İsviçre’de 14 Haziran 2026’da gerçekleştirilen referandumda, askerlikten sivil hizmete geçişi zorlaştırmayı amaçlayan yasa değişikliği seçmenlerden destek aldı.

SRG’nin ilk projeksiyonlarına göre seçmenlerin yüzde 53’ü “evet”, yüzde 47’si ise “hayır” oyu kullandı. Hata payının ±1 puan olduğu belirtildi.

Federal Hükümet ve Parlamento tarafından hazırlanan düzenleme, son yıllarda ordudan sivil hizmete geçenlerin sayısındaki artış nedeniyle gündeme gelmişti. Yetkililer, ordunun personel kaybını azaltmak ve savunma kapasitesini korumak amacıyla mevcut kuralların sıkılaştırılmasını savunuyordu.

Neler Değişecek?

Yeni yasaya göre askerlikten sivil hizmete geçiş artık daha zor olacak:

• Askerlik eğitimini (Rekrutenschule) tamamlayanlar, orduda kalan hizmet günleri ne olursa olsun en az 150 gün sivil hizmet yapmak zorunda kalacak.
• Askerlik yükümlülüğünü büyük ölçüde tamamlayan kişilerin son aşamada sivil hizmete geçerek silahlı hizmetten çıkmasının önü kapatılacak.
• Astsubay ve subaylar için de her kalan askerlik günü karşılığında 1,5 kat sivil hizmet günü uygulanacak.
• Sivil hizmette de yıllık hizmet yükümlülüğü getirilecek.
• Acemi birliği sırasında sivil hizmete geçiş başvurusu kabul edilen kişiler, uzun süreli hizmetlerini bugüne göre daha erken tamamlamak zorunda kalacak.
• Tıp eğitimi gerektiren bazı özel sivil hizmet görevleri kaldırılacak.

Destekleyenler Ne Dedi?

Düzenlemeyi destekleyenler, sivil hizmetin zamanla askerliğe alternatif bir tercih haline geldiğini ve bunun orduda personel açığına yol açtığını savundu. Onlara göre İsviçre’nin mevcut güvenlik ortamında güçlü bir orduya ihtiyacı bulunuyor.

Muhalifler Ne Savundu?

Karşı çıkanlar ise yeni kuralların bireysel tercih özgürlüğünü kısıtladığını ve sivil hizmet kurumunu zayıflatacağını belirtti. Özellikle sosyal hizmetler, sağlık ve çevre projelerinde görev yapan sivil hizmet personelinin azalabileceği uyarısında bulunuldu.

BERN – İsviçre’de meşe kese güvesi (Eichenprozessionsspinner – EPS) ve onun insan sağlığı açısından tehlike oluşturan tırtılları hızla yayılıyor. Daha önce ağırlıklı olarak ülkenin güney bölgelerinde görülen türün, son yıllarda kuzey kantonlarında da yaygınlaşması uzmanları endişelendiriyor.

İsviçre Federal Orman, Kar ve Peyzaj Araştırma Enstitüsü (WSL), 2026 yılının “olağanüstü yoğun bir EPS istilası yılı” olarak kayıtlara geçebileceğini açıkladı. Kuruma göre, önceki yıllara kıyasla çok daha fazla ihbar ve danışma talebi alındı.

Vaka Sayıları Artıyor

Son haftalarda Zürih kantonundaki Bülach yüzme tesislerinde yaklaşık 20 tırtıl yuvası tespit edilirken, Bern kantonuna bağlı Münsingen’de de istila şüphesi bulunuyor. Fribourg kantonundaki Schmitten’den de benzer ihbarlar gelirken, Schaffhausen kantonunda Gächlingen, Siblingen ve Löhningen belediyelerine bağlı ormanlık alanlarda geniş çaplı yayılım görüldüğü bildirildi.

Uzmanlar, özellikle güneş alan meşe ağaçlarının bulunduğu yerleşim alanları ve orman kenarlarının risk altında olduğuna dikkat çekiyor.

Asıl Tehlike Tırtılların Zehirli Kılları

Meşe kese güvesinin yetişkin kelebekleri insanlar ve hayvanlar için zararsız olsa da, tırtıl döneminde ciddi sağlık riskleri oluşturuyor. Özellikle mayıs ve haziran aylarında gelişen “yakıcı kıllar”, temas halinde güçlü alerjik reaksiyonlara neden olabiliyor.

Bu mikroskobik kıllar, ağrıya yol açan maddeler ve “Thaumetopoein” adlı toksini içeriyor. Uzmanlara göre tırtıllar büyüdükçe hem kılların sayısı hem de uzunluğu artıyor. Yaz aylarına doğru sağlık risklerinin daha da yükselmesi bekleniyor.

Schaffhausen Kantonu Orman Dairesi, “Yaz başına kadar havadaki zehirli kılların yoğunluğunun artmasını bekliyoruz” açıklamasında bulundu.

Belirtiler Neler?

