcamaları Artıyor

Araştırma, hastane maliyetlerinin yaşa göre önemli farklılık gösterdiğini de ortaya koydu.

Maliyetler ilk olarak yeni doğan bebeklerde ve küçük çocuklarda yükselirken, 50 yaşından itibaren belirgin şekilde artış gösteriyor.

Özellikle 70-84 yaş grubundaki bireyler, nüfusun yalnızca %11’ini oluşturmasına rağmen hastane yatışlarının %26’sını, toplam hastane harcamalarının ise %31’ini gerçekleştiriyor.

Kadın ve Erkeklerde Maliyet Dağılımı Değişiyor

25-39 yaş arasındaki kadınların hastane giderleri aynı yaş grubundaki erkeklerden daha yüksek seyrediyor. Bunun temel nedeni hamilelik, doğum ve doğum sonrası sağlık hizmetleri olarak gösteriliyor.

Ancak 55 yaşından sonra tablo tersine dönüyor. Bu yaştan itibaren erkeklerde özellikle kalp ve damar hastalıklarının daha sık görülmesi nedeniyle hastane maliyetleri kadınların üzerine çıkıyor.

Uzmanlar, nüfusun yaşlanması, kronik hastalıkların artması ve sağlık hizmeti maliyetlerindeki yükseliş nedeniyle İsviçre’de hastane harcamalarının önümüzdeki yıllarda da artmaya devam edeceğini öngörüyor.
#schweiz#isviçre#haber#suisse#zürih

İsviçre

İsviçre’de Orta Sınıf Alarmı: Servet Artıyor Ama Zenginleşen Sadece Üst Gelir Grubu

Published

23 Stunden ago

1 Juli 2026

admin

İsviçre’nin en saygın servet analizlerinden biri olan UBS Global Wealth Report 2025, ülkedeki ekonomik dengelere ilişkin dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Rapora göre İsviçre’de kişi başına düşen ortalama servet artmaya devam ederken, toplumun büyük bölümünü oluşturan orta sınıfın gerçek serveti geriliyor. Uzmanlar, bu gelişmenin ülkede servet eşitsizliğinin derinleştiğine işaret ettiğini belirtiyor.

Ortalama Servet Rekor Kırdı, Medyan Servet Geriledi

UBS verilerine göre İsviçre’de kişi başına düşen ortalama servet bir yıl içinde 563 bin 476 Frank’tan 736 bin 883 Frank’a yükseldi.

Ancak ekonomik refahı daha doğru yansıtan medyan servet aynı dönemde 149 bin Frank’tan 117 bin 815 Frank’a düştü.

Ekonomistler, ortalama servetin birkaç çok zengin kişinin varlıklarındaki artış nedeniyle yükselebileceğini, buna karşın medyan servetin toplumun geniş kesiminin gerçek ekonomik durumunu gösterdiğini vurguluyor. Bu nedenle medyan servetteki düşüş, orta sınıfın satın alma gücü ve servet birikimi açısından önemli bir uyarı olarak değerlendiriliyor.

Servet Eşitsizliği Son 30 Yılda Belirgin Şekilde Arttı

Rapora göre İsviçre’de servetin üst gelir grubunda yoğunlaşması 1990’lı yıllardan bu yana hız kazanmış durumda.

ETH Zürih’te gelir ve servet eşitsizliği üzerine çalışan araştırmacı Isabel Martínez, bu gelişmenin temel nedeninin gelir farkı değil, yatırım imkanlarındaki eşitsizlik olduğunu belirtiyor.

Martínez’e göre yüksek servete sahip kişiler, özellikle son yıllarda teknoloji hisseleri öncülüğünde yaşanan küresel borsa yükselişinden önemli ölçüde faydalandı. Böylece büyük sermayeler çok daha hızlı büyüdü.

Orta Sınıf Finansal Piyasalara Aynı Ölçüde Erişemiyor

Uzmanlara göre orta gelir grubunun önemli bir bölümü yüksek getirili yatırım araçlarına ulaşamıyor.

Bunun başlıca nedeni, özel sermaye fonları (Private Equity), hedge fonları ve girişim sermayesi yatırımları gibi ürünlerde çoğu zaman 100 bin Frank ile 1 milyon Frank arasında değişen minimum yatırım şartlarının bulunması.

Dolayısıyla büyük yatırım fırsatları ağırlıklı olarak yüksek servet grubuna açık kalırken, orta sınıf tasarruflarını daha düşük getirili alanlarda değerlendirmek zorunda kalıyor.

Artan Kiralar ve Konut Fiyatları Tasarrufu Zorluyor

Rapor, servet birikimini zorlaştıran en önemli etkenlerden birinin konut maliyetleri olduğuna dikkat çekiyor.

İsviçre’de hızla yükselen kira bedelleri ve konut fiyatları nedeniyle hane halkı bütçesinin önemli bir bölümü barınma giderlerine ayrılıyor. Bu durum yatırım yapılabilecek tasarruf miktarını azaltırken, orta sınıfın uzun vadeli servet oluşturmasını da güçleştiriyor.

