Connect with us

İsviçre

Yeniş ( Jenisch) Örgütleri, İsviçre’nin Kültürel Soykırımı Tanımasını Talep Ediyor

yazar

Published

on

İsviçre’deki Yeniş örgütleri, ülkenin geçmişte işlediği kültürel soykırımı resmen tanımasını talep ediyor. 52 yıl öncesine kadar, devlet yetkilileri ve «Kinder der Landstrasse» adlı İsviçre Çocuk Yardım Kurumu, yüzlerce Yeniş çocuğunu ailelerinden zorla ayırdı. Bu olayın etkileri günümüzde de devam ediyor.

İsviçre’de bir köy yolunda 1950’ler civarında çekilen Yeniş çocukları.

1926 ile 1972 yılları arasında, İsviçre’de yaklaşık 2000 çocuk, ebeveynleri Yeniş ve Sinti olduğu için ailelerinden alındı. O dönemde bu gruplara aşağılayıcı bir şekilde „çingene“ deniyordu. Devlet ve yardım kuruluşları, bu çocukları zorla ailelerinden kopararak kurumlara ve başka ailelerin yanına yerleştirdi. Bu, İsviçre tarihinin en karanlık sayfalarından biri olarak kabul ediliyor.

Bu dönemde en fazla zararı, Pro Juventute Vakfı’nın «Kinder der Landstrasse» projesi verdi. Devlet yetkilileri ve federal hükümetin mali desteğiyle, 600’den fazla zorla asimilasyon gerçekleştirildi. Yeniş örgütü, İçişleri Bakanı Elisabeth Baume-Schneider’e yazdıkları açık mektupta, İsviçre’nin «Kinder der Landstrasse» operasyonunu resmen kültürel soykırım olarak tanımasını talep ediyor.

Radgenossenschaft der Landstrasse Başkanı Daniel Huber, watson sitesine yaptığı açıklamada, „Bu taleple amaçladığımız, İsviçre’nin bize yaşattığı acının tanınması ve bunun için bir tazminat ve telafi sağlanmasıdır“ dedi. Huber, İsviçre Yeniş ve Sinti örgütlerinin çatı kuruluşu olan Radgenossenschaft der Landstrasse’nin de bu açık mektubu imzaladığını belirtti ve ekledi:

„Bu acıyı kelimelerle ifade etmek imkansız.“

1958’de Zürih’te çekilmiş Yenişlerin kamp yeri.

Zorla kısırlaştırma ve çocuk kaçırma

Landstrasse adlı Çocuk Yardım Kuruluşu – Hilfswerk der Kinder der Landstrasse, 46 yıl boyunca „çocuk refahı“ adı altında Yeniş çocuklarını ebeveynlerinin iradesi dışında evlere, çiftçi ailelere, Yeniş olmayan üst ve orta sınıfa ait evlat edinen ailelere ve hatta psikiyatri hastanelerine yerleştirdi. Bu yerlerde çocuklar sıklıkla psikolojik, fiziksel ve cinsel şiddete maruz kaldı.

Çocukların ebeveynleri, kardeşleri ve diğer akrabalarıyla temasları yasaklandı. Yeniş dilini konuşmalarına izin verilmiyordu. Götürülen çocuklara sıklıkla Yeniş olmayan yeni isimler veriliyordu. Bu durum ebeveynlerin çocuklarını bulmasını daha da zorlaştırdı, Yardım Kuruluşu Hilfswerk’in sürekli yerlerini değiştirmeler gibi.

İsviçreli tarihçi Thomas Huonker, „Kinder der Landstrasse“nin incelenmesinde önemli bir rol oynadı. 2012’de yayımlanan bir makalesinde şu ifadeleri kullandı:

„Bu sürekli yer değiştirme her seferinde yeniden travmatik bir deneyimdi. Birçok çocuk bu rejim altında kırıldı ve kalıcı hasarlarla baş etmek zorunda kaldı. Maalesef, bazıları intihar etti.“

Ursula Waser, „Kinder der Landstrasse“ adlı yardım kuruluşu tarafından kendi ailesinden koparılan yaklaşık 600 mağdurdan biri.
Foto: Mario Delfino İşte haberi

