İsviçre’de internet üzerinden sipariş edilen ve sağlık açısından ciddi risk taşıyan peptit ürünlerine yönelik geniş çaplı bir denetim gerçekleştirildi. Swissmedic, Federal Gümrük ve Sınır Güvenliği Dairesi ile Swiss Sport Integrity’nin ortak operasyonunda kontrol edilen 46 kargodan 23’üne el konuldu. Yetkililer, özellikle kas geliştirme, yağ yakma ve bronzlaşma amacıyla kullanılan bu ürünlerin giderek daha fazla internet üzerinden ülkeye sokulmaya çalışıldığı uyarısında bulundu.

Denetim kapsamında incelenen paketlerin yaklaşık yarısı yasal sınırların üzerinde ürün içerdiği için gümrükte muhafaza edildi. Diğer paketler ise içerdikleri miktarların yasal tolerans sınırları içinde kalması nedeniyle teslim edildi. Ancak yetkililer, bu ürünleri sipariş eden kişilere sağlık riskleri konusunda resmi uyarı mektubu gönderdi.

Paketlerin büyük bölümü Polonya’dan geldi

Swissmedic’in açıklamasına göre, incelenen gönderilerin yaklaşık yüzde 80’i Polonya çıkışlıydı. Ürünlerin önemli bir kısmının yanlış beyan edildiği veya kaynağının güvenilir olmadığı tespit edildi. Yetkililer, ilaç, yaşam tarzı ürünleri ve doping maddeleri arasında yer alan bu tür ürünlerin son yıllarda bireysel kullanıcılar arasında hızla yaygınlaştığına dikkat çekti.

Sadece sağlık değil, doping riski de taşıyor

İsviçre’de ruhsatı bulunmayan ilaçların satışı ve ithalatı yasa dışı kabul ediliyor. Bu nedenle söz konusu ürünleri piyasaya süren kişiler hakkında cezai işlem uygulanabiliyor. Öte yandan sporcular açısından da önemli bir risk bulunuyor. Çünkü bu peptitlerin önemli bir bölümü, uluslararası doping kuralları kapsamında yasaklı maddeler arasında yer alıyor.

Uzmanlar, bilinçsiz şekilde kullanılan peptitlerin hormonal dengenin bozulması, kalp-damar sorunları, karaciğer ve böbrek hasarı gibi ciddi sağlık problemlerine yol açabileceğini belirtiyor.

İnternetteki abartılı vaatlere dikkat

Peptitler, doğal olarak insan vücudunda bulunan küçük protein molekülleri olsa da tıbbi amaçlarla kullanılan türlerinin mutlaka doktor kontrolünde uygulanması gerekiyor. Swissmedic, internet ortamında satılan ürünlerde sıkça rastlanan „kas geliştirme“, „yağ yakma“, „anti-aging“, „bronzlaşma“, „libido artırıcı“ ve „hızlı iyileşme“ gibi iddiaların tüketicileri yanıltabileceğini vurguladı.

Yetkililer ayrıca „Research Chemical“, „Not for Human Use“ (İnsan kullanımına uygun değildir) veya „Laboratuvar kimyasalı“ gibi ifadeler taşıyan ürünlerin de güvenilir olmadığına dikkat çekti. Özellikle sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden satılan bu ürünlerin sağlık açısından ciddi risk oluşturduğu belirtilirken, vatandaşlara yalnızca ruhsatlı ve güvenilir sağlık ürünlerini tercih etmeleri çağrısı yapıldı.

İsviçreli bilim insanları, diş hekimliğinde devrim niteliğinde bir teknoloji geliştirdi. Basel ve Zürih üniversitelerinin öncülüğünde tasarlanan, ağız içine sığabilecek kadar küçük bir diş robotu, gelecekte kron tedavilerini çok daha hızlı, hassas ve konforlu hale getirmeyi hedefliyor. „MIR“ (Miniature Intraoral Robot) adı verilen cihazın, diş hazırlama işlemini büyük ölçüde otomatikleştirmesi amaçlanıyor.

Yaklaşık bir şarap mantarı büyüklüğündeki robot, sadece 43 x 26 x 28 milimetre ölçülerinde. Robotun motorları ve kontrol sistemi hastanın ağzının dışında bulunurken, hareket mekanizması esnek miller ve ince bağlantılar aracılığıyla çalışıyor. Bu sayede hem yer tasarrufu sağlanıyor hem de hastanın ağzında rahat bir kullanım mümkün oluyor.

Tek seansta kron tedavisi hedefleniyor

Araştırmacıların hedefi, diş tedavisini tek randevuya indirmek. Süreç, hastanın dişlerinin üç boyutlu olarak taranmasıyla başlıyor. Elde edilen dijital veriler sayesinde diş hekimi, hastaya özel kronu bilgisayar ortamında tasarlıyor ve üretimini başlatıyor. Daha sonra robot, özel olarak hazırlanan diş kalıbına sabitlenerek kronun yerleştirileceği dişi otomatik şekilde şekillendiriyor.

