İsviçre’nin Valais (Wallis) kantonuna bağlı Crans-Montana kentinde yılbaşı gecesi bir eğlence mekânında çıkan ve 40 kişinin hayatını kaybettiği, 116 kişinin yaralandığı yangın faciasının ardından kanton yönetimi mağdurlar için acil mali destek kararı aldı.

Valais Kantonu Şehir Konseyi (Staatsrat), yaptığı açıklamada, yangında yaşamını yitirenlerin aileleri ile hastaneye kaldırılan tüm yaralılara kişi başı 10 bin İsviçre frangı tutarında tek seferlik yardım ödeneceğini duyurdu.

Açıklamada, kararın mağdurların ve ailelerinin “en az bürokratik işlemle hızlı biçimde desteklenmesini amaçladığı” vurgulandı. Yardımdan, hayatını kaybeden 40 kişinin yakınları ile tedavi altına alınan 116 kişi yararlanacak. Hak sahipleriyle doğrudan kanton yönetiminin iletişime geçeceği bildirildi.

Ulusal yas günü düzenlendi

Facianın ardından 9 Ocak Cuma günü ülkede ulusal yas ilan edilirken, Martigny kentinde resmi anma töreni düzenlendi. Törene arama-kurtarma ekipleri, yetkililer ve çok sayıda vatandaş katıldı. Hayatını kaybedenlerin önemli bölümünün gençlerden oluştuğu belirtildi.

Federal hükümetten destek mesajı

İsviçre Federal Konseyi de mağdurlara destek sözü verdi. Yapılan açıklamada, mevcut sigorta ve mağdur destek sisteminin bu büyüklükte bir felaket için yeterli olup olmadığının değerlendirileceği, gerekirse parlamentodan ek bütçe talep edileceği ifade edildi.

Adalet, İçişleri ve Maliye bakanlıklarının ortak bir çalışma yürüterek Şubat 2026 sonuna kadar federal kaynakların nasıl devreye alınabileceğini belirlemesi bekleniyor.

Güvenlik önlemleri sıkılaştırılıyor

Kanton yönetimi ayrıca, kamuya açık alanlarda piro-teknik maddelerin (maytap, meşale vb.) kullanımını yasaklama kararı aldı. Belediyelerde görev yapan güvenlik sorumlularının eğitimlerinin artırılması ve denetimlerin daha etkin izlenmesi için dijital bir platform kurulması da planlanıyor.

Bağışlar için bağımsız vakıf kurulacak

Valais kantonu, bağışların toplanması için özel bir banka hesabı açıldığını ve bu paraların devletin zararlarını karşılamak için kullanılmayacağını duyurdu. Bağışların yönetimi ve dağıtımı için federal, kantonal ve yerel makamların katılımıyla bağımsız bir vakıf kurulacağı bildirildi.

Soruşturma sürüyor

Yangının çıktığı “Le Constellation” adlı barın işletmecisi ve ortaklarından Jacques Moretti’nin tutuklu bulunduğu, eşi ve diğer ortağı Jessica Moretti’nin ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığı açıklandı.

Yetkililer, Jessica Moretti hakkında yurt dışına çıkış yasağı, kimlik belgelerine el konulması ve düzenli olarak polise imza verme gibi tedbirler uygulandığını bildirdi.

Olayla ilgili adli soruşturma çok yönlü olarak sürerken, İtalya da hayatını kaybeden vatandaşları nedeniyle davaya müdahil olabileceğini duyurdu.

İsviçre’nin önde gelen bankalarından Credit Suisse, gebelik nedeniyle ayrımcılığa uğradığını iddia eden eski çalışanına yaklaşık 910 bin euro tazminat ödemeye mahkûm edildi.

İsviçre basınında yer alan haberlere göre, olay, eski çalışanın gebelik döneminde kurum içinde ayrımcılığa maruz kaldığını ileri sürerek dava açmasıyla başladı. Davacı, gebelik nedeniyle iş ortamında dezavantajlı konuma düştüğünü ve haklarının ihlal edildiğini belirterek yasal süreç başlattı.

Mahkeme kararı

Yargı makamları tarafından incelenen davada, Credit Suisse’in çalışanına karşı ayrımcı davranışta bulunduğu kanaatine varıldı. Mahkeme, bu ayrımcılık nedeniyle çalışanın maddi ve manevi kayıplarının telafisi için banka aleyhine yaklaşık 910 bin euro tazminat ödenmesine hükmetti.