Zorla Asimilasyon ve Yeniş Soykırımı: Geçmişin Kötü Mirası ve Sonuçları

Bu proje asıl olarak çocukları „vagantlık“ olarak adlandırılan yaşam tarzlarından kurtarmayı veya Huonker’ın ifadesiyle, „jeniş azınlığın ortadan kaldırılması“ amacını taşıyordu. Bu proje, 20. yüzyılın başlarında Avrupa genelinde ortaya çıkan ırkçı hijyen teorilerinde meşruiyet buldu ve hatta Nazi rejimi tarafından Holokost’un bilimsel bir meşruiyeti olarak kullanıldı. „Kinder der Landstrasse“ projesinin sorumluları, bu nedenle Jenişlerin doğum oranını düşürmeye yönelik olarak evlilikleri yasakladı ve zorunlu kısırlaştırmalar emretti.

1973 yılında, „Beobachter“ dergisi İsviçre Çocuk Yardım Kurumu „Hilfswerk“in acımasız uygulamalarını ortaya koyduğunda, proje aniden sona erdi.

Hesaplaşma

„Araştırma“ anlamında, 1986’da dönemin Federal Başkanı Alfons Egli, Jenişlere yapılan haksızlıklar için resmen özür diledi. 1987’de ise, Pro Juventute Vakfı resmi bir özür sundu.

Projeyi mali olarak destekleyen federal hükümet, hayatta olan mağdurlara kişi başına 2000 ile 20.000 frank arasında bir miktar ödeme yaparak bir tür „telafi“ sağladı. Ayrıca, 1998 ve 2000 yıllarında, Jenişlerin, Sinti ve Romanın İsviçre’deki takibini ve özellikle „Kinder der Landstrasse“ projesini ele alan bağımsız çalışmalar başlatıldı. Ancak „Hilfswerk“ün sorumluları hiçbir zaman cezai soruşturmaya uğramadılar.

Yenişler Hala Bugünün Etkilerini Hissediyor

Bugün, İsviçre’de Federal Kültür Ofisi’nin verilerine göre yaklaşık 30.000 Yeniş yaşamaktadır. Ancak bunların sadece 2000 ila 3000 kadarı göçebe bir yaşam tarzını sürdürmektedir. Çoğunluk artık yerleşik bir hayat yaşamaktadır. Bunun bir kısmı da sistematik takibin bir sonucudur.

Radgenossenschaft der Landstrasse’den Daniel Huber, Yenişlerin İsviçre’de hala „Kinder der Landstrasse“ projesinin sonuçlarından dolayı doğrudan ve dolaylı olarak etkilendiklerini belirtmektedir.

Birçok ebeveyn, çocuklarını hiçbir zaman göremeden öldü. „Ve o zamanlar ailelerinden koparılan çocuklar hala bugün kardeşlerini, ebeveynlerini – kimliklerini arıyorlar,“ diyor Huber. Yeniş dili bastırıldı, yaşam tarzı yasaklandı ve bu nedenle büyük ölçüde kayboldu. Huber şöyle diyor:

„İsviçre’de Yeniş kültürü kalıcı olarak zarar gördü.“

Daniel Huber, İsviçreli Yeniş ve Sinti topluluğunun çatı kuruluşu olan Landstrasse Topluluğu Başkanı.

Huber, Yeniş kültürünün „zarar görmüş“ olduğunu ifade ediyor. Ancak, „Kinder der Landstrasse“ projesi, bir topluluğa kültürel olarak tamamen yok etme amacıyla yapılmış bir saldırı olarak da anlaşılabilir. En azından, Ceza Hukuku Profesörü Nadja Capus’un 2022’deki bir „Beobachter“ röportajında bu şekilde savunduğu gibi:

„Jenişleri fiziksel olarak yok etmek istemediler, ancak insanları gruplarını alarak toplumdan koparıp onların özelliklerini yok etmek istediler.“

Capus’a göre, bu bir kültürel soykırımdır.

Uluslararası geçerli bir „kültürel soykırım“ tanımı belki yoktur, ancak Capus’a göre, Birleşmiş Milletler Sözleşmesi metnine göre, „Bir grup çocuğun başka bir gruba zorla verilmesi veya transfer edilmesi“ de bir soykırımı oluşturur. Yani tam olarak „Kinder der Landstrasse“ vakasında olduğu gibi.