Araştırmaya göre orta gelir grubunun mevcut varlıklarının önemli bölümü de konut sahibi olmak veya emeklilik fonlarında (Pensionskasse) birikim yapmak şeklinde değerlendiriliyor. Bu nedenle finans piyasalarındaki yüksek getirilerden yeterince yararlanılamıyor.

Emeklilik Gelirleri de Baskı Altında

Uzmanlar, emeklilik sistemindeki dönüşüm oranlarının (Umwandlungssatz) düşmesi nedeniyle gelecekte bağlanacak emekli maaşlarının da giderek azaldığına dikkat çekiyor.

Bu durum özellikle orta gelir grubunun emeklilik dönemindeki mali güvenliğini olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olarak görülüyor.

Uzmanlardan Sosyal Denge Uyarısı

ETH araştırmacısı Isabel Martínez, İsviçre’nin ABD’de görülen ölçüde bir ekonomik kutuplaşma yaşamadığını belirtmekle birlikte, özellikle konut piyasasında yaşanan erişim sorununun giderek daha fazla toplumsal memnuniyetsizlik yarattığını ifade ediyor.

Uzmanlara göre güçlü İsviçre Frangı ve düşük enflasyon, satın alma gücünü belirli ölçüde korusa da; artan servet eşitsizliği, yükselen konut maliyetleri ve yatırım imkanlarına erişimdeki farklılıklar uzun vadede orta sınıf üzerindeki baskıyı artırmaya devam edecek.

#schweiz#suisse#zürih#haber#isviçre

İsviçre

Luzern’in Simgesi Château Gütsch Satışta: İstenen Fiyat 35 Milyon Frank

Published

23 Stunden ago

1 Juli 2026

admin

İsviçre’nin en tanınmış tarihi otellerinden biri olan Luzern’deki Château Gütsch, yeniden satışa çıkarıldı. Rus iş insanı Kirill Androsov, 2021 yılında satın aldığı tarihi şato otel için bu kez 35 milyon İsviçre Frangı talep ediyor. Ancak emlak çevreleri, istenen bedelin piyasa koşullarına göre oldukça yüksek olduğu görüşünde.

16,5 Milyona Aldı, 35 Milyona Satmak İstiyor

Dört yıldızlı tarihi otel, Luzern ve Vierwaldstättersee (Dört Kanton Gölü) manzarasıyla İsviçre’nin en prestijli yapıları arasında yer alıyor.

Rus yatırımcı Kirill Androsov, oteli Haziran 2021’de 16,5 milyon franka satın almış ve uzun vadeli yatırım planladığını açıklamıştı. Ancak 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından İsviçre’deki faaliyetleri zorlaştı.

Androsov, İsviçre’nin yaptırım listesinde yer almıyor, ancak Rusya’daki siyasi geçmişi ve Vladimir Putin yönetimiyle geçmişteki bağlantıları nedeniyle finansal işlemlerinde daha sıkı denetime tabi tutulduğu belirtiliyor.

Toplam Yatırımı 24 Milyon Frankı Buldu

Habere göre Androsov, otelin satın alma bedeli ve sonraki yatırımlarla birlikte yaklaşık 24 milyon frank harcadı. Bu nedenle satıştan zarar etmek istemiyor ve 35 milyon franklık fiyat talebinde ısrar ediyor.

“Bu Fiyat Gerçekçi Değil”

Satış süreciyle Cenevre merkezli gayrimenkul şirketi Barnes Suisse ilgileniyor.

Yerel kaynaklara göre otelle ilgilenen yatırımcılar bulunmasına rağmen, istenen fiyat birçok alıcıyı geri adım attırıyor. Bazı emlak uzmanları 35 milyon franklık bedeli “gerçekçi olmayan, hayali bir fiyat” olarak değerlendiriyor.

İddiaya göre Alman milyarder ve lojistik devi Klaus-Michael Kühne de yüksek fiyat nedeniyle satın alma fikrinden vazgeçti.

Yönetimde Dikkat Çeken Ayrılıklar

Son dönemde oteli işleten şirketin yönetim kurulunda yaşanan çok sayıda istifa da satış hazırlıklarının önemli işaretlerinden biri olarak görülüyor. Androsov’un oteli uzun süredir elden çıkarmaya çalıştığı belirtiliyor.

Satışın Kısa Sürede Sonuçlanması Beklenmiyor

Bölgedeki yatırımcı ilgisi sürse de, uzmanlara göre yüksek satış fiyatı nedeniyle Château Gütsch’ün kısa vadede alıcı bulması kolay görünmüyor.

Luzern siluetinin simgelerinden biri kabul edilen tarihi şato otelin geleceğinin nasıl şekilleneceği ise önümüzdeki dönemde netlik kazanacak.

#İsviçre#Luzern#ChateauGütsch#Gayrimenkul#Otel