Haber: Cemil Baysal

http://instagram.com/cemil_baysal

GURBETÇİLER DİKKAT: TBMM’den Geçen Çerçeve Yasa Yurt Dışındakileri Nasıl Etkileyecek?

ANKARA — TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaşan ve kamuoyında „Çerçeve Yasa“ olarak bilinen „Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun“, Türkiye’nin iç hukuk gündemini değiştirirken, yurt dışında ve Avrupa’da ikamet eden Türk vatandaşlarını (gurbetçileri) doğrudan ilgilendiren tarihi düzenlemeleri beraberinde getirdi.

Metinde doğrudan „gurbetçi“ tanımı yer almasa da; Türkiye’de sosyal medya paylaşımları, örgütsel iltisak (üyelik, yardım, propaganda) veya terörizmin finansmanı iddialarıyla hakkında soruşturma, dava, gıyabi tutuklama ya da sınır kapılarında yakalama kararı bulunan vatandaşların hukuki statüsü baştan sona değişiyor.

İşte gurbetçilerin bilmesi gereken tüm ayrıntılar, başvuru şartları ve yasanın kapsamı:

I. Yurt Dışında Yaşayanları Doğrudan İlgilendiren Maddeler ve Nedenleri

1. Konsolosluktan Başvuru ve 6 Aylık Süre Sınırı (Madde 9)

• Ayrıntı: Yasa kapsamındaki haklardan yararlanabilmek için Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren 6 ay içinde yazılı başvuru yapılması zorunludur. Başvurular „bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görev verilen kurumlara“ yapılır.
• Neden İlgilendiriyor? Yurt dışında yaşayan vatandaşların başvuru yapmak için Türkiye’ye gelme zorunluluğunu ortadan kaldırır. Gurbetçiler, bulundukları ülkelerdeki T.C. Başkonsoloslukları veya Büyükelçilikleri üzerinden başvurularını iletebilirler. 6 aylık süre kaçırıldığı takdirde yasanın sağladığı haklardan faydalanılamaz.

2. Sınır Kapılarındaki Yakalama, Arama ve Seyahat Engelleri Kaldırılıyor (Madde 4)

• Ayrıntı: Erteleme kapsamına giren suçlardan ötürü verilmiş tutuklama ve adli kontrol kararları yetkili hakimlik veya mahkemelerce değerlendirilerek kaldırılır; istinaf veya Yargıtay’daki dosyalar hakkında bozma kararı verilir.
• Neden İlgilendiriyor? Yurt dışında yaşayıp Türkiye’de örgüt propagandası, üyeliği, yardımı veya finansmanı iddiasıyla hakkında kırmızı bülten, gıyabi tutuklama veya arama kararı bulunan vatandaşların sınır kapılarında ve havalimanlarında gözaltına alınma riskini hukuken sona erdirir.

3. Yeni Soruşturmalarda „Kurul İzni“ Şartı (Madde 3/3)

• Ayrıntı: MGK kararının yayımlanmasından önce işlenmiş olan kapsam içi suçlardan dolayı, bu tarihten sonra başlatılacak yeni soruşturmalar Kurul’un iznine bağlıdır.
• Neden İlgilendiriyor? Yurt dışında yaşayan vatandaşlar hakkında sosyal medya paylaşımları veya eski eylemleri gerekçe gösterilerek savcılıklarca kendiliğinden (re’sen) yeni soruşturma açılmasını engeller. Soruşturma açılması Cumhurbaşkanlığı bünyesindeki Özel Kurul’un onayına tabi olur.

4. Soruşturma, Dava ve Cezaların 5 ila 10 Yıl Ertelenmesi (Madde 3 ve Madde 6)

• Ayrıntı:
  • Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis gerektiren suçlarda soruşturma/kovuşturma ve cezalar 5 yıl,
  • 15 yıldan fazla hapis / müebbet gerektiren suçlarda ise 10 yıl ertelenir.
  • 5 veya 10 yıllık süre terör suçu işlenmeksizin tamamlanırsa dava düşer / ceza infaz edilmiş sayılır.
• Neden İlgilendiriyor? Yurt dışında bulunup Türkiye’de devam eden davası veya kesinleşmiş cezası bulunan gurbetçilerin dosyalarını dondurur ve denetim süresi sonunda tamamen kapatılmasını sağlar.