Kararda, işverenlerin çalışanlarına karşı eşit muamele ilkesine uyması gerektiği vurgulandı. Gebelik ve doğum gibi korunan durumlara ilişkin ayrımcı uygulamaların yasalara aykırı olduğu belirtildi. Ayrıca, taraflar arasındaki sosyal güvenlik ve çalışma hukuku bağlamında, mahkemenin işverenin yükümlülüklerini açık şekilde yorumladığı kaydedildi.

İş hukukunda ayrımcılık

İsviçre çalışma hukukuna göre, gebelik ve doğum nedeniyle çalışanlara karşı ayrımcılık yapmak yasaktır. İşverenler; işe alım, görev, terfi, ücret, eğitim ve işten çıkarma gibi konularda çalışanlarını gebeliklerine dayanarak dezavantajlı duruma sokamazlar. Bu tür ihlaller, kapsamlı tazminatlarla sonuçlanabilmektedir.

Credit Suisse’in konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmadığı, davaya ilişkin bankanın yorumunun henüz kamuoyuyla paylaşılmadığı bildirildi.

İsviçre’nin Vaud (Waadt) kantonunda yaşayan ve geçici koruma statüsü (S) bulunan bir Ukrayna vatandaşı, lüks otomobil sahibi olduğu ve sık sık yurt dışına seyahat ettiği gerekçesiyle aldığı 67 bin 336 frank tutarındaki sosyal yardımı devlete geri ödemekle yükümlü kılındı.

Yerel basında yer alan haberlere göre, 40’lı yaşlarının ortasında olan Ukraynalı şahıs 2022 yazında İsviçre’ye geldi ve Vaud kantonuna yerleştirildi. Kanton Sosyal Sigortalar Dairesi, 2024 yılında şahsın mali durumunu eksik veya yanlış beyan ettiği şüphesiyle inceleme başlattı.

Lüks araç ve yurt dışı seyahatleri tespit edildi

Yürütülen soruşturmada, söz konusu kişinin yaklaşık 37 bin 452 frank piyasa değerine sahip bir Porsche Cayenne marka araca sahip olduğu belirlendi. Ayrıca banka ve posta hesap hareketlerinde Avusturya, Fransa, İtalya, Almanya, Portekiz, Belçika ve Lüksemburg’a yapılan çok sayıda seyahat ile bu ülkelerde gerçekleştirilen yüksek harcamalar tespit edildi.

Hesaplara ağırlıklı olarak avro cinsinden yapılan çok sayıda para girişi de dikkat çekti.

Şüpheli, uçak bileti ve konaklama ödemelerinin arkadaşları adına yapıldığını savunsa da kanton makamları bu açıklamaları yeterli bulmadı.

Sosyal yardım kesildi, geri ödeme kararı verildi

Yetkililer, şahsın gerçek anlamda muhtaç durumda olmadığının anlaşıldığını belirterek Mayıs 2025 itibarıyla sosyal yardım ödemelerinin durdurulmasına karar verdi. Ayrıca bugüne kadar ödenen 67 bin 336 frankın “haksız şekilde alınan yardım” kapsamında geri tahsil edilmesi hükme bağlandı.

Karara itiraz eden Ukraynalı mülteci, dosyayı yargıya taşıdı.

Mahkeme: Kendi geçimini sağlayabilecek durumda

Vaud Kantonu yargı makamları, başvuruyu reddederek idarenin kararını onadı. Mahkeme kararında, şahsın yaşam tarzının beyan ettiği gelir düzeyiyle bağdaşmadığı vurgulandı.

Kararda, “Başvurucunun kendi geçimini sağlayabilecek maddi imkânlara sahip olduğu açıktır. Bu nedenle sosyal yardıma muhtaç olduğu yönündeki iddiası inandırıcı bulunmamıştır” ifadelerine yer verildi.

Araçlar mal varlığı sayılıyor

İsviçre mevzuatına göre, sosyal yardım alan kişilerin sahip oldukları otomobiller “satılabilir mal varlığı” kapsamında değerlendiriliyor. Bu uygulama, diğer sosyal yardım yararlanıcılarıyla eşit muamelenin sağlanması ve kamu kaynaklarının kötüye kullanımının önlenmesi amacıyla yürütülüyor.