Sağlık sorunlarının aşıdan kaynaklandığını göstermek, tazminat başvurularındaki en önemli zorluklardan biri. 2021 yılında COVID-19 aşısı yaptıran yetişkinlerin beş yıllık başvuru süreleri 2026 boyunca sona eriyor.

Haber: Cemil Baysal | İsviçre’nin Sesi – +41 Haber

İSVİÇRE | 15 KASIM 2026

İsviçre’de koronavirüs salgını sırasında COVID-19 aşısı yaptıran ve sonrasında sağlık sorunları yaşadığını düşünen kişiler açısından önemli bir hukuki süre gündemde.

İsviçre Salgın Hastalıklar Yasası kapsamında, belirli koşullar altında aşı nedeniyle oluşan sağlık zararları için federal makamlardan maddi veya manevi tazminat talep edilebiliyor.

Ancak bu hakkın kullanılabilmesi için başvurunun yasal süre içinde yapılması ve sağlık sorunuyla aşı arasında uygun nedensellik bağının gösterilmesi gerekiyor.

2021 yılında aşı olanlar için süre doluyor

İsviçre Federal İçişleri Departmanının (EDI) açıklamasına göre, aşı zararlarına ilişkin federal tazminat başvurularında genel süre, aşının uygulandığı tarihten itibaren beş yıl.

Örneğin 20 Kasım 2021 tarihinde aşı yaptıran bir yetişkin için genel başvuru süresi 20 Kasım 2026 tarihinde sona eriyor.

2022 yılında aşı yaptıran yetişkinlerin beş yıllık süreleri ise ilgili aşı tarihlerine göre 2027 yılında dolacak.

21 yaşını doldurmamış kişiler için ayrıca yaşa bağlı özel süre düzenlemesi bulunuyor.

Bu nedenle herkes için geçerli tek bir son başvuru tarihi yok. Süre, kişinin aşı tarihi ve hukuki durumuna göre değerlendirilmeli.

En önemli zorluk: Sağlık sorununun aşıdan kaynaklandığını göstermek

Aşı sonrasında kalp, sinir sistemi, bağışıklık sistemi veya başka sağlık sorunları yaşadığını belirten kişiler, rahatsızlıklarının aşıyla bağlantılı olduğunu düşünüyor olabilir.

Ancak tıbbi ve hukuki değerlendirmede iki durum birbirinden ayrılıyor:

Bir sağlık sorununun aşıdan sonra ortaya çıkması ile doğrudan aşıdan kaynaklanması aynı anlama gelmiyor.

Federal tazminat başvurusunda, sağlık sorunu ile aşılama arasında uygun nedensellik bağının bulunması gerekiyor.

Bu değerlendirmede tıbbi kayıtlar, hastalığın gelişimi, doktor raporları, tetkikler ve diğer olası nedenler önem taşıyor.

Aile hekimleri neden kesin rapor vermekte zorlanabilir?

Sağlık sorunlarının nedenini belirlemek her zaman kolay olmayabiliyor.

Bir hasta, yaşadığı rahatsızlığın aşıdan kaynaklandığını düşünse bile doktoru mevcut tıbbi bulgularla bu bağlantıyı kesin biçimde doğrulayamayabilir.

Bazı hastalar, hekimlerinden istedikleri kesin nedensellik raporunu alamadıklarını dile getirebilir. Bununla birlikte aile hekimlerinin korktukları veya baskı gördükleri için rapor vermediği yönündeki genel iddiaları doğrulayan yeterli kanıt bulunmuyor.

Hekimlerin hastanın şikâyetlerini, muayene sonuçlarını, tetkiklerini ve tedavi sürecini belgelemesi ile rahatsızlığın nedeninin kesin olarak aşı olduğunu söylemesi farklı konular.

Nedensellik bağı, gerektiğinde uzman değerlendirmesiyle ele alınabiliyor.

Kimler tazminat başvurusu yapabilir?

Federal tazminat mekanizmasının uygulanabilmesi için çeşitli koşulların birlikte karşılanması gerekiyor.

Aşının İsviçre’de yapılmış ve yetkili makamlar tarafından önerilmiş olması, sağlık zararının aşıyla uygun nedensellik bağı taşıması ve ilgili maddi zararın başka kaynaklardan karşılanmamış olması temel koşullar arasında.

Maddi tazminat kapsamında, belirli şartlarda karşılanmamış tedavi giderleri veya çalışma gücü kaybına bağlı gelir kayıpları değerlendirilebiliyor.

Ciddi sağlık zararlarında manevi tazminat da gündeme gelebiliyor.

Bununla birlikte her yan etki veya geçici rahatsızlık tazminat hakkı doğurmuyor. Federal makamlar her başvuruyu ayrı değerlendiriyor.