Yeniş örgütleri, bu konuda Capus’a atıfta bulunuyorlar. Federal hükümetin „Kinder der Landstrasse“ projesine katılımını temelde kabul ettiğini, kurbanlara sınırlı tazminatlar verdiğini ve tarihi araştırmaları başlattığını ancak bir şeyin yapılmadığını yazıyorlar:

„Hükümet düzeyinde bir değerlendirme yapılmadı. Değerlendirme şu: Bu bir kültürel soykırımdı.“

Bir federal özür ve Yenişler’e karşı kültürel soykırımın tanınması, Huber’a göre, İsviçre’den Yenişlerin ve Sinti’nin talep ettiği „saygının ve nezaketin minimumu“ olmalıdır.

„Kinder der Landstrasse“ („Ülke Yolu Çocukları“) İsviçre’de 1926 ile 1973 yılları arasında yürütülen bir proje olup, Jenisch topluluğuna mensup çocukları hedef almıştır. Bu proje kapsamında, Jenisch çocukları ailelerinden zorla alınarak devlet gözetimine verilmiş ve çoğu kez yetimhanelerde veya bakıcı ailelerin yanında büyütülmüştür. Proje, Jenisch topluluğunun göçebe yaşam tarzını ortadan kaldırmak ve bu çocukları asimile etmek amacıyla yürütülmüştür.

Proje, İsviçre Çocuk Yardım Kurumu (Schweizerische Kinderhilfswerk) tarafından yürütülmüştür ve Jenisch topluluğuna büyük zararlar vermiştir. Ailelerinden koparılan çocuklar, travma yaşamış ve kimliklerini kaybetmişlerdir. Bu çocuklar genellikle kötü muameleye maruz kalmış, eğitim ve sosyal haklardan mahrum bırakılmışlardır.

Bu proje, günümüzde büyük bir insan hakları ihlali olarak kabul edilmekte ve İsviçre hükümeti, Yeniş – Jenisch topluluğundan özür dilemiştir. „Kinder der Landstrasse“ projesi, Jenisch topluluğunun tarihindeki en karanlık dönemlerden biri olarak görülmektedir ve bu dönemin etkileri hala hissedilmektedir.

Özetle, „Kinder der Landstrasse“ projesi, Yeniş çocuklarının zorla ailelerinden alındığı ve asimilasyon amacıyla devlet gözetimine verildiği bir projedir ve Jenisch topluluğuna büyük zararlar vermiştir.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Deine E-Mail-Adresse wird nicht veröffentlicht. Erforderliche Felder sind mit * markiert

Gündem

İSVİÇRE’DE SAĞLIK HARCAMALARI DÜŞTÜ MÜ? FEDERAL VERİLERDE DİKKAT ÇEKEN AYRINTI!

yazar

Published

on

By

İsviçre’de sağlık hizmetlerinin maliyeti ve zorunlu temel sağlık sigortası primleri, hane bütçelerini doğrudan etkileyen konuların başında geliyor. Federal Sağlık Dairesinin (BAG/OFSP) 2026 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin verileri de bu nedenle önem taşıyor.

Açıklanan rakamlara göre, sigorta şirketlerinin işleme aldığı faturalar üzerinden hesaplanan sağlık harcamalarında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1,2’lik düşüş görülüyor.

Ancak bu sonuç, İsviçre’de tedavi, muayene ve hastane hizmetlerinin gerçekten aynı oranda ucuzladığı anlamına gelmiyor.

Üçüncü çeyrekte yüzde 1,2’lik azalma

Federal verilerdeki düşüş, zorunlu temel sağlık sigortası kapsamında işleme alınan faturalara dayanıyor.

Önceki raporda aktarılan rakamlara göre:

  • 2026’nın üçüncü çeyreğinde işlenen faturalara dayalı maliyetler yüzde 1,2 azaldı.
  • Son 12 aylık dönemde sigortalı kişi başına ortalama maliyet 4.846 frank olarak hesaplandı.
  • Bu tutar, önceki karşılaştırılabilir döneme göre 60 frank daha düşük gerçekleşti.

Bu göstergeler, sigorta sisteminde belirli bir dönemde kaydedilen harcamaları ortaya koyuyor. Ancak bütün sağlık hizmetlerinin nihai maliyetini tek başına göstermiyor.