5. Memuriyet ve Siyasi Hakların İadesi (Madde 7/4)

• Ayrıntı: Erteleme kararlarından sonra doğan hak yoksunluklarının ortadan kaldırılması (5 yıllık ertelemelerde en az 2 yıl, 10 yıllık ertelemelerde en az 3 yıl geçtikten sonra) Kurul tarafından mahkemelerden talep edilebilir.
• Neden İlgilendiriyor? Türkiye’ye kesin dönüş yapmayı, kamuda çalışmayı veya siyasi haklarını kullanmayı hedefleyen gurbetçilerin hak yoksunluklarını kaldırır.

II. Bu Yasa Kimleri Kapsamaz ve Neden İlgilendirmez?

1. Terör veya Örgüt Dosyası Olmayan Sıradan Vatandaşlar: Türkiye’de hakkınızda açılmış hiçbir örgütsel soruşturma, dava, arama veya ceza kaydı yoksa bu yasa sizi ilgilendirmez. Konsolosluğa gidip başvuru yapmanıza gerek yoktur.
2. Kasten Öldürme Suçuna Karışanlar (Madde 3/1 ve Madde 6/1): Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmiş kasten öldürme (cinayet) suçları erteleme kapsamı dışındadır.
3. 1 Haziran 2005 Öncesi Müebbetlik Eylemler (Madde 3/1 ve Madde 6/1): 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren eylemler kanun kapsamı dışındadır.
4. Adi / Genel Adli Suçlar: Hırsızlık, dolandırıcılık, kavga, vergi borcu, trafik cezası veya askerlik kaçağı durumu gibi terör dışı adli sorunları olan yurt dışındaki vatandaşlar bu yasadan faydalanamaz.

İSVİÇRE – Aargau Kantonu’nda yaşayan 60 yaşındaki Türkiye vatandaşı bir erkek, yetişkin kızını günler boyunca gizlice takip ettiği, fotoğraflarını çektiği ve görüntülerini kaydettiği gerekçesiyle mahkûm edildi. Savcılığa göre baba, tanınmamak için başına bez geçirip reflektörlü iş yeleği dahi giydi. Hakkında zorlama (Nötigung) suçundan ceza kararı verilen adamın soruşturma kapsamında 96 gün tutuklu kaldığı ortaya çıktı.

Kızının nerede yaşadığını öğrenmek istedi

Kesinleşen ceza emrine (Strafbefehl) göre olaylar Haziran 2024’te yaşandı. Baba, yetişkin kızının ne yaptığını ve nerede yaşadığını öğrenmek amacıyla 17-19 Haziran tarihleri arasında kızını birkaç gün boyunca takip etti.

Savcılık, adamın Aarau bölgesinde kızının yaşadığı yere ve onun bulunabileceğini düşündüğü Freiamt bölgesindeki bir belediyeye birkaç kez gittiğini belirledi.

Baba burada kızını gözlemledi ve çok sayıda fotoğrafını çekti. İki ayrı olayda ise kızının hareketlerini kayıt altına almak amacıyla onu videoya aldı.

Komşularına sordu, iş yerinden itibaren takip etti

Soruşturma dosyasına göre 60 yaşındaki adam yalnızca uzaktan gözlem yapmakla kalmadı. Kızı hakkında bilgi edinmek için komşularıyla da konuştu.

Bir gün kızını iş yerinden itibaren takip etmeye başladı. Önce bir Denner mağazasına, ardından özel bir adrese kadar peşinden gitti.

Savcılığın tespitine göre baba takip sırasında tanınmamak amacıyla başının üzerine bir bez geçirdi ve reflektörlü iş yeleği giydi.

Kızı babasıyla görüşmek istemiyordu

Ancak kızı, babasının kendisini araştırdığının ve takip ettiğinin farkındaydı. Ceza kararında kadının babasıyla herhangi bir temas kurmak istemediği belirtiliyor.

Savcılık, sanığın davranışlarının kızı tarafından fark edilerek korkmasına yol açabileceğini en azından göze aldığı sonucuna vardı. Bu nedenle adam hakkında Nötigung (zorlama) suçundan ceza verildi.

96 gün soruşturma tutukluluğunda kaldı

Savcılık, sanığa günlüğü 80 franktan 120 günlük adli para cezası verdi. Bu ceza şartlı olarak hükme bağlandı.

Ancak adam soruşturma sırasında 96 gün tutuklu kaldığı için bu süre cezadan mahsup edildi. Böylece geriye 24 günlük, yani 1.920 franklık şartlı ceza kaldı.

