“Uzun Yaşamı Kutluyoruz Ama Yaşlıları Dışlıyoruz”

İsviçre’de yaş ayrımcılığına karşı mücadele eden Aktif Yaşlılar ve Emekliler Dernekleri Birliği (VASOS), 25 binden fazla imza toplayarak hazırladığı dilekçeyi Federal Parlamento’ya sundu. Girişim, yaşa dayalı ayrımcılığın önlenmesi için hükümet ve parlamentodan somut adımlar atılmasını talep ediyor.

VASOS Başkanı ve eski milletvekili Bea Heim, yaş ayrımcılığının yalnızca yaşlıları değil gençleri de etkileyen toplumsal bir sorun olduğunu belirterek, “İsviçre’de hiç kimse yaşı nedeniyle ayrımcılığa uğramamalı” dedi.

İş Hayatından Sağlık Sistemine Kadar Yaygın Bir Sorun

Dilekçede yaş ayrımcılığının iş yaşamı, sağlık hizmetleri, konut piyasası, toplu taşıma ve günlük yaşamın birçok alanında görüldüğüne dikkat çekiliyor.

Özellikle 55 yaş üzerindeki çalışanların iş piyasasında dezavantajlı konuma düşmesi önemli sorunlardan biri olarak öne çıkıyor. İsviçre’de yapılan araştırmalara göre insan kaynakları yöneticilerinin büyük bölümü, ileri yaştaki çalışanların işe alım ve kariyer süreçlerinde ayrımcılığa maruz kaldığını gözlemliyor.

Uzmanlara göre yaşlı bireylerin yalnızca yaşları üzerinden değerlendirilmesi, sahip oldukları bilgi, deneyim ve toplumsal katkıların göz ardı edilmesine yol açıyor.

Sağlık Alanında da Endişeler Var

VASOS, yaş ayrımcılığının sağlık sisteminde de etkili olduğunu savunuyor. Bazı durumlarda ileri yaştaki hastaların ihtiyaç duydukları tedavilere erişimde zorluk yaşayabildiği veya yanlış ilaç kullanımına maruz kalabildiği belirtiliyor.

Dernek, yaşlı bireylerin sağlık hizmetlerinde eşit muamele görmesini sağlayacak önlemlerin güçlendirilmesini istiyor.

Federal Düzeyde Yeni Düzenleme Talebi

Dilekçede federal hükümetten şu adımlar talep ediliyor:

* Yaş ayrımcılığına karşı özel yasal korumaların güçlendirilmesi
* Ulusal eylem planı hazırlanması
* Federal düzeyde uzman bir koordinasyon birimi kurulması
* Kamuoyunda farkındalık kampanyalarının artırılması
* Ayrımcı dil kullanımına karşı rehberler hazırlanması

VASOS, yaş ayrımcılığının yalnızca bireysel mağduriyetlere değil, aynı zamanda ekonomik kayıplara da yol açtığını vurguluyor. Derneğe göre yaşlıların bilgi ve deneyimlerinden yeterince yararlanılmaması, toplumun önemli bir potansiyeli kaybetmesi anlamına geliyor.

Gençler de Ayrımcılıktan Etkileniyor

Bea Heim, yaş ayrımcılığının sadece yaşlıları hedef almadığını belirtiyor. Gençlerin de sıklıkla “tecrübesiz” görülerek ciddiye alınmadığını ifade eden Heim, bu nedenle bazı gençlik örgütlerinin de kampanyaya destek verdiğini söyledi.

Uzmanlara göre mesele nesiller arası bir çatışmadan çok, farklı yaş gruplarının birbirine karşı konumlandırılması ve kalıplaşmış önyargılarla değerlendirilmesi sorunu olarak görülüyor.

25 binden fazla kişinin destek verdiği dilekçenin ardından gözler şimdi Federal Hükümet ve Parlamento’nun atacağı adımlara çevrildi. #Schweiz#suisse#haber#isviçre

İsviçre Ulusal Konseyi, 13. AHV emekli maaşının finansmanına ilişkin kritik bir karara imza attı. Parlamento, ek emekli maaşının finansmanı için Katma Değer Vergisi’nin (KDV) artırılmasına onay verirken, çalışanlar ve işverenlerden alınan maaş kesintilerinin yükseltilmesini reddetti.

Karar, İsviçre’de emeklilik sisteminin geleceği ve sosyal güvenlik finansmanı konusunda uzun süredir devam eden tartışmalarda önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor.

KDV Artışı Kabul Edildi

Ulusal Konsey, 13. AHV maaşının finansmanı amacıyla KDV’nin artırılmasını öngören öneriyi 104’e karşı 87 oyla kabul etti. Sosyal Demokrat Parti (SP), Merkez Parti, Yeşiller ve Yeşil Liberaller (GLP) teklife destek verirken, SVP ve FDP karşı çıktı.

Parlamentonun aldığı karara göre KDV oranı 0,4 puan artırılacak. Ancak temel tüketim ürünleri için uygulanan indirimli KDV oranında değişiklik yapılmayacak. Gıda ürünleri ve ilaçlar mevcut düşük vergi oranından yararlanmaya devam edecek.

Hesaplamalara göre KDV artışı sayesinde AHV fonuna 2030 yılı itibarıyla yılda yaklaşık 1,5 milyar İsviçre Frangı ek kaynak sağlanması bekleniyor.