Hastanelerdeki fatura gecikmeleri neden önemli?

Sağlık harcamalarının değerlendirilmesindeki temel sorunlardan biri, hizmetin verildiği tarih ile faturanın sigorta şirketi tarafından işleme alındığı tarihin farklı olabilmesi.

Örneğin bir hasta eylül ayında hastanede ayakta tedavi gördüğünde, bu hizmetin faturası çeşitli nedenlerle daha sonraki bir tarihte sigorta şirketine ulaşabilir.

Bu durumda tedavi gerçekleşmiş olsa bile ilgili maliyet, üçüncü çeyreğin işlenmiş fatura istatistiğinde henüz görünmeyebilir.

Ayakta tedavi hizmetlerine ilişkin yeni tarife sistemine geçişin de faturalandırma süreçlerini etkileyebildiği belirtiliyor.

Dolayısıyla istatistikteki azalma iki farklı gelişmeyle ilişkili olabilir: Gerçek hizmet maliyetlerinde değişim yaşanması veya bazı faturaların henüz sisteme yansımamış olması.

Bu iki etki birbirinden ayrılmadan sağlık harcamalarının kalıcı biçimde düştüğünü söylemek doğru olmaz.

Sağlık harcamaları neden gerçekte daha yüksek olabilir?

Federal Sağlık Dairesi, 1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren TARDOC ve ayakta tedavi paket tarifeleri nedeniyle özellikle hastanelerin ayakta tedavi faturalarında önemli gecikmeler yaşandığını açıkladı.

Bu gecikmeler, 2026’nın üçüncü çeyreğine ait maliyet istatistiklerini de etkiledi.

Hastanelerdeki ayakta tedavi harcamaları, işlenmiş faturalar üzerinden yapılan karşılaştırmada yüzde 18 azalmış görünüyor. Kişi başına hesaplanan tutarda ise 176 franklık düşüş kaydedildi.

BAG, bu azalmanın büyük ölçüde faturalandırma gecikmeleriyle ilişkili olduğuna dikkat çekiyor. Kuruma göre gerçek maliyet gelişimi, mevcut istatistiklerin gösterdiğinden belirgin biçimde daha yüksek olabilir. Geciken faturaların sonraki dönemlerde işlenmesi, 2027 yılına ait maliyet artış oranlarını da etkileyebilir. Bundesamt für Gesundheit+1

Hangi sağlık hizmetlerinde harcamalar arttı?

Genel tabloda düşüş görülmesine rağmen birçok sağlık hizmetinde harcamalar yükselmeye devam ediyor.

Federal rapora göre hizmet gruplarındaki yıllık değişim

-20%-10%0%10%20%SpitexPsikoterapiMuayenehanelerHastane ayakta tedavi

Kaynak: BAG, 6 Kasım 2026. İşlenmiş faturalara dayalı yıllık karşılaştırma.

Spitex hizmetleri: Evde bakım ve yardım kuruluşlarının sunduğu hizmetlerde yüzde 14,4 artış görüldü. Bu, kişi başına 24 franklık yükselişe karşılık geliyor.

Psikolojik psikoterapi: Psikologlar tarafından sunulan psikoterapi hizmetlerinde yüzde 9,5 artış kaydedildi. Kişi başına artış 8 frank oldu.

Doktor muayenehaneleri: Muayenehanelerde sunulan ayakta tedavi hizmetlerinin maliyeti yüzde 7,2 arttı. Bu grupta kişi başına artış 75 frank olarak hesaplandı.

Buna karşılık hastanelerdeki ayakta tedavi harcamalarının yüzde 18 düşmüş görünmesi, genel istatistiği aşağı çeken önemli unsurlardan biri oldu. Bundesamt für Gesundheit

Kişi başına 4.846 franklık sağlık harcaması nereye gidiyor?

Federal raporda, son 12 aylık dönemde sigortalı kişi başına hesaplanan 4.846 franklık maliyetin başlıca kalemleri de açıklandı.