Robotun en dikkat çekici özelliklerinden biri ise hastanın hareketlerinden etkilenmemesi. Cihaz, kişiye özel hazırlanan diş plağına sabitlendiği için hasta başını çevirse bile robot dişle birlikte hareket ediyor ve işlem güvenli şekilde devam edebiliyor.

Milimetrenin altında hata payı

Bilim insanlarının laboratuvar testlerinde robot, reçine ve sert seramik materyaller üzerinde oldukça başarılı sonuçlar verdi. Henüz sensör kullanılmamasına rağmen robotun hata payı 0,2 milimetrenin altında kaldı. Uyguladığı kuvvet ise 5 Newton’un altında ölçüldü. Bu değer, yaklaşık küçük bir su şişesini kaldırırken uygulanan basınca denk geliyor ve diş dokusu açısından güvenli kabul ediliyor.

Gerçek hastalar için biraz daha zaman gerekiyor

Uzmanlar, robotun klinik kullanıma hazır hale gelmesi için çalışmaların sürdüğünü belirtiyor. Bir sonraki aşamada cihaza kamera ve gelişmiş sensörler eklenecek. Böylece elektrik kesintisi gibi beklenmedik durumlarda bile robot, işlemi kaldığı yerden güvenli şekilde sürdürebilecek.

İsviçre’nin inovasyon kurumu Innosuisse tarafından desteklenen proje; Basel, Zürih ve Bern üniversiteleri ile biyoteknoloji şirketi Camlog Biotechnologies’in ortak çalışmasıyla yürütülüyor. Robotun ne zaman diş kliniklerinde kullanılmaya başlanacağı henüz açıklanmasa da uzmanlar, bu teknolojinin gelecekte diş hekimliğinde tedavi sürelerini önemli ölçüde kısaltabileceği ve hata riskini azaltabileceği görüşünde. Bu gelişme, dijital diş hekimliğinde yeni bir dönemin kapısını aralayabilecek önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

İsviçre’de işsizlik oranı haziran ayında sınırlı da olsa düşüş gösterdi. Ekonomi Devlet Sekreterliği’nin (Seco) açıkladığı verilere göre, ay sonunda Bölgesel İş Bulma Merkezleri’ne kayıtlı işsiz sayısı ülke genelinde 137 bin 751 oldu. Bu rakam, mayıs ayına kıyasla 2 bin 524 kişilik azalma anlamına geliyor.

Böylece işsizlik oranı bir ay içinde yüzde 3,0’dan yüzde 2,9’a geriledi. Ancak uzmanlara göre bu düşüş, iş piyasasında güçlü ve kalıcı bir toparlanmadan çok mevsimsel etkilerle açıklanıyor. Özellikle yaz aylarında inşaat, turizm, gastronomi ve bazı hizmet sektörlerinde istihdamın artması, işsizlik rakamlarını geçici olarak aşağı çekebiliyor.

Bu nedenle Seco’nun mevsim etkilerinden arındırılmış verileri daha dikkatle izleniyor. Bu göstergede işsizlik oranı yüzde 3,1 seviyesinde sabit kaldı. Bu da genel tablonun, manşet veride görüldüğü kadar güçlü bir iyileşmeye işaret etmediğini gösteriyor.

İş arayanların toplam sayısında ise çok sınırlı bir artış yaşandı. Haziran ayında iş arayan kişi sayısı 316 artarak 225 bin 791’e çıktı. İş arayanlar oranı yüzde 4,8’de sabit kaldı. Bu veri, işsiz olarak kayıtlı olmayan ancak yeni bir iş arayışında bulunan kişilerin de piyasada hâlâ önemli bir ağırlığa sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Öte yandan açık iş pozisyonlarında artış dikkat çekti. RAV merkezlerine bildirilen açık iş sayısı mayıs ayına göre 2 bin 527 artarak 47 bin 244’e yükseldi. Bu pozisyonların 31 bin 133’ü bildirim yükümlülüğü kapsamına giriyor. İsviçre’de belirli meslek gruplarında işsizlik oranı yüzde 5’in üzerine çıktığında, işverenlerin boş pozisyonları önce resmi sisteme bildirmesi gerekiyor.

Kısa çalışma verilerinde ise daha belirgin bir iyileşme görüldü. Seco’nun gecikmeli yayımladığı mart ayı verilerine göre, kısa çalışmadan etkilenen kişi sayısı şubat ayına kıyasla 2 bin 105 azalarak 9 bin 961’e düştü. Kısa çalışma uygulanan işletme birimi sayısı da 56 azalarak 707’ye geriledi.

Genel tablo, İsviçre iş piyasasında ani bir bozulma olmadığını, ancak mevsimsel etkiler dışarıda bırakıldığında temkinli bir görünümün sürdüğünü gösteriyor. Uzmanlara göre önümüzdeki aylarda özellikle sanayi, inşaat ve hizmet sektörlerindeki gelişmeler işsizlik eğilimi açısından belirleyici olacak.