Maaş Kesintilerine Ret

Parlamentoda en tartışmalı konu ise çalışanlardan ve işverenlerden alınan AHV primlerinin artırılması oldu.

AHV katkı paylarının yüzde 0,2 puan yükseltilmesini öngören öneri 98’e karşı 96 oyla reddedildi. Böylece çalışanların maaşlarından daha fazla kesinti yapılmasının önü şimdilik kapanmış oldu.

Kararın alınmasında belirleyici rolü Yeşil Liberal Parti (GLP) oynadı. Parti, genç nesilden yaşlı nesle yeni bir mali yük aktarılmasına karşı çıkarak maaş kesintilerinin artırılmasını desteklemedi.

Tartışmalar Devam Ediyor

Muhalif milletvekilleri, 13. emekli maaşının finansmanının daha kapsamlı bir emeklilik reformu içerisinde ele alınması gerektiğini savundu.

SVP ve FDP temsilcileri, yapısal reformlar yapılmadan çalışanların ve işletmelerin üzerindeki yükün artırılmasına karşı çıktı. Buna karşılık sol partiler ve merkez partiler, halkın daha yüksek emeklilik yaşını daha önce reddettiğini hatırlatarak kalıcı finansman çözümlerinin gerekli olduğunu vurguladı.

Son Karar Henüz Verilmedi

Parlamentonun üzerinde uzlaştığı finansman modeli henüz kesinleşmiş değil.

Önümüzdeki günlerde yapılacak nihai oylamaların ardından süreç devam edecek. Ayrıca KDV artışı anayasa değişikliği gerektirdiği için son söz yine halkın olacak. İsviçre seçmeni ve kantonlar yapılacak referandumda KDV artışına onay verirse düzenleme yürürlüğe girecek.

13. Maaşın Maliyeti Ne Kadar?

13. AHV emekli maaşı ilk kez bu yılın sonunda ödenecek.

Maliyetin:

• 2026 yılında yaklaşık 4,2 milyar frank,
• 2030 yılında yaklaşık 4,5 milyar frank,
• 2040 yılında ise yaklaşık 5,4 milyar frank

olacağı tahmin ediliyor.

AHV harcamalarının yaklaşık beşte biri federal bütçeden karşılandığı için finansman yükünün bir kısmını da İsviçre devleti üstlenmeye devam edecek.

KDV Artacak, Maaş Kesintileri Artmayacak

İsviçre Ulusal Konseyi, 13. AHV emekli maaşının finansmanına ilişkin kritik bir karara imza attı. Parlamento, ek emekli maaşının finansmanı için Katma Değer Vergisi’nin (KDV) artırılmasına onay verirken, çalışanlar ve işverenlerden alınan maaş kesintilerinin yükseltilmesini reddetti.

Karar, İsviçre’de emeklilik sisteminin geleceği ve sosyal güvenlik finansmanı konusunda önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

KDV Artışı Kabul Edildi

Ulusal Konsey, 13. AHV maaşının finansmanı amacıyla KDV’nin artırılmasını öngören öneriyi kabul etti.

Parlamentonun aldığı karara göre KDV oranı 0,4 puan artırılacak. Ancak temel tüketim ürünleri için uygulanan indirimli KDV oranında değişiklik yapılmayacak. Gıda ürünleri ve ilaçlar mevcut düşük vergi oranından yararlanmaya devam edecek.

Hesaplamalara göre KDV artışı sayesinde AHV fonuna 2030 yılı itibarıyla yılda yaklaşık 1,5 milyar frank ek kaynak sağlanması bekleniyor.

Maaş Kesintilerine Ret

Parlamentoda en tartışmalı konu ise çalışanlardan ve işverenlerden alınan AHV primlerinin artırılması oldu.

AHV katkı paylarının yüzde 0,2 puan yükseltilmesini öngören öneri reddedildi. Böylece çalışanların maaşlarından daha fazla kesinti yapılmasının önü şimdilik kapanmış oldu.

Kararın alınmasında belirleyici rolü Yeşil Liberal Parti (GLP) oynadı. Parti, genç nesilden yaşlı nesle yeni bir mali yük aktarılmasına karşı çıkarak maaş kesintilerinin artırılmasını desteklemedi.

Halk Son Sözü Söyleyecek

Parlamentonun üzerinde uzlaştığı finansman modeli henüz kesinleşmiş değil.

KDV artışı anayasa değişikliği gerektirdiği için son söz yine halkın olacak. İsviçre seçmeni ve kantonlar yapılacak referandumda KDV artışına onay verirse düzenleme yürürlüğe girecek.

13. Maaşın Maliyeti

• 2026: 4,2 milyar CHF

• 2030: 4,5 milyar CHF

• 2040: 5,4 milyar CHF

AHV harcamalarının yaklaşık beşte biri federal bütçeden karşılandığı için finansman yükünün bir kısmını da İsviçre devleti üstlenmeye devam edecek.

📈 KDV: +0,4 puan

❌ Maaş kesintisi artışı reddedildi

👴 13. AHV maaşı ilk kez bu yıl sonunda ödenecek

💰 2030’a kadar yıllık 1,5 milyar CHF ek gelir hedefleniyor

Kaynak: İsviçre Ulusal Konseyi | Haziran 2026