Sağlık hizmetiKişi başına yıllık tutar
Doktorların ayakta tedavi hizmetleri1.127 CHF
Eczane ve doktorlardan temin edilen ilaçlar909 CHF
Hastanelerde yatılı tedavi899 CHF
Hastanelerde ayakta tedavi799 CHF

Bu dört hizmet grubu, temel sağlık sigortası kapsamındaki harcamaların önemli bölümünü oluşturuyor.

Özellikle hastanelerdeki ayakta tedavi rakamları değerlendirilirken, henüz işlenmemiş faturaların etkisi göz önünde bulundurulmalı.

Sağlık sigortası primleri düşecek mi?

Açıklanan yüzde 1,2’lik istatistiksel azalma, sağlık sigortası primlerinin aynı oranda düşeceği anlamına gelmiyor.

İsviçre’de temel sağlık sigortası primleri, sigorta şirketlerinin beklenen sağlık giderleri ve ilgili mali hesaplamalar dikkate alınarak belirleniyor.

Bu nedenle üçüncü çeyrekte işlenen fatura tutarlarının azalması, tek başına prim indirimi için yeterli bir gösterge değil.

Üstelik BAG, faturalandırma gecikmeleri nedeniyle gerçek maliyet artışının mevcut rakamlardan daha yüksek olabileceğini belirtiyor.

Federal hükümet sağlık maliyetlerini azaltmak için ne yapıyor?

İsviçre Federal İçişleri Departmanı ve Federal Sağlık Dairesi, sağlık sistemindeki maliyet artışını sınırlamak amacıyla çeşitli çalışmalar yürütüyor.

Bunlar arasında ilaç fiyatlarının düzenli incelenmesi, sağlık hizmetlerinin etkinliğinin değerlendirilmesi ve tarife sistemlerinin gözden geçirilmesi bulunuyor.

Federal Konsey Üyesi Elisabeth Baume-Schneider’in başkanlığındaki sağlık maliyetlerini azaltma yuvarlak masa toplantısında da yeni önlemler ele alındı.

26 Ekim 2026’da kabul edilen altı önlem şu alanlara odaklanıyor:

  • Ayakta tedavi hizmetlerinin geliştirilmesi
  • Hastanelerin acil servislerindeki yoğunluğun azaltılması
  • Kronik hastalar için bakım programlarının güçlendirilmesi
  • Tıbbi ürünlerin geri ödemelerinde şeffaflığın artırılması
  • Yaşlı ve bakım evlerinde ilaç tedarikinin koordinasyonu
  • Evde uygulanabilen tedavilerin desteklenmesi

Federal açıklamaya göre daha önce hazırlanan ilk önlem paketiyle yaklaşık 300 milyon franklık tasarruf hedefleniyor. Bu tutar gerçekleşmiş tasarruf değil, hedeflenen miktardır. Bundesamt für Gesundheit

İsviçre’de yaşayanlar için bu rakamlar ne anlama geliyor?

Sağlık harcamalarındaki istatistiksel değişim, vatandaşların ve oturum izni bulunan kişilerin ödediği sigorta primlerini, muayene ücretlerini veya kişisel katılım paylarını doğrudan değiştirmiyor.

Sigortalıların kendi durumlarını değerlendirirken sigorta şirketlerinin prim bildirimlerini, franchise tutarlarını ve kendilerine gönderilen sağlık faturalarını ayrı ayrı incelemesi gerekiyor.

Özellikle yeni tarife sistemine geçiş döneminde gelen faturaların hangi tarihte verilen sağlık hizmetine ait olduğuna dikkat edilmesi yararlı olabilir.

Sonuç: Rakamlar düşüş gösteriyor, ancak tablo yanıltıcı olabilir

İsviçre’de 2026’nın üçüncü çeyreğinde temel sağlık sigortası kapsamında işlenen faturalarda yüzde 1,2’lik düşüş kaydedildi.

Ancak bu veriler, sağlık sisteminin gerçek maliyetlerinde kalıcı bir azalma yaşandığını kanıtlamıyor.

Federal Sağlık Dairesinin açıklaması, özellikle hastanelerdeki ayakta tedavi faturalarının gecikmesi nedeniyle istatistiklerin dikkatle yorumlanması gerektiğini ortaya koyuyor.

Asıl belirleyici nokta, geciken faturaların sisteme yansımasının ardından maliyetlerin nasıl gelişeceği olacak.