Bunun yanında 800 frank para cezası ödemesine karar verildi.

Sanığın ayrıca 1.300 frank ceza emri masrafı ile 4.135 frank diğer yargılama giderlerini karşılaması gerekiyor.

Daha önce de hüküm giymiş

Dosyaya göre sanık ilk kez adli makamların karşısına çıkmadı. Mart 2023’te şantaja teşebbüs, tehdit ve birden fazla fiili saldırı nedeniyle şartlı para cezasına mahkûm edilmişti.

Savcılık önceki şartlı cezayı yürürlüğe koymadı ancak mevcut denetim süresini bir buçuk yıl uzattı.

Soruşturma sırasında sanığın üzerinde veya eşyaları arasında ayrıca bir mutfak/hazırlık bıçağı (Rüstmesser) ele geçirildi. Yetkililer bıçağın imha edilmesine karar verdi.

Kaynak: 30 Temmuz 2026 / Kesinleşmiş Strafbefehl

İSVİÇRE – İsviçre’de sigara izmaritlerinin gelişigüzel yere atılması, özellikle çocuk oyun alanlarında ciddi bir çevre ve güvenlik sorunu oluşturuyor. Bir araştırmaya göre, 22 kantonda incelenen 170 çocuk parkının yüzde 98,5’inde sigara izmaritine rastlandı.

Çocuklar için de risk oluşturuyor

Sorun yalnızca çevre kirliliği ve kötü görüntüden ibaret değil. Oyun alanlarında bulunan izmaritler özellikle küçük çocuklar açısından tehlike oluşturabiliyor. Çocukların izmariti ağızlarına almaları, çiğnemeleri veya yutmaları durumunda nikotin nedeniyle zehirlenme riski bulunuyor.

Bu nedenle bazı şehirler çocuk parklarındaki sigara izmariti sorununa karşı özel kampanyalar yürütüyor.

Bern’den dikkat çeken kampanya

Bern Belediyesi, “Subers Bärn” kampanyası kapsamında İsviçre Almancasıyla “Dini Zigi isch ke Nuggi” sloganını kullanıyor. Türkçeye yaklaşık olarak “Sigaran emzik değildir” şeklinde çevrilebilecek sloganla özellikle çocukların bulunduğu alanlara izmarit atılmaması amaçlanıyor.

Bern Belediyesi, halka açık çocuk parklarında çöp ve izmarit bırakılmasının düzenli olarak karşılaşılan bir sorun olduğunu belirtiyor.

Zürih’te de benzer bir tablo var. Belediye yetkililerine göre genel çöp sorunu çok büyük boyutta olmasa da, özellikle sigara izmaritleri kamusal alanlarda sık görülüyor.

Her bölgede durum aynı değil

Sorunun boyutu parkın bulunduğu yere göre değişiyor. Örneğin Aarau Belediyesi, kentteki çocuk parklarında durumun genel olarak dramatik olmadığını belirtiyor.

Basel-Landschaft yetkilileri de şehir merkezindeki ve insanların yemek yemek veya vakit geçirmek için kullandığı parkların, ormanlık alanlardaki oyun parklarına göre daha fazla kirlendiğine dikkat çekiyor.

Sigarasız çocuk parkları yaygınlaşıyor

İsviçre’deki Stop2Drop girişiminin verilerine göre şu anda 24 belediye sigarasız ve temiz çocuk parkı uygulamasını kullanıyor.

Aarau’da da seçilen 10 çocuk parkında yaklaşık iki ay boyunca afişler, banklara yerleştirilen bilgilendirmeler ve çeşitli farkındalık çalışmaları denendi. Ancak belediyeye göre deneme döneminde kirlilikte belirgin bir değişiklik gözlenmedi. Uygulamaların uzun vadeli etkisinin ise henüz değerlendirilemeyeceği belirtiliyor.

İzmarit temizliğine yılda 52 milyon frank

Sorunun ekonomik boyutu da dikkat çekici. İsviçre Federal Çevre Dairesi’nin (BAFU) verilerine göre belediyeler, sigara kaynaklı littering’in temizlenmesi için yılda yaklaşık 52 milyon frank harcıyor.

Sigara izmaritleri aynı zamanda İsviçre’de insanların çevreye en sık gelişigüzel attığı atık türü olarak gösteriliyor.

Kaynak: BAFU / Stop2Drop