Başvuru nereye yapılacak?

Başvurular İsviçre Federal İçişleri Departmanına (EDI) yapılıyor.

Başvuru adresi:

Generalsekretariat EDI
Inselgasse 1
3003 Bern

Başvuru formuna aşı belgelerinin, tıbbi kayıtların ve talep edilen zararı destekleyen diğer belgelerin eklenmesi gerekiyor.

Aşı sonrasında şüpheli bir yan etki bildirilmesi ise ayrı bir süreç. Bu tür bildirimler Swissmedic’e yönlendiriliyor.

Beş yıllık süre bütün davalar için geçerli mi?

Hayır.

Bu süre, Salgın Hastalıklar Yasası kapsamındaki federal aşı zararı tazminat başvurusuyla ilgili.

Doktora, sağlık kuruluşuna veya aşı üreticisine karşı açılabilecek başka hukuki davalarda farklı zamanaşımı ve başvuru kuralları söz konusu olabilir.

Dolayısıyla beş yıllık sürenin bütün hukuki yollar için geçerli olduğu düşünülmemeli.

Okuyucu ne yapmalı?

2021 yılında COVID-19 aşısı yaptıran ve ciddi sağlık zararının aşıyla bağlantılı olabileceğini düşünen kişiler, öncelikle aşı tarihlerini ve mevcut tıbbi belgelerini kontrol etmeli.

Yasal süre dolmadan başvuru koşullarının değerlendirilmesi önemli.

Sonuç: İsviçre’de aşı sonrası sağlık zararları için federal tazminat yolu bulunuyor. Ancak başvuru süresine uymak ve sağlık zararıyla aşı arasındaki nedensellik bağını göstermek gerekiyor. Aşı sonrasında yaşanan her hastalık otomatik olarak aşı zararı kabul edilmiyor.

Üç doz COVID-19 aşısı sonrasında sağlık sorunları yaşadığını ileri süren kişinin aşı üreticisine karşı hukuki girişimde bulunmak istemesi, sigorta şirketiyle anlaşmazlığa dönüştü. Almanya Federal Adalet Mahkemesi, önceki kararı bozarak dosyanın yeniden incelenmesini sağladı.

Haber: Cemil Baysal | İsviçre’nin Sesi – +41 Haber

ALMANYA | 15 KASIM 2026

Almanya’da COVID-19 aşısı sonrasında sağlık sorunları yaşadığını belirten bir kişinin hukuk sigortasıyla yaşadığı anlaşmazlıkta önemli bir mahkeme kararı verildi.

Almanya Federal Adalet Mahkemesi (Bundesgerichtshof – BGH), 11 Kasım 2026 tarihinde açıkladığı IV ZR 214/25 sayılı kararında, aşı üreticisine karşı tazminat talebinde bulunmak isteyen kişinin hukuk sigortası kapsamındaki uyuşmazlığını değerlendirdi.

Karar, aşı zararlarının kanıtlandığı anlamına gelmiyor. Ancak hukuk sigortalarının, bu tür davaların başarı ihtimalini hangi ölçütlerle değerlendirebileceği açısından önem taşıyor.

Üç doz aşı yaptırdı, ardından sağlık sorunları yaşadığını ileri sürdü

Mahkeme dosyasına göre davacı, 2021 yılında Comirnaty adlı COVID-19 aşısından üç doz yaptırdı.

Aşı tarihleri 11 Mayıs, 15 Haziran ve 15 Aralık 2021 olarak kaydedildi.

Davacı, sonrasında bağışıklık sistemiyle ilgili bir rahatsızlık yaşadığını ileri sürdü.

Özellikle 2022 yılında geçirdiği bir yaralanmanın ardından, uzun süre ayakta kaldığında veya yürüdüğünde ayaklarında şişlik ve şiddetli ağrı meydana geldiğini belirtti.

Kişi, sağlık sorunlarının aşıyla bağlantılı olduğunu savunarak aşı üreticisine karşı hukuki talepte bulunmak istedi.

Hukuk sigortası neden masrafları karşılamadı?

Davacı, Haziran 2023’te hukuk sigortasından, aşı üreticisine karşı girişimde bulunmak için masrafların karşılanmasını talep etti.

Ancak sigorta şirketi bu talebi reddetti.

Şirketin gerekçesi, planlanan tazminat talebinin yeterli başarı ihtimali taşımadığı yönündeydi.

Sigorta, aşının genel yarar-risk değerlendirmesinin olumlu olmasını da yaklaşımına dayanak gösterdi.

Uyuşmazlık mahkemeye taşındı ve alt mahkemelerde sigorta şirketinin yaklaşımını destekleyen kararlar verildi.

Federal Adalet Mahkemesi neye karar verdi?

11 Kasım 2026 tarihinde dosyayı değerlendiren Federal Adalet Mahkemesi, önceki kararı bozdu.

Yüksek Mahkeme, hukuk sigortasının dava masraflarını karşılamayı reddederken başarı ihtimalini hukuken doğru ölçütlerle değerlendirmesi gerektiğini vurguladı.

Mahkemenin değerlendirmesine göre, bir aşının genel yarar-risk profilinin olumlu olması, o aşıya ilişkin bireysel bir tazminat talebinin yeterli başarı ihtimalinden yoksun olduğunu tek başına göstermiyor.

Dosya, yeniden incelenmek üzere Düsseldorf Yüksek Eyalet Mahkemesine gönderildi.

Aşı üreticisinin sorumlu olduğu kanıtlandı mı?

Hayır.

Kararın en önemli ayrıntısı burada ortaya çıkıyor.

Federal Adalet Mahkemesi, davacının sağlık sorunlarının COVID-19 aşısından kaynaklandığına hükmetmedi.

Aşı üreticisinin hukuken sorumlu olduğunu da belirlemedi.

Davacıya tazminat ödenmesine karar verilmedi.

Mahkeme, esas olarak hukuk sigortasının planlanan hukuki girişimin başarı ihtimalini değerlendirirken kullandığı gerekçeyi inceledi.

Bu nedenle kararın, aşıların sağlık zararına neden olduğunun mahkeme tarafından kanıtlandığı şeklinde sunulması doğru değil.

Karar neden önemli?

Hukuk sigortası bulunan kişiler, bir dava açmadan önce avukatlık ve mahkeme masraflarının karşılanması için sigorta şirketlerine başvurabiliyor.

Sigorta şirketleri ise poliçe koşullarına bağlı olarak hukuki girişimin başarı ihtimalini değerlendirebiliyor.

Almanya’daki bu karar, özellikle tıbbi ve bilimsel açıdan tartışmalı bireysel zarar iddialarında, başarı ihtimalinin yalnızca genel değerlendirmelerle reddedilmesinin hukuki sınırlarını gündeme getiriyor.

Ancak karar, bütün aşı zararları davalarının sigorta tarafından otomatik olarak karşılanacağı anlamına gelmiyor.

İsviçre’de yaşayanları etkiler mi?

Bu karar Almanya hukukuna ait.

Dolayısıyla İsviçre’deki mahkemeleri veya hukuk sigortası şirketlerini doğrudan bağlamıyor.

İsviçre’de aşı zararlarına ilişkin federal tazminat mekanizması ve özel hukuk davaları, İsviçre mevzuatına göre değerlendiriliyor.

Bununla birlikte Almanya’daki karar, Avrupa’da aşı sonrası zarar iddialarının hukuki süreçlerde nasıl ele alındığına ilişkin dikkat çekici bir örnek oluşturuyor.

Sonuç: Almanya Federal Adalet Mahkemesi, COVID-19 aşısı sonrasında sağlık sorunları yaşadığını ileri süren kişinin hukuk sigortası uyuşmazlığında önceki kararı bozdu. Ancak aşının sağlık zararına neden olduğu veya üreticinin tazminat ödemesi gerektiği yönünde bir hüküm kurulmadı.

St. Gallen kantonunda bir kişi, COVID-19 aşısı yaptıran sürücülerin araç kullanmaya sağlık açısından uygun olup olmadıklarının araştırılmasını istedi. Trafik makamları, aşı nedeniyle sürüş yeterliliğinin bozulduğuna ilişkin trafik tıbbı bulguları bulunmadığını bildirdi. Uyuşmazlık Federal Mahkemeye kadar ulaştı.

Haber: Cemil Baysal | İsviçre’nin Sesi – +41 Haber

ST. GALLEN | 15 KASIM 2026

İsviçre’de COVID-19 aşısı yaptıran sürücülerin sağlık durumlarının incelenmesini isteyen bir kişinin başvurusu, uzun bir idari ve hukuki sürecin ardından Federal Mahkemenin önüne geldi.

İsviçre Federal Mahkemesinin 26 Ekim 2026 tarihli 1C_320/2026 sayılı kararına konu olan olay, St. Gallen kantonunda başladı.

Dosya, aşılı sürücülerin ehliyetlerinin iptal edilmesine ilişkin genel bir karar değil; bir kişinin idari başvurularının ele alınması ve hukuki yardım talebiyle bağlantılı bir uyuşmazlık.

Başvuru sahibi ne istedi?

Mahkeme kararında yer alan bilgilere göre başvuru sahibi, Ocak 2024’te St. Gallen Karayolu ve Denizcilik Dairesine çeşitli başvurular yaptı.

Kişi, COVID-19 aşısı yaptıran sürücülerin araç kullanmaya sağlık açısından uygunluklarının tıbbi olarak incelenmesini talep etti.

6 Ağustos 2024 tarihinde başka bir makama ilettiği benzer başvuru da yetki nedeniyle trafik dairesine yönlendirildi.

Başvuru sahibi, aşılı sürücüler hakkında sağlık incelemeleri yapılmasını istiyordu.

Trafik dairesi nasıl yanıt verdi?

Başvuru sahibi, 16 Mart 2026’da dosyanın durumunu yeniden sordu.

Ayrıca önceki başvurularının nasıl değerlendirildiği konusunda bilgi ve ilgili belgeleri talep etti.

St. Gallen trafik makamları, 23 Mart 2026 tarihinde kendisine yanıt verdi.

Kurum, trafik tıbbı açısından COVID-19 aşısının sürüş yeterliliğini olumsuz etkilediğini gösteren bulgular bulunmadığını bildirdi.

Bu nedenle başvurular üzerine herhangi bir idari tedbir uygulanmadığını açıkladı.

Uyuşmazlık neden mahkemeye taşındı?

Başvuru sahibi, trafik dairesinin yanıtıyla yetinmedi.

25 Mart 2026 tarihinde, başvurularının nasıl sonuçlandırıldığı konusunda resmî açıklama ve gerektiğinde itiraz edilebilecek bir karar verilmesini istedi.

Trafik dairesi ise kişinin kendi haklarının doğrudan etkilenmediğini ve yalnızca hukuki itiraz yolu açmak amacıyla bir durum kararı verilmesini gerektiren korunmaya değer menfaat bulunmadığını belirterek bu talebi reddetti.

Uyuşmazlık daha sonra kanton düzeyindeki hukuki süreçlere taşındı.

Federal Mahkemenin önüne gelen dosyanın konusu, özellikle bilgi edinme ve idari itiraz süreciyle bağlantılı ücretsiz hukuki yardım meselesiydi.

Federal Mahkeme neyi inceledi?

26 Ekim 2026 tarihli Federal Mahkeme kararı, COVID-19 aşılarının bütün sürücülerin araç kullanma yeteneğini etkileyip etkilemediğine ilişkin genel bir bilimsel inceleme değildi.

Mahkemenin ele aldığı hukuki mesele, başvuru sahibinin idari süreçteki talepleri ve hukuki yardım konusuyla ilgiliydi.

Bu ayrım önemli.

Çünkü dosyanın Federal Mahkemeye ulaşması, aşı yaptıran sürücüler için yeni bir sağlık kontrolü uygulamasının kabul edildiği anlamına gelmiyor.

COVID-19 aşısı olanların ehliyetleri tehlikede mi?

Bu karardan böyle bir sonuç çıkarılamaz.

İsviçre’de COVID-19 aşısı yaptırmış olmak, tek başına sürücü belgesinin iptal edilmesi anlamına gelmiyor.

Federal Mahkeme dosyasıyla bütün aşılı sürücüler için yeni bir sağlık kontrolü zorunluluğu getirilmedi.

Ayrıca trafik dairesi, somut başvuruya verdiği yanıtta aşı nedeniyle sürüş yeterliliğinin bozulduğunu gösteren trafik tıbbı bulguları bulunmadığını açıkça bildirdi.

Sürücüler hangi durumlarda sağlık kontrolüne alınabilir?

İsviçre’de sürüş yeterliliği, trafik güvenliği ve kişinin sağlık durumu bakımından yürürlükteki mevzuata göre değerlendirilebiliyor.

Bir kişinin araç kullanmasını etkileyebilecek somut tıbbi bulgular bulunması halinde yetkili makamlar sağlık değerlendirmesi isteyebilir.

Ancak bu durum, COVID-19 aşısı yaptıran bütün sürücülerin topluca incelemeye alınması anlamına gelmiyor.

Okuyucu ne anlamalı?

Bu olayda bir kişi, aşı yaptıran sürücülerin sağlık durumlarının araştırılmasını istedi.

Trafik makamları talep üzerine genel bir idari tedbir uygulamadı.

Ardından başvuruların hukuki olarak nasıl ele alındığı konusunda bir uyuşmazlık yaşandı.

Sonuç: Federal Mahkemeye taşınan dava, aşılı sürücülerin ehliyetlerinin topluca iptal edilmesiyle ilgili değil. COVID-19 aşısı yaptıran sürücülere yönelik genel sağlık kontrolü zorunluluğu getiren yeni bir karar bulunmuyor.