Zehirli kıllarla temas eden kişilerde şu belirtiler görülebiliyor:

• Şiddetli kaşıntı
• Ağrılı cilt kızarıklıkları
• Kurdeşen ve kabarcıklar
• Deride döküntü ve iltihaplanma
• Göz ve solunum yolu tahrişi
• Nadir durumlarda nefes darlığı ve alerjik şok

Uzmanlar, doğrudan temasın şart olmadığını vurguluyor. Rüzgârın taşıdığı kıllar yüzlerce metre uzağa kadar ulaşabiliyor.

İklim Değişikliği Etkisi

WSL’ye göre meşe kese güvesi İsviçre’nin yerli türlerinden biri olmasına rağmen, geçmişte ağırlıklı olarak Cenevre Gölü çevresi, Valais kantonu ve Alplerin güney kesimlerinde görülüyordu.

Son yıllarda kuzey bölgelerdeki vaka sayılarındaki artışın en önemli nedenlerinden biri olarak iklim değişikliği gösteriliyor. Uzmanlar, yükselen sıcaklıkların bu sıcak iklim seven türün yayılımını hızlandırdığı görüşünde.

Yetkililerden Uyarı

Schaffhausen’deki birkaç hektarlık orman alanını kapsayan yayılımın İsviçre genelinde şimdiye kadar görülmemiş boyutta olduğu belirtiliyor. Yetkililer, mevcut teknik imkânlarla istilanın tamamen kontrol altına alınmasının mümkün olmadığını ifade ediyor.

Uzmanlar, meşe ağaçlarının üzerinde görülen yoğun ağ benzeri yuvalara yaklaşılmamasını, şüpheli vakaların ise ilgili orman koruma birimlerine veya belediye yetkililerine bildirilmesini tavsiye ediyor.

Sağlık uzmanları ise özellikle çocuklar, yaşlılar, alerji hastaları ve evcil hayvan sahiplerinin önümüzdeki haftalarda ormanlık ve park alanlarında daha dikkatli olmaları gerektiği konusunda uyarıyor.

İsviçre’de iklim değişikliğinin etkisiyle kene sezonu her geçen yıl uzarken, uzmanlar vatandaşları dikkatli olmaları konusunda uyarıyor. Son verilere göre kenelerin aktif olduğu dönem artık sadece ilkbahar ve yaz aylarıyla sınırlı değil; bazı bölgelerde ocak ayından kasım sonuna kadar devam ediyor.

Uzmanlara göre özellikle Jura bölgesi, Emmental, Toggenburg ve Zürih Oberland’ın bazı kesimleri kene riski açısından öne çıkıyor. Keneler artık daha yüksek rakımlarda da görülüyor ve bazı türlerin yayılım alanı genişliyor.

Vaka Sayılarında Rekor Artış

Kene ısırıklarıyla bulaşabilen FSME (Kene Kaynaklı Beyin İltihabı) vakalarında da dikkat çekici bir artış yaşanıyor. İsviçre’de 2025 yılında ağır seyreden 500’ün üzerinde FSME vakası kaydedilerek yeni bir rekor kırıldı.

FSME virüsü bazı kişilerde menenjit ve sinir sistemi rahatsızlıklarına yol açabiliyor. Uzmanlar, enfekte olan kişilerin büyük bölümünde ciddi belirtiler görülmese de bazı vakalarda kalıcı sağlık sorunları gelişebileceğini belirtiyor.

Yeni Türler Endişe Yaratıyor

Uzmanlar ayrıca son yıllarda Avrupa’da yayılmaya başlayan Hyalomma kenesine de dikkat çekiyor. Bu tür, İsviçre’de nadir görülen bazı hastalıkları taşıma potansiyeline sahip. Özellikle Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi gibi ciddi enfeksiyonların yayılma riski nedeniyle gelişmeler yakından takip ediliyor.

Kendinizi Nasıl Koruyabilirsiniz?

Uzmanların önerileri şöyle:

• FSME aşısını yaptırın.
• Doğa yürüyüşlerinde uzun ve açık renkli kıyafetler tercih edin.
• Kene kovucu sprey kullanın.
• Doğada vakit geçirirken düzenli olarak vücudunuzu kontrol edin.
• Eve döndüğünüzde kene kontrolü yapın.
• Kene tespit edilirse mümkün olan en kısa sürede çıkarın ve bölgeyi dezenfekte edin.

Belirtilere Dikkat

Kene ısırığından sonraki haftalarda ısırık bölgesinde halka şeklinde kızarıklık oluşması, ateş, baş ağrısı veya grip benzeri belirtiler görülmesi halinde doktora başvurulması tavsiye ediliyor. Bu belirtiler Lyme hastalığı veya FSME enfeksiyonunun işareti olabilir.

Uzmanlar, açık havada yapılan aktivitelerin artmasıyla birlikte kene kaynaklı enfeksiyonların da yükseldiğine dikkat çekerek özellikle yaz aylarında daha dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

#isviçre #schweiz #kene #sağlık #fsme #haber #switzerland #sağlıkhaberleri