Continue Reading

Gündem

İSVİÇRE’DE MALULİYET SİGORTASI DEĞİŞEBİLİR! ÇALIŞANLARIN KATKI PAYI İÇİN ARTIŞ ÖNERİSİ

yazar

Published

on

By

İsviçre Federal Konseyi, maluliyet sigortası (IV/AI) sisteminde değişiklik öngören reform için 4 Kasım 2026’da istişare sürecini başlattı. Reformun amaçları, sigortalı kişilerin mesleki hayata katılımını desteklemek ve sistemin finansmanını güçlendirmek.

REFORM NEDEN GÜNDEMDE?

Federal açıklamaya göre son yıllarda yeni IV aylığı alanların sayısı farklı yaş gruplarında yükseldi. Özellikle ruhsal sağlık sorunları nedeniyle yeni aylık alan 18–24 yaş grubundaki gençlerin durumu dikkat çekiyor. Hükümet, erken destek ve mesleki entegrasyon önlemlerini güçlendirmek istiyor.

MESLEKİ ENTEGRASYON

Öneriler arasında kişilerin çalışma hayatına dönüşünü veya iş yaşamında kalmasını kolaylaştırabilecek yeni destek araçları bulunuyor. Bu araçların ayrıntıları istişare ve yasama süreci sonunda netleşecek.

KATKI PAYI ARTIŞI ÖNERİSİ

Federal Konsey, mali istikrar için farklı önlemleri değerlendiriyor. Bu çerçevede IV sigorta katkı oranının 0,2 yüzde puanı artırılması önerildi. Bu ifade, mevcut katkı oranının yüzde 0,2’si kadar nispi artıştan farklıdır; oran üzerinde doğrudan 0,2 puanlık değişiklik anlamına gelir.

YÜRÜRLÜĞE GİRDİ Mİ?

Hayır. Reform istişare aşamasında. Önerilen katkı artışı henüz uygulanmıyor. Nihai düzenleme için siyasi ve yasal süreçlerin tamamlanması gerekiyor.

IV aylığı alan kişilerin mevcut haklarının otomatik olarak sona erdiği veya bütün aylıkların kesileceği yönünde bir karar bulunmuyor. Kişisel durumlar için yetkili IV kurumuna başvurulmalı.

Continue Reading

Gündem

İSVİÇRE’DE ERKEKLER KADINA YÖNELİK ŞİDDETE KARŞI SOKAĞA ÇIKTI! BERN’DE YÜZLERCE KİŞİ TOPLANDI

yazar

Published

on

By

İsviçre’nin başkenti Bern’de 14 Kasım Cumartesi günü yüzlerce erkek, kadına yönelik şiddete ve kadın düşmanlığına karşı düzenlenen gösteriye katıldı. Federal Parlamento binasının önündeki Bundesplatz’da gerçekleştirilen buluşma, erkeklerin şiddetin önlenmesinde üstlenebileceği sorumlulukları gündeme taşıdı.

GÖSTERİNİN AMACI

Organizatörler, erkeklerin kadına yönelik şiddet karşısında sessiz kalmaması, mağdurlarla dayanışma göstermesi ve yakın çevrelerinde şiddeti normalleştiren davranışlara karşı tavır alması gerektiğini savundu.

KİMLER DESTEK VERDİ?

İsviçre kamu yayıncısı SRF’nin aktardığına göre eylemin düzenlenmesinde farklı kuruluşlardan oluşan bir ittifak yer aldı. İsviçre Sosyal Demokrat Partisi (SP) ve “Männer gegen Gewalt an Frauen” komitesi de gösteriye destek verenler arasındaydı. SP Eş Başkanı Cédric Wermuth’un konuşma yaptığı bildirildi.

NEDEN ÖNEMLİ?

Gösteri, kadına yönelik şiddetin önlenmesinde yalnızca ceza hukuku ve kamu kurumlarının değil, toplumsal tutumların da önem taşıdığına dikkat çekti. Katılımcılar, şiddeti mazur gören dil ve davranışlara karşı erkeklerin kendi çevrelerinde sorumluluk almasını istedi.

Gösteri yaklaşık bir saat sürdü. Eylem, yeni bir yasal düzenleme veya resmî karar değil; toplumsal dayanışma çağrısı niteliğindeydi.

Continue Reading